InterviewMarieke Blom, hoofdeconoom ING

Hoofdeconoom ING: Alleen een oorlog treft de Nederlandse economie zwaarder

De lock down in beeld. Winkels dicht, en de binnenstad is verlaten.Beeld Werry Crone

Als Nederland na 19 januari langer op slot gaat, treft dat 10 procent van de economie, zegt Marieke Blom, hoofdeconoom van ING.

Een verlenging van de lockdown na 19 januari betekent een nieuwe rem op ons uitgavepatroon én op de grote geldstromen die in virusvrije tijden vrij spel hebben. “De lockdown waar we nu in zitten – en die dus eventueel een vervolg krijgt – houdt in dat ongeveer 10 procent van de Nederlandse economie niet draait”, weet Marieke Blom, hoofdeconoom van ING Nederland. 

“Dat is voor ons gevoel wellicht weinig, maar je moet bedenken dat we bij een normale economie al ongerust worden als we met een krimp van 1 procent te maken hebben. De beleving dat de schade ‘nog meevalt’ komt ook door de steunpakketten van de overheid, waardoor veel bedrijven in leven worden gehouden. Maar eigenlijk wordt de economie alleen in een oorlog zwaarder geraakt dan nu.”

Echte financiële pijn voor flexwerkers, zzp’ers en ondernemers in geraakte sectoren

Volgens Blom is nog onmogelijk in precieze cijfers uit te drukken wat een verlengde lockdown precies doet met de nationale staathuishoudkunde, maar het vraagt niet veel van ons voorstellingsvermogen om te concluderen dat specifieke branches extra worden getroffen. Sectoren die zich de komende tijd schrap moeten zetten, zijn met name de cultuursector, die vrijwel geheel stilligt omdat evenementen niet kunnen, theaters zijn gesloten en bioscopen en musea dicht zijn. 

Ondernemingen in sport en recreatie blijven om dezelfde reden zwaar hebben en ook het personenvervoer wordt verder geraakt, voornamelijk doordat thuiswerken voorlopig de norm blijft. Tankstations zullen de adem eveneens langer moeten inhouden. Langer thuiswerken betekent ook minder autorijden. Daarnaast moet de horeca langer doorbijten dan waarop was gehoopt. Blom: “Al maakt het wel verschil om welke horeca het dan gaat. Cafés en discotheken zitten op slot, restaurants kunnen tenminste nog iets verdienen met afhaal en bezorging en ook niet-zakelijke hotels worden relatief iets minder hard geraakt.”

De winkelstraten, waarin vooral de mode- en schoenenwinkels ook voor corona al moesten knokken om het hoofd boven water te houden, krijgt hardere klappen dan bij de eerste golf. “Toen ging een deel vrijwillig dicht, maar ze namen maatregelen en openden vervolgens coronaproof. Nu moesten ze dicht in wat normaal een toptijd is.”

De echte pijn in de portemonnee hebben volgens de econoom flexwerkers, de zzp’ers en ondernemers in de geraakte sectoren die de dupe zijn van de lockdown. Tegelijkertijd kunnen bedrijven die kraken vaak juist weer overleven door van hun flexpersoneel afscheid te nemen.

Detailhandel kan online compenseren

Blom benadrukt dat er óók veel bedrijfstakken gewoon doorgaan, ook al is dat dan vaak met allerlei beperkingen. “Het onderwijs, de zorg, de bouw, het openbaar bestuur en energieleveranciers. Maar ook alles wat met voeding te maken heeft, of transport, goederenstromen. Zij vormen samen een belangrijk deel van onze economie.” 

Bovendien verplaatsen veel transacties die normaal gesproken in de fysieke economie gebeuren nu naar online. Dat maakt dat de detailhandel een deel van de gemiste inkomsten uit de winkelstraat weer enigszins kan compenseren met online verkopen.

Blom ziet door de komst van de vaccins wel licht aan het eind van de tunnel: “Ergens tussen de lente en de zomer start het economisch herstel. Maar de golf faillissementen komt nog en dat heeft gevolgen voor de werkloosheid. 2021 wordt daarom een jaar met twee gezichten.”

Horecaondernemer Frans Spijkerman heeft nog niet zo lang geleden de zaak compleet verbouwd.Beeld Jean-Pierre Jans

‘Het is alles of niets, het is mijn leven’

Horecaondernemer Frans Spijkerman (60) is eigenaar van Spijkerman eten en drinken in Purmerend.

“Een verlenging van de lockdown zit er dik in. Ze gaan nu gewoon geen risico nemen. Wanneer we weer helemaal open kunnen? Ik zeg 1 april. Maar dan vind ik dat we vol gas open moeten en niet dat ik opnieuw maar dertig man kan ontvangen. Het is alles of niets.

“We hadden trouwens best een goede zomer. Ik heb een groot buitenterras voor honderd mensen. Toen hebben we zo geplust dat we tijdelijk niet eens in aanmerking kwamen voor NOW-steun. Nu weer wel, hoor. We zijn ook alleen voor afhaal open. Ik krijg steun via de NOW-regeling en de tegemoetkoming in de vaste lasten. En ik heb uitstel van belasting betalen. Maar dat loopt wel op.

“Ik betaal elke maand zo’n 12.000 euro loonbelasting voor mijn 28 medewerkers. Mijn omzetverlies schat ik in op 70 procent; ja, dat is serieus geld. Door die regelingen hou ik wel wat lucht. Financieel dan. Mentaal is het een ander verhaal. Ik bestond op 2 januari 35 jaar en ik heb hier in 2015 een heel nieuw bedrijf neergezet. Daar ben je 7 dagen per week 24 uur mee bezig, het is mijn leven.

“Dat geldt ook voor mijn familie; een van mijn zoons is hier chef-kok. Als je dan op 14 maart 2020 van de overheid krijgt te horen dat je binnen een half uur je deur op slot moet doen, dan loopt het bloed uit je lijf. Gelukkig komen veel gasten op basis van de gunfactor van alles bij ons afhalen. Daarom zie ik de toekomst positief in. De horeca zal straks beter bezocht worden dan ooit tevoren.”

Mirjam Bergsma uit Bergen (rechts) en Afke Kuitwaard hebben net een bloembinderij zaak overgenomen en zijn aan het verbouwen.Beeld Jean-Pierre Jans

‘Dit is natuurlijk niet voor eeuwig’

Bloemistes Mirjam Bergsma (49) en Afke Kuitwaard (39) zijn eigenaren van de bloembinderij Vergeet mij niet in Bergen. 

Bergsma: “Laatst dacht ik wel even aan wat het betekent, een verlenging van de lockdown. Ga ik dan meteen in die angst zitten of zet ik mijn schouders eronder? Nu denk ik: tja, dan moeten we dus schakelen. En dit is natuurlijk niet voor eeuwig.”

Kuitwaard: “Als het een strengere lockdown wordt, mag misschien het buiten verkopen ook niet meer”.

Bergsma: “Eigenlijk hebben we helemaal geen tijd om erover na te denken”.

Kuitwaard: “We zijn druk aan het verbouwen. We hebben deze zaak overgenomen per 1 januari, van twee zussen. Maar we zijn al een jaar met die overname bezig. Toen was er nog geen sprake van corona. Ik weet niet of het van invloed zou zijn geweest als ik het had geweten. Kun je ook niet weten, je groeit erin mee. Nee, noodsteun hebben we niet. Dat zijn we nog aan het uitzoeken.”

Bergsma: “Die verbouwing is natuurlijk een investering, maar we hebben allebei een man die helpt. Als je mensen moet inhuren, is het niet haalbaar. En we hebben drie parttimemedewerkers die ook veel doen.”

Kuitwaard: “Wij tweeën werken vanwege de verbouwing nu vanuit mijn huis. De voorraad uitpakken, alles prijzen. Genoeg te doen.”

Bergsma: “Intussen wordt de website gebouwd. Als we dicht moeten blijven, hebben we tenminste de webshop nog. Je werkt natuurlijk naar die 19de januari toe; als we langer op slot moeten hebben we wel meer tijd.”

Kuitwaard: “We moeten wel scherp blijven om er straks klaar voor te zijn”.

Bergsma: “Daar hebben we allebei heel veel zin in. Wij doen dit niet voor het grote geld. Het gaat ons om iets moois creëren en het contact met de klant. Dat je bijzondere momenten kunt verwoorden in bloemen.”

Lees ook:

Houden we het corona-spaargeld straks in de spaarpot of gaan we het over de balk smijten? 

De tweede lockdown berokkent de economie schade. Maar niet zo veel als de eerste. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden