Woningregulering

Hoeveel Oost-Europese werknemers mogen er in een Nederlandse straat wonen? Dat moet de rechter nu beslissen

Belle de Knegt is eigenaar van een huis in de gemeente Molenlanden waarvan ze kamers verhuurt aan arbeidsmigranten. Van de gemeente mag dit echter niet. Discriminatie, vindt Belles vader. Hij spant een rechtszaak aan.  Beeld Arie Kievit
Belle de Knegt is eigenaar van een huis in de gemeente Molenlanden waarvan ze kamers verhuurt aan arbeidsmigranten. Van de gemeente mag dit echter niet. Discriminatie, vindt Belles vader. Hij spant een rechtszaak aan.Beeld Arie Kievit

Meerdere gemeenten weren kamerhurende arbeidsmigranten. Discriminatie, betoogt Carel de Knegt in een rechtszaak tegen de gemeente Molenlanden.

Jochem van Staalduine

Een maximum aantal Polen of Roemenen per straat, mag dat? Die vraag is dinsdag de inzet van een rechtszaak. Woningdelende arbeidsmigranten mogen hoogstens 5 procent van de huizen in een straat huren, volgens nieuwe regels van de gemeente Molenlanden, ten noorden van Dordrecht.

De kleine gemeente introduceert geen algeheel verbod op boventallige buitenlanders, maar beperkt de mogelijkheden voor verkamering. Per woning mag voortaan slechts één huishouden wonen. Wie toch een huis wil delen, moet voldoen aan een aantal voorwaarden. Een van die voorwaarden is het quotum voor arbeidsmigranten per straat. Ook mogen migranten geen twee verkamerde woningen naast elkaar huren.

Discriminatie, volgens Carel de Knegt. Molenlanden belemmert het Europees geregelde vrije verkeer van personen, zegt de oud-ondernemer en kleine verhuurder. “De gemeente doet alsof het Europees recht niet bestaat.” De jurist financierde de aankoop van een eengezinswoning in Wijngaarden door zijn dochter Belle. Omdat zij niet meteen terug wilde naar haar geboortedorp, belde hij een uitzendbureau. “Die waren er heel blij mee.”

Nu wonen er zes Polen in het rijtjeshuis van zes kamers inclusief woonkamer. De Knegts probleem: elders in de straat wonen al migranten. Daarom heeft de gemeente hem een dwangsom opgelegd.

Menswaardig bestaan

Wethouder Arco Bikker (Doe Mee! Molenlanden) wil met de maatregel arbeidsmigratie reguleren. Migranten ‘leggen beslag’ op de woningvoorraad en beïnvloeden mogelijk de leefbaarheid voor ‘onze inwoners’, zo valt te lezen in het gemeentebeleid. Ook wil Bikker de migranten een menswaardig bestaan garanderen. De gemeente eist bijvoorbeeld een minimaal aantal vierkante meters per persoon. “Het faciliteren van goede huisvesting voor arbeidsmigranten staat voorop”, laat een woordvoerder weten.

Van discriminatie is volgens de wethouder geen sprake, omdat het beleid gericht is op ruimtelijke ordening. “Een evenwichtige spreiding van huisvesting van arbeidsmigranten draagt bij aan de draagkracht in de omgeving en het bevorderen van sociale cohesie”, mailt de woordvoerder. Bovendien zijn de regels niet alleen van toepassing op arbeidsmigranten, maar ook op bijvoorbeeld studenten. In de praktijk wonen die nauwelijks in Molenlanden. “Het is zo dat de doelgroep arbeidsmigranten de voornaamste aanleiding vormt voor dit beleidsinstrument”, geeft de woordvoerder toe.

Molenlanden is niet de enige gemeente die arbeidsmigranten weert door kamerhuur te beperken. Ook Heusden (Noord-Brabant) hanteert 5 procent per straat. Tiel (Gelderland) houdt het op 10 procent. In de woonkernen van Maasdriel (Gelderland) mogen kamerhuurders niet meer dan 10 procent van de bevolking uitmaken. Oirschot (Noord-Brabant) rekent met één verkamerde woning per buurt. Barneveld (Gelderland) eist 200 meter afstand tussen twee verkamerde panden, en wil migranten weren met een werkplek meer dan tien kilometer buiten het plaatsje.

Het verst gaat Zaltbommel (Gelderland). Het stadje laat een maximum van tweeduizend arbeidsmigranten meewegen als factor bij de beoordeling van nieuwe initiatieven voor huisvesting. Bovendien heeft de gemeente een algeheel verbod op verkamering, en wel met terugwerkende kracht: alle Bulgaren en Hongaren die eerder een kamer bemachtigden, moeten het stadje uiterlijk 1 januari 2025 verlaten.

‘Flexwonen’ in plaats van ‘arbeidsmigrant’

De zaak van De Knegt roept nog een vraag op: wat te doen met indirecte discriminatie? De jurist bepleit dinsdag in de rechtszaal dat ieder verkamerverbod – dus ook zonder verwijzing naar arbeidsmigranten – onwettig is, omdat zo’n regel in de praktijk migranten benadeelt. Niet de formulering telt, maar de praktische uitwerking, redeneert hij op basis van eerdere uitspraken van het Europees Hof van Justitie.

De Nederlandse overheid ziet het precies andersom. In een instructief document waarschuwde het ministerie van binnenlandse zaken vorig jaar gemeenten voor het toespitsen van verkamering op arbeidsmigranten: dat mag niet. Maar een goed werkende regeling zonder de term arbeidsmigrant, is mogelijk door beleid te maken voor bijvoorbeeld flexwonen, tipte het ministerie. Flexwonen is een enigszins vaag begrip, dat draait om het neerzetten van relatief goedkope woningen voor bijvoorbeeld studenten, alleenstaanden, gescheiden partners en statushouders.

Hoogleraar migratierecht Tesseltje de Lange (Radboud Universiteit) weet niet wie gelijk krijgt. “Het is nog niet uitgekristalliseerd. Zowel provincies als gemeenten zijn op zoek naar een manier waarop ze huisvesting voor arbeidsmigranten goed kunnen regelen.” De Lange snapt dat gemeenten geen wildgroei aan slechte huisvesting willen. En met het oog op integratie is volgens haar iets te zeggen voor spreiding. Tegelijkertijd zet ze vraagtekens bij de aanname dat woningdelers per definitie overlastveroorzakers zijn.

Over de regels van Molenlanden is ze stelliger. “Dit is wel erg direct. Het gaat zo expliciet over arbeidsmigranten per straat. Dit lijkt me in strijd met het recht op vrij verkeer.”

Lees ook:

Hoe vijftig Roemeense arbeidsmigranten in ‘de boerderij waar niemand wil wonen’ onopgemerkt bleven.

Zelden was huisvesting zo mensonterend, zegt de burgemeester van Maasgouw. Omwonenden hadden niets in de gaten.

Arbeidsmigranten in het Joods Werkdorp? Het idee stuit op weerstand.

Op het terrein van het voormalige Joods Werkdorp in Slootdorp moeten woningen komen voor arbeidsmigranten.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden