Arbeidsverhoudingen

Hoge Raad: werkgevers mogen ziek personeel niet meer gijzelen in slapend dienstverband

Aan slapende dienstverbanden, waardoor zieke werknemers geen pot geld mee krijgen doordat ze maar niet ontslagen worden, komt een eind. De Hoge Raad veegde de constructie van tafel.

Werkgevers mogen hun zieke personeel voortaan niet meer gijzelen in een slapend dienstverband. Veel werkgevers weigeren hun langdurig zieke werknemers nu nog te ontslaan, omdat ze dan een ontslagvergoeding moeten betalen. Over of dat eigenlijk wel mag heerst al jaren onduidelijkheid, en daar maakt de Hoge Raad nu een einde aan. Voor duizenden zieke werknemers is dat ‘onwaarschijnlijk goed nieuws’, aldus de betrokken arbeidsrechtadvocaat Stefan Sagel.

Geen loon én geen ontslag

Wie langer dan twee jaar ziek is, heeft recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering bij het UWV. De baas betaalt dan geen loon meer door. Het idee van de wetgever is dat die baas zijn werknemer na die twee jaar dan wel gewoon ontslaat. En bij ontslag hoort een transitievergoeding van vaak tienduizenden euro’s. Om die reden kiezen werkgevers ervoor het dienstverband na die twee jaar ziektebed níet op te zeggen. Dan hoeven ze die vergoeding ook niet te betalen.

Die praktijk draait de Hoge Raad nu de nek om. Alleen als een werkgever duidelijk kan maken dat de zieke werknemer binnenkort toch weer aan de slag kan, mag hij hem in dienst houden. “Maar dat is bij bijna geen van deze mensen het geval”, zegt advocaat Sagel. “Die zijn al meer dan twee jaar te ziek om te werken en kunnen dat daarna vaak ook niet.”

Sagel staat een werknemer bij die sinds 1986 als monteur in dienst is bij een kalksteenfabriek in Limburg. Door rugklachten raakte de monteur in 2016 arbeidsongeschikt, zo erg dat hij nooit meer aan het werk kan. Toch wilde het bedrijf hem niet ontslaan. De kantonrechter in Roermond kwam er zelf niet uit, en vroeg of de Hoge Raad wilde meekijken. Die beslist nu dus in het voordeel van de werknemer.

Goed werkgeverschap

Eerdere uitspraken van lagere rechters gingen nog alle kanten op. Volgens Sagel komt dat doordat er in Nederland geen harde ontslagplicht staat beschreven in de wet. Werkgevers konden zich daar tot nu toe altijd op beroepen, vaak met succes. “Een soort truc om aan betaling te ontkomen”, zegt Sagel. Maar het in stand houden van een dienstverband, puur om minder geld kwijt te zijn, getuigt niet van goed werkgeverschap. Via die route zijn werkgevers er nu alsnog toe gedwongen.

Daarbij helpt ook mee dat er volgend jaar april een compensatieregeling van kracht wordt. Het Rijk compenseert werkgevers dan voor de transitievergoeding, zelfs met terugwerkende kracht tot aan 2015. Sommige werkgevers zeggen echter dat ze de tienduizenden euro’s niet kunnen voorschieten, zelfs niet tot april. 

Daarover zegt de Hoge Raad nu dat het ook in termijnen naar de werknemer mag, of anders opgeschort kan worden tot aan april. Maar er zal worden betaald. Sagel: “Er waren trouwens, sinds het bekend maken van de compensatieregeling, alsnog veel werkgevers die zeiden: oké, het wordt dan wel vergoed, maar ik betaal alsnog niet. Dat is nu dus ook afgelopen.”

Vakbond CNV begon dit jaar een campagne om de duizenden slapende dienstverbanden in Nederland te laten beëindigen. Piet Fortuin, voorzitter van CNV Vakmensen, reageert dan ook verheugd: “Wat we al jaren roepen, wordt nu bevestigd door de Hoge Raad.” 

Lees ook:

Advies aan Hoge Raad: werkgevers moeten slapende dienstverbanden ontbinden

Werkgevers kunnen zieke werknemers jaren onbetaald in dienst houden. Dat moet anders, vindt de advocaat-generaal.

Rechter vraagt Hoge Raad te kijken naar slapende dienstverbanden

De rechtbank in Limburg vraagt de Hoge Raad een principiële uitspraak te doen over het slapende dienstverband. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden