InterviewHans van Meerten

Hoogleraar ziet forse problemen met nieuw pensioenstelsel. ‘Deze wet zo doorvoeren is bloedlink’

Hans van Meerten, hoogleraar Europees pensioenrecht aan de universiteit van Utrecht, heeft zo zijn vraagtekens bij de komst van de nieuwe pensioenwet.  Beeld
Hans van Meerten, hoogleraar Europees pensioenrecht aan de universiteit van Utrecht, heeft zo zijn vraagtekens bij de komst van de nieuwe pensioenwet.

Mensen moeten bezwaar kunnen maken tegen de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel, vindt hoogleraar Hans van Meerten. Die optie níet bieden is volgens hem mogelijk in strijd met het EU-verdrag.

Dirk Waterval

“Ben zo onderhand de enige die forse problemen ziet”, appt Hans van Meerten. Het is dan een dag voor het kabinet zijn nieuwe pensioenwet zal presenteren op het ministerie van sociale zaken, en de Utrechtse hoogleraar Europees pensioenrecht toont zich enigszins gelaten.

In het wetsvoorstel, waarover de Tweede Kamer zich nu gaat buigen, staat beschreven hoe de oudedagsvoorziening wordt gemoderniseerd. Hoe er, om maar iets te noemen, een grotere kans komt op hogere uitkeringen doordat fondsen geen enorme buffers meer hoeven aan te houden.

Maar er staat óók in dat mensen straks niet individueel bezwaar kunnen maken tegen de overgang naar dat nieuwe stelsel. Dat zogeheten individuele bezwaarrecht wordt tijdelijk buiten werking gesteld.

Ouderen zijn boos

Dat steekt een grote groep ouderen. Veel gepensioneerden willen namelijk helemaal geen nieuw pensioenstelsel. Zij willen het oude behouden, gecombineerd met andere rekenregels voor het verdelen van de pensioenpot, zodat zij een hogere uitkering kunnen krijgen.

Boos, zijn ze. En nu dus niet eens bezwaar meer kunnen maken? Een ‘seniorencoalitie’ van onder meer Koepel Gepensioneerden en ouderenbond Anbo zegt dat de overheid haar vertrouwen nu echt heeft verspeeld.

Juridisch gezien vinden zij hoogleraar Van Meerten aan hun zijde. Pensioenvermogen is een eigendom van mensen, daar mag je niet ongevraagd aanzitten, zegt hij. Dat geldt dan ook voor het ongevraagd overzetten van het vermogen naar een nieuw pensioenstelsel. Volgens de expert is dat mogelijk zelfs strijdig met het EU-verdrag.

Het kabinet vindt dat het níet in strijd is met het Europees eigendomsrecht. Hoe zit dat dan?

“Dat klopt, maar het kabinet kijkt daarvoor naar het verkeerde verdrag. Het tijdelijk afschaffen van het bezwaarrecht is niet in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), klinkt het. Maar het EVRM gaat over geschillen tussen burgers en de overheid. En dat speelt hier helemaal niet: officieel is het straks het pensioenfonds dat de beslissing maakt om over te stappen op een nieuw pensioenstelsel, niet de overheid.

“Bij geschillen tussen private partijen moet je niet toetsen aan het EVRM, maar aan het EU-verdrag. En volgens mij lijkt een verplichte overgang naar een nieuw stelsel daar gewoon mee in strijd. Technisch gezegd: het zou het recht op vrij verkeer van kapitaal aan kunnen tasten. Ik vind het in elk geval bloedlink om deze wet zo op deze manier door te voeren.”

De Raad van State lijkt geen problemen te zien in het schrappen van het bezwaarrecht, die zal toch niet zomaar tot die conclusie komen?

“We hebben eerder gezien dat de Raad van State soms te veel zijn oren laat hangen naar wat de regering wil. Dat zag je ook in de toeslagenaffaire. Dus puur het feit dat de Raad van State er geen probleem in ziet, zegt mij niet heel veel.”

Sociale partners zijn straks verplicht om per pensioenfonds te berekenen of er groepen mensen zijn die er door de overgang op achteruit gaan. Zo ja, dan kunnen die fondsen in een uiterst geval in het oude systeem blijven. Dat is dan toch een goede waarborg?

“Ik weet niet hoe zij dat straks allemaal gaan berekenen, ik geef het ze te doen. En laat ze dan ook onderzoeken of ze de oude pensioenrechten niet kunnen wegzetten in andere fondsen (zogeheten ‘pensioenbewaarders’, red.). Zodat mensen die dat willen toch hun oude opbouw kunnen behouden.”

De voordelen uit het nieuwe stelsel zijn er alleen als er genoeg mensen overstappen: de hogere uitkeringen komen alleen eerder in beeld als iedereen meedoet.

“Het schrappen van het bezwaarrecht kun je gewoon niet verkopen aan mensen. Oké, misschien komt het hele systeem dan niet van de grond. Maar we hebben het hier wel over bijna 2000 miljard euro aan vermogen in totaal. Mensen pikken het niet als je daar aankomt. Of het nou in strijd is met het EU-verdrag of niet, dit is voor veel gepensioneerden gewoon iets emotioneels.”

Lees ook:

Pensioenkogel is door de kerk, nu moet parlement er snel een klap op geven

Eindelijk kan de minister de nieuwe pensioenwet naar de Tweede Kamer sturen. Het parlement moet er nu snel een klap op geven, wil de wet volgend jaar in kunnen gaan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden