null

ReconstructieTaxi-lobby

Hoe taxibedrijf Uber de Nederlandse politiek bespeelde

Beeld Brechtje Rood

Uber doet in 2015 alles om een nieuwe, illegale app voor taxiritten aanvaard te krijgen. En krijgt bij de politieke lobby steun van zwaargewicht Neelie Kroes, die een ingang blijkt tot bijna iedereen die ertoe doet in Den Haag.

Dirk Waterval

Het is niet voor de gezelligheid dat VVD-minister Melanie Schultz zojuist een telefoontje kreeg van haar partijgenoot Neelie Kroes. Oud-Eurocommissaris Kroes is op deze koude voorjaarsdag in 2015 net enkele maanden weg uit Brussel, en nu moet ze iets van Schultz gedaan krijgen. Uber, het Amerikaanse taxibedrijf waar Kroes binnenkort een goedbetaalde baan hoopt te krijgen, heeft namelijk acute problemen met een toezichthouder die valt onder onder Schultz’ ministerie van infrastructuur.

Die ochtend is een stoet aan politieagenten en ambtenaren van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) binnengevallen bij het hoofdkwartier van Uber aan de Amsterdamse Vijzelstraat. Zij willen gegevens over Uberpop, een nieuw product dat ‘marktverstoorder’ Uber een paar maanden eerder in de markt heeft gezet. In tegenstelling tot de ‘gewone’ Uber-app hoeven chauffeurs van Uberpop niet over een officiële taxivergunning te beschikken. De nieuwe app brengt klant en chauffeur met elkaar in contact, waardoor bijna iedereen met een rijbewijs zomaar wat kan bijverdienen. En waarvoor Uber dan commissie opstrijkt.

Er is één probleem: de app is zelfs nog voor de lancering ervan al illegaal verklaard door het ministerie van infrastructuur. Waar Uber zijn nieuwe dienst omschrijft als ‘meerijden’, spreekt de overheid liever van ‘illegaal snorren’. Toezichthouder ILT wil handhaven, en heeft Uber daarom al meerdere keren gevraagd om de gegevens van rondrijdende Uberpop-chauffeurs te delen. Dat weigert het bedrijf. En dus staan er nu, op de ochtend van 26 maart 2015, politiebusjes met tientallen agenten voor de deur in Amsterdam. Ze komen de namen, kilometerstanden en nummerborden van de gewraakte chauffeurs zelf wel halen.

Lees hier het nieuwsbericht: VVD-coryfee Neelie Kroes lobbyde heimelijk voor Uber

In de periode dat Uber met een illegale app probeerde de taximarkt open te breken, heeft Neelie Kroes intensief voor het bedrijf gelobbyd, zo blijkt uit gelekte documenten.

Kroes als geheim wapen

Bijna niemand weet op dat moment dat Uber over een geheim wapen beschikt: Neelie Kroes. De dan 73-jarige VVD-mastodont zet achter de schermen haar netwerk in Nederland in om het bedrijf uit San Francisco uit de brand te helpen. Pas veel later zal ze officieel aantreden in Ubers prestigieuze adviesraad, waar ze twee ton per jaar voor zal krijgen, maar gesprekken over die aanstelling lopen dan al wel. Ze heeft er zin in, het is extra leuk omdat haar kleinkinderen ook in San Francisco wonen.

Maar zover is het nu nog niet. Deze donderdag is het crisis in het betonnen hoofdkwartier in de Amsterdamse binnenstad. Terwijl het aanwezige Uber-personeel door ambtenaren apart wordt genomen en wordt verhoord, pleegt Kroes telefoontjes met Den Haag. ‘Neelie Kroes belt nu met de minister van economische zaken en andere mensen van de overheid om politie en toezichthouder te doen kappen’, schrijft Mark MacGann – één van de hooggeplaatste medewerkers die die dag verhoord worden – in een groepsmail naar de hogere regionen van het bedrijf.

Op die manier krijgen ook Uber-oprichter Travis Kalanick en andere bestuurders live mee wat er allemaal gebeurt daar in Amsterdam. Zo lezen ze even later dat Kroes inmiddels ook met burgemeester Eberhard van der Laan heeft gebeld. En met minister Schultz. ‘Zij is de baas van het ministerie dat gaat over de toezichthouder’, schrijft MacGann aan de rest. ‘Schultz zal mij later bellen om te kijken hoe we iedereen rond de tafel kunnen krijgen om hier samen uit te komen.’ De minister zal MacGann uiteindelijk niet meer bellen die dag, zo blijkt later, maar de lobbyist bedankt Kroes achteraf evengoed voor haar ‘geweldige steun’ in deze.

Mega-vertrouwelijk

Deze en vele andere interne mails komen uit een nieuw datalek in handen van de Britse krant The Guardian, die de bestanden weer deelt met het Internationaal Consortium van Onderzoeksjournalisten (ICIJ). Zo krijgen ook Trouw, Het Financieele Dagblad en onderzoeksplatform Investico toegang tot de 120.000 interne e-mails, memo’s en gespreksnotities van Uber. Ze schetsen een beeld van een start-up uit Silicon Valley die in die periode moedwillig de wet overtreedt, er vervolgens alles aan doet om de toezichthouder en justitie dwars te zitten, en dan oprecht verontwaardigd is als dat tegenwerken allemaal niet wordt gedoogd. Een bedrijf dat Tweede Kamerleden en bewindslieden bespeelt om deze praktijken zo lang mogelijk te kunnen voortzetten. Met een hoofdrol voor Neelie Kroes.

Neelie Kroes in 2016. Beeld ANP
Neelie Kroes in 2016.Beeld ANP

Een geheime hoofdrol bovendien. Kroes zal uiteindelijk pas in mei 2016 aantreden bij de taxigigant, ruim een jaar na de inval in Amsterdam. Tot die tijd is haar ‘speciale relatie’ met Uber nog ‘mega-confi’, zoals lobbyist MacGann het noemt in een bericht aan zijn collega’s. Mega-vertrouwelijk, dus. Kroes was tot november 2014 immers nog Eurocommissaris van digitale zaken. Vertrekkende Eurocommissarissen moeten verplicht achttien maanden wachten als zij na hun werk in Brussel aan de slag willen op een terrein dat raakt aan hun leven als politicus. In het geval van Kroes dus tot mei 2016.

Kroes ziet dat kennelijk anders. Ze overweegt haar rol in de zogeheten Global Advisory Board van Uber zelfs al in september van 2014, blijkt uit meerdere gelekte mails. Op dat moment is ze zelfs nog gewoon aan het werk als Eurocommissaris in Brussel. Een van de vele ingehuurde lobbyisten van Uber zou die maand een gesprek met haar hebben gehad waarin ze ‘opnieuw haar interesse toonde’ voor een plek in de adviesraad.

Wel lijkt ze te beseffen hoe gevoelig dat ligt. Kroes zegt bijvoorbeeld dat ze niet gezien wil worden met Travis Kalanick, de Uber-oprichter die in diezelfde periode een tour door Europa maakt en misschien een podium met haar zou gaan delen tijdens een conferentie in Brussel. Zelfs kantoorgenoten in Brussel mogen nog nergens van weten. ‘Haar kabinet WEET NIETS van onze gesprekken met haar’, mailt lobbyist MacGann op 8 september naar zijn collega’s. Waarmee hij vooral wil benadrukken dat dit voorlopig zo moet blijven.

Lancering getimed in vakantietijd

Op dat moment is diezelfde groep van interne en ingehuurde lobbyisten al druk bezig om de Nederlandse politiek te masseren. Wil het nieuwe Uberpop een blijvend succes worden, dan moet de taxiwet worden aangepast – de app is immers in strijd met de bestaande regels. Dat wist Uber wel. Al direct bij de aankondiging van Uberpop had de Nederlandse baas van Uber, Niek van Leeuwen, een brief gekregen van het ministerie van infrastructuur. Zijn initiatief is in strijd met de Wet personenvervoer 2000, zoals Van Leeuwen ook wel weet volgens het ministerie. Uber lijkt de markt te willen openbreken door het gewoon tóch door te zetten. En hoopt door de timing van de lancering, midden in de zomer van 2014, onder de politieke radar te blijven. Dan zijn de meeste politici op vakantie, had een van de adviseurs van tevoren opgemerkt. September was overigens ook prima geweest, zo mailt hij, dan is Den Haag druk met de begroting.

Niek van Leeuwen, destijds directeur van taxi-app Uber in Nederland. Beeld ANP
Niek van Leeuwen, destijds directeur van taxi-app Uber in Nederland.Beeld ANP

Maar wil dat illegale er uiteindelijk vanaf gaan, dan moet er dus een aanpassing in de wet komen. Vandaar dat de lobbyisten, samen met Van Leeuwen, al in het voorjaar van 2014 bezig zijn om Kamerleden en ambtenaren af te bellen. Ze willen Kamerleden vinden ‘die gunstige Kamervragen kunnen stellen’. Bijvoorbeeld of het kabinet bereid is om ruimte te geven aan innovaties in de taxibranche. Vooral bij D66 en de VVD vinden ze ingang.

Barbara Visser ‘superstar’

VVD-Kamerlid Barbara Visser wordt in het heen-en-weer gemail hierover getypeerd als fan van het bedrijf, iemand die zich nog moet profileren en wie ze dus misschien zover kunnen krijgen om de juiste Kamervragen te stellen. Op 19 juni gaat een van de Nederlandse externe lobbyisten bij haar langs, zo blijkt uit een factuur die hij daar later over indient. Het is niet bekend wat er tijdens dat gesprek besproken is, maar twee maanden later zal het lobbyclubje van Uber haar een ‘superstar’ noemen vanwege de vragenlijst die ze dan heeft ingediend. ‘Vooral vraag 6 komt ons ontzettend goed uit’, mailt er één.

Daarin vraagt Visser of de minister haar mening deelt dat er een fundamentele discussie nodig is over de toekomst van taxivervoer. De lobbyist stelt voor om Visser als dank een fotomomentje te gunnen met Uber-baas Kalanick, die binnenkort Nederland zal aandoen. ‘Voor haar harde werk en haar gunstige Kamervragen.’

Barbara Visser was tussen 2012 en 2017 lid van de Tweede Kamer voor de VVD. Beeld AFP
Barbara Visser was tussen 2012 en 2017 lid van de Tweede Kamer voor de VVD.Beeld AFP

Maar Kamervragen laten stéllen is één ding, het gaat uiteindelijk om de antwoorden daarop. Dus als ze eenmaal zijn gesteld, bijvoorbeeld door D66 in het voorjaar van 2014, laat Uber uitzoeken welke ambtenaar binnen het ministerie van infrastructuur belast is met het beantwoorden daarvan. Ingehuurde lobbyisten van een extern kantoor gaan vervolgens op die persoon inpraten om het perspectief van Uber over te brengen. Een lobbyist van weer een ander kantoor komt zelfs met ‘modelantwoorden’ op de Kamervragen over Uberpop.

‘Mrs. Mansveld gaat het nog druk krijgen als ze al deze vragen moet beantwoorden!’, schrijven de lobbyisten aan elkaar als deze staatssecretaris later dat jaar ook nog vragen van de SP moet beantwoorden. ‘Daarom mogen haar adviseurs blij zijn dat wij ze te hulp schieten’, antwoordt iemand daarop.

Nepschermen en noodknoppen

Ondanks al dit gelobby is Uberpop in het najaar van 2014 nog steeds illegaal. Tegen die tijd begint de Inspectie Leefomgeving en Transport dan ook Uberpop-chauffeurs aan te houden. Die krijgen een last onder dwangsom, die overgaat in een boete als Uber niet onmiddellijk stopt met het faciliteren van illegaal taxivervoer. Stoppen doet Uber niet. In plaats daarvan past het bedrijf de Uberpop-app zo aan dat die niet werkt als een ambtenaar van de ILT hem wil gebruiken om snorders op te pakken.

App-gebruikers waarvan Uber kan zien dat ze waarschijnlijk voor de overheid werken, bijvoorbeeld vanwege hun profielinstellingen of zelfs creditcardgegevens, krijgen een soort nepscherm te zien op hun telefoon. Zij kunnen de app wel openen, maar voor hen lijkt het of er toevallig niemand langsrijdt. Hele gebieden rond politiebureau’s kan Uber ook uitschakelen: alles om de kans te verkleinen dat een opsporingsambtenaar of toezichthouder een ritje kan boeken.

Op 10 december meldt Van Leeuwen aan oprichter Kalanick dat ze al meerdere inspecteurs hebben afgeschermd in de app. ‘Alle ritjes waren aangevraagd door een account waarvan de naam verwees naar het ministerie van infrastructuur.’ Goed bezig, mailt Kalanick terug.

Inspecteurs tasten in het duister

Documenten die zijn vrijgegeven na een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob) laten zien hoe de inspecteurs in het duister tasten. ILT-ambtenaren mailen elkaar eind 2014 meerdere keren dat ze maar niemand te pakken krijgen tijdens nachtelijke acties. Mogelijk is Uberpop minder actief in Amsterdam, schrijft een inspecteur als verklaring, ‘maar zeker weten doen we dit niet’. Pas als een andere inspecteur zo zijn vermoedens krijgt en de Uber-app op zijn privé-telefoon installeert, heeft hij direct een chauffeur te pakken.

De ILT heeft niet alleen op straat het nakijken. Uber is de inspectie ook te slim af als die een inval pleegt, iets dat meerdere keren gebeurt. Sterker, invallen van justitie of inspecties komen in binnen- en buitenland zo vaak voor dat er een speciaal mailaccount voor is aangemaakt: raidresponse@uber.com.

Uber-bestuurslid Zac de Kievit heeft een heel protocol opgesteld voor zulke gevallen. Kantoorpersoneel leest daarin dat ze direct hun computer moeten uitzetten als de autoriteiten binnenvallen. Dat ze geen papieren moeten laten rondslingeren en dat ze op geen enkele vraag van ambtenaren moeten antwoorden.

Op 13 maart 2015 licht De Kievit zijn collega’s in over nog wat verdergaande maatregelen. Hij heeft het gevoel dat ILT binnenkort zal binnenvallen, aangezien twee inspecteurs twee dagen daarvoor langs kwamen met een vordering op de administratie. Die gaat Uber niet geven. Dus heeft De Kievit tijdelijk wat documenten buiten het kantoor laten opslaan in een ‘off-site storage facility’. Die zijn dan in elk geval veiliggesteld.

Op dat moment heeft Neelie Kroes haar toekomstige plek in de adviesraad al besproken met Uber-baas Kalanick, tijdens een lunch in januari. En op dezelfde dag waarop De Kievit alle voorzorgsmaatregelen rondstuurt voor een mogelijke inval, laat lobbyist MacGann aan zijn collega’s weten dat Kroes door hem opgestelde app-berichten doorstuurt aan premier Mark Rutte.

Kill-switch verhindert inloggen

Het is niet duidelijk wat voor appjes Kroes precies doorstuurt naar Rutte, maar duidelijk is wel dat ze de inval van 26 maart niet kunnen voorkomen. Die zal uiteindelijk liefst zeven uur duren, al lukt het de ILT niet om de begeerde gegevens over de chauffeurs mee te nemen, zoals namen en kilometerstanden. Om die reden komt er precies een week later wéér een inval, dit keer in samenwerking met justitie.

Bij deze nieuwe inval gaat Uber nog weer een stap verder in het verhinderen van het onderzoek: op last van Uber-baas Kalanick gaat per direct de zogeheten ‘kill-switch’ aan in Amsterdam. Dat is een soort rode knop, een digitale vergrendeling waardoor per direct niemand meer kan inloggen in de systemen in Amsterdam. Ook de opsporingsambtenaren niet. De paniek bij Kalanick druipt uit de mail waarin hij dit om 9.32 uur verordonneert: ‘Please hit the kill-switch ASAP (zo snel mogelijk, red.)’.

Eigenlijk moet de situatie daarna, nadat de rode knop eenmaal is ingedrukt, best grappig zijn geweest voor medewerkers ter plaatse met kennis van die vergrendeling. Ene Jaap, die voor Uber werkt, wordt namelijk gevraagd om in te loggen ten overstaan van de ambtenaren. Er komt een error-bericht op het scherm. Jaap probeert het nog een paar keer, maar het lukt niet. Hij heeft dit nog nooit eerder meegemaakt, zegt hij uiteindelijk. De ILT-ambtenaren taaien af. Niet duidelijk is of ze de gewenste administratie ooit nog hebben gekregen.

Chagrijn

Terwijl het kat-en-muisspel met de autoriteiten doorgaat, ook in andere wereldsteden als Brussel, Rome en Parijs, zijn de lobbyisten nog altijd druk met het aanpassen van de Nederlandse taxiwet. Dat wil maar niet vlotten. Niet in de laatste plaats omdat enkele bewindslieden niet zomaar te porren zijn voor een gesprek.

Zo blijkt het moeilijk om een afspraak te plannen met minister Henk Kamp (VVD, Economische Zaken). Het lijkt erop, schrijft Mark MacGann aan Neelie Kroes, dat Kamps secretariaat niet snel formele afspraken inplant voor de minister. ‘Kunnen we niet een vertrouwelijke, informele afspraak krijgen met Kamp?’, vraagt MacGann daarom aan Kroes. Zij haalt de VVD’er vervolgens inderdaad over om langs te komen voor een afspraak in Wassenaar, iets wat uiteindelijk niet doorgaat omdat Kroes zelf even ziek is. Uiteindelijk spreekt Kroes de minister meerdere keren over Uber. En als Kamp later in het tv-programma Buitenhof lovende woorden spreekt over het bedrijf, stuurt MacGann specifiek daarvoor een bedankje aan Kroes.

Dat de voormalige Eurocommissaris voor Uber van toegevoegde waarde is, mag duidelijk zijn. Vandaar het chagrijn als de Europese Commissie moeilijk begint te doen over haar beoogde aanstelling in de adviesraad van Uber. Kroes heeft in het najaar van 2015 namelijk advies aangevraagd bij een speciale ondercommissie in Brussel. Mag ze niet toch al direct publiekelijk aan de slag bij Uber?

Kroes boos

Nee, schrijft dit zogeheten Ad Hoc Ethisch Comité, onder leiding van secretaris-generaal Alexander Italianer. Ze moet gewoon wachten met aantreden tot mei 2016, iets wat dan nog een halfjaar duurt. Oud-politici die zich niet aan deze regels houden kunnen bij wijze van straf gekort worden op hun wachtgeld en mogelijk zelfs hun pensioen.

Kroes is boos en schrijft, met hulp van de advocaten van Uber, een lange brief aan Jean-Claude Juncker, op dat moment de baas van de Europese Commissie. Het comité van Italianer heeft het fout, schrijft ze, ze mag volgens de officiële regels wel degelijk weer kantoor houden in San Francisco. Als ook Juncker daarop in een korte brief terugstuurt dat hij toch echt ‘nee’ moet zeggen, lijkt er iets te knappen bij haar. ‘De grote leider’ heeft geantwoord, fulmineert ze tegen MacGann aan wie ze Junckers reactie doorstuurt. Hoe onbeschoft van Juncker, krijgt ze als antwoord. “Hoe dronken, zul je bedoelen”, schrijft Kroes venijnig terug, verwijzend naar de geruchten over Junckers alcoholgebruik.

Uber-baas wil Rutte ‘hard aanpakken’

Hoewel ze nu zeker weet dat ze officieel nog niet voor Uber mag werken, zit Kroes twee maanden later, in februari 2016, toch om tafel met premier Mark Rutte, Uber-oprichter Travis Kalanick en lobbyist MacGann. Kroes is naast oud-Eurocommissaris digitale zaken ook een speciaal gezant van het Nederlandse start-up-klimaat. In die rol gaat ze samen met Rutte op een soort handelsmissie langs allerlei grote bedrijven in Silicon Valley.

Neelie Kroes, CEO van Uber Travis Kalanick en premier Mark Rutte poseren in februari 2016 voor een foto op het hoofdkantoor van Uber tijdens een driedaags bezoek aan de staat California. Neelie Kroes is dan speciaal gezant van Startup Delta. Samen bezoeken zij grote technologiebedrijven, startende ondernemingen en kennisinstellingen in en rond Silicon Valley. Beeld ANP
Neelie Kroes, CEO van Uber Travis Kalanick en premier Mark Rutte poseren in februari 2016 voor een foto op het hoofdkantoor van Uber tijdens een driedaags bezoek aan de staat California. Neelie Kroes is dan speciaal gezant van Startup Delta. Samen bezoeken zij grote technologiebedrijven, startende ondernemingen en kennisinstellingen in en rond Silicon Valley.Beeld ANP

Het zijn inmiddels zure tijden voor Uber. Ondanks alle lobby-inspanningen is Uberpop net ontbonden in Nederland. Waarschijnlijk vooral vanwege een strafonderzoek dat justitie is begonnen, maar ook omdat er in heel Europa gewoon te veel verzet kwam vanuit politici en traditionele taxichauffeurs.

Vanwege het verzet in Nederland neemt oprichter Travis Kalanick zich voor om premier Rutte eens streng toe te spreken, zo blijkt uit de notulen van een voorbereidend gesprek tussen Kalanick en een van de lobbyisten. ‘Hij vindt het prima om met Rutte af te spreken’, zo vat de lobbyist het voorgesprek samen, ‘maar Travis is er tegelijkertijd duidelijk over dat hij hem hard zal aanpakken. Gegeven alles wat er nu aan de hand is in Nederland.’

Dat laatste zal gaan over de behandeling van Niek van Leeuwen, manager van de Nederlandse tak van Uber. Anderhalve maand eerder, op 10 december 2015, geeft het Openbaar Ministerie te kennen dat het Van Leeuwen verdenkt van het leiden van een criminele organisatie. Dat valt heel slecht. Een dag later spreken MacGann en Kroes met Michiel Boots, een van Ruttes belangrijkste adviseurs op dat moment. MacGann vertelt Boots dat zo’n soort behandeling van Van Leeuwen een ‘heel korte toekomst’ kan betekenen voor het Europese hoofdkantoor van Uber in Nederland. Een dreigement: laat ons met rust of we vertrekken.

Vruchtbaar bezoek

Kalanick zegt in het voorbereidende gesprek dat Rutte bijna niets heeft gedaan om Uber uit de brand te helpen. Hij wil Rutte alleen een fotomomentje gunnen als de premier nog iets positiefs te melden heeft tijdens het bezoek. De foto komt er toch. Kalanick staat in het midden, geflankeerd door Kroes en een blije Rutte.

Het bezoekje was dan ook vruchtbaar, schrijft de eveneens aanwezige lobbyist MacGann achteraf. Rutte toonde zich enthousiast over het bedrijf. Hij vertelde over die keer dat hij eens mocht afspreken in New York met een van zijn favoriete schrijvers, biograaf Robert Caro. Het regende die dag hard en Rutte kon geen taxi krijgen. Met een Uber was het allemaal toch nog goed gekomen.

Dan gaat het gesprek over hoe Uber nog groter kan worden in Nederland. Dat Kroes hierbij zo uitgesproken aan tafel zit lijkt Rutte niet raar te vinden. Sterker, hij geeft MacGann en Kroes specifieke tips om meer voet aan de grond te krijgen in Nederland. Ga samen naar staatssecretaris Sharon Dijksma van infrastructuur, raadt hij het tweetal volgens de notulen aan. Die zou bedrijven als Uber goed begrijpen. ‘Ik wil jullie zien groeien’, zou de premier er zelfs aan hebben toegevoegd.

Pas drie maanden daarna, in mei, treedt Kroes officieel toe tot de adviesraad van Uber. In een reactie (zie kader) laat ze weten dat al haar eerdere lobbywerk onderdeel was van haar rol als speciale startup-gezant.

Hoe succesvol haar lobby was? Uberpop heeft alle weerstand uiteindelijk niet overleefd. Sterker, de illegale app leverde in 2019 nog een schikking van 2,3 miljoen euro op met het Openbaar Ministerie. Uber zelf kijkt liever vooruit, en zegt te hebben gebroken met zijn ruige verleden.

Reacties

Kroes: ‘Voor mei 2016 geen informele rol bij Uber’

Kroes laat weten dat ze zich voor Uber heeft ingespannen vanwege de officiële functie die zij na haar baan als Eurocommissaris vervulde. Ze was destijds door het kabinet aangesteld als speciaal gezant van Startup Delta, een initiatief om het Nederlandse klimaat voor beginnende bedrijven te verbeteren. Voor die onbetaalde functie kreeg ze ook toestemming uit Brussel.

Ze zegt in antwoord op vragen dat ze werd geacht om contact te leggen met ‘een grote groep bedrijven, overheids- en maatschappelijke organisaties, met als doel om een bedrijfsvriendelijk en uitnodigend ecosysteem te promoten in Nederland’. Volgens Kroes had ze voor haar officiële aantreden bij Uber, in mei 2016, een formele noch informele rol bij Uber. Op specifieke vragen over haar handelen gaat Kroes niet in.

Het ministerie van economische zaken laat weten dat het niet Kroes’ taak was als speciaal gezant om namens Uber contact te leggen met ministers en hoge ambtenaren. Startup Delta was bedoeld om meer kansen te creëren voor beginnende bedrijven, iets waar een miljardenbedrijf als Uber niet onder valt.

Uber: ‘Strengere interne lobbyregels’

Uber benadrukt in een uitgebreide reactie vooral hoe het de laatste vijf jaar een nieuwe koers zou zijn ingeslagen, na de aanstelling van een nieuwe CEO. Dat Uber onder de vorige topman Travis Kalanick weleens over de grenzen van het betamelijke ging, zou volgens het bedrijf allang bekend zijn. Het stelt de afgelopen jaren strengere interne regels te hebben opgesteld voor lobbyactiviteiten in Europa. Uber laat verder weten: “We hebben, en zullen geen excuses verzinnen voor gedrag uit het verleden dat duidelijk niet in lijn is met onze huidige waarden. In plaats daarvan vragen we mensen ons te beoordelen op basis van de laatste vijf jaar en wat we in de toekomst van plan zijn.”

Andere reacties:

Toenmalig Tweede Kamerlid Barbara Visser laat weten dat alle uitspraken van Uber over haar rol in de Kamer in 2014 en 2015 ‘echt voor rekening van Uber zelf zijn’. Visser geeft verder aan met veel verschillende belanghebbenden uit de taxibranche te hebben gesproken om een VVD-standpunt over taxiwetgeving te vormen.

Toenmalig minister van economische zaken Henk Kamp zegt zich geen gesprekken met Neelie Kroes te herinneren over Uber. De suggestie dat Kamp bij Buitenhof iets over Uber heeft gezegd omdat Kroes hem dat vroeg te doen is onjuist, zegt hij. Kamp zegt zich als minister nooit te hebben bemoeid met de Inspectie Leefomgeving en Transport of de politie.

Travis Kalanick laat via zijn advocaten weten nooit betrokken te zijn geweest bij criminele activiteiten.

Niek van Leeuwen wil niet ingaan op vragen.

Een woordvoerder van premier Mark Rutte geeft aan dat het kabinet, en dus ook de minister-president, een rol heeft in het aantrekken van buitenlandse investeringen en werkgelegenheid in het belang van de Nederlandse economie en werkgelegenheid. Volgens zijn woordvoerder kreeg de premier met een deadline van enkele dagen te weinig tijd om specifiekere vragen te beantwoorden.

Toenmalig minister van infrastructuur Melanie Schultz (tegenwoordig Melanie Maas Geesteranus), herinnert zich dat er contact was met Uber, maar niet meer hoe dat contact precies verliep. Het heeft haar handelen niet beïnvloed, laat ze via haar woordvoerder weten.

De Uber Files, ruim 120.000 interne bedrijfsdocumenten van taxibedrijf Uber, zijn via de Britse krant The Guardian in handen gekomen van het Internationaal Consortium voor Onderzoeksjournalististen (ICIJ). In Nederland werden de documenten onderzocht door Martijn Roessingh en Dirk Waterval (Trouw), Gaby de Groot en Johan Leupen (FD) en Linda van der Pol, Romy van der Burgh en Karlijn Kuijpers (Investico).

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel stond bij de reactie van Uber dat het bedrijf geen excuses zal aanbieden voor gedrag uit het verleden. Daar had 'geen excuses verzinnen’ moeten staan, en dat is nu aangepast.

Lees ook:

Rechter: Uber moet chauffeurs in dienst nemen en achterstallig loon betalen

De rechter geeft vakbond FNV gelijk: chauffeurs die via de app van Uber werken zijn werknemers, geen zelfstandigen. En daar hoort een loon volgens de cao bij.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden