Beleggingen

Hoe het Noorse staatsfonds naar een duizelingwekkende 1 biljoen euro groeide

Een olieplatform van het Noorse Equinor in de Noordzee. Beeld REUTERS

Noorwegen richtte ruim 20 jaar geleden een fonds op met geld uit de olie- en gaswinning.  Sindsdien is de waarde van de bezittingen van dat fonds geëxplodeerd.  

Zin om duizelig te worden? Kijk eens op de website van Norges Bank Investment Management, de organisatie die de opbrengsten uit de Noorse olie- en gaswinning belegt. Op de site wordt continu bijgehouden hoeveel al die beleggingen bij elkaar waard zijn. De miljoenen vliegen je voorbij. Vrijdag was er een mijlpaal: voor het eerst waren die bezittingen van het staatsfonds meer dan 10.000 miljard Noorse kronen waard: bijna 1000 miljard (1 biljoen) euro. Dat staat gelijk aan bijna 188.000 euro per Noor.

In ruim twintig jaar tijd is het beleggingsfonds uitgegroeid tot een beleggingsgigant. In 1996, 27 jaar na de eerste olievondsten in het Noorse deel van de Noordzee, werd het fonds opgericht, in 1998 werden de eerste aandelen gekocht. Inmiddels heeft het fonds belangen in 9158 bedrijven. Daarnaast ‘zit’ het fonds in bedrijfsleningen en staatsleningen, en heeft het een vastgoedportefeuille. Norges Bank Investment Management (NBIM) heeft zo’n 600 mensen in dienst en valt statutair onder de Centrale Bank van Noorwegen.

Beleggingen

Duizelingwekkend is de groei van het fonds. In 1998 waren de bezittingen 172 miljard kronen waard (bijna 17,2 miljard euro). Tien jaar later was dat al aangegroeid tot circa 227 miljard euro. Die stijging kwam vooral doordat er steeds meer olie- en gasopbrengsten in het fonds werden gestort. In 2015 was de waarde van de opbrengsten uit alle beleggingen (400 miljard euro) voor het eerst hoger dan de waarde van de stortingen uit de opbrengsten van de olie- en gaswinning (347 miljard euro). Na 2015 bleef dat zo. Vooral dankzij de gestegen aandelenkoersen van de afgelopen jaren (bijna 70 procent van het geld dat NBIM beheert, zit in aandelen) werd vrijdag de mijlpaal van 10.000 miljard Noorse kronen bereikt.

NBIM is ook in Nederland een grote partij. Het heeft aandelen van 64 bedrijven die aan de Amsterdamse beurs zijn genoteerd – dat zijn niet allemaal Nederlandse bedrijven. Opvallend groot is het belang in verf­fabrikant AkzoNobel (bijna 6,7 procent), in fietsenmaker Accell (bijna 3,4) en in Besi, dat machines levert aan de chipindustrie. Een fors belang heeft NBIM ook in Shell (2,45 procent), al rekenen de Noren dat bij hun Britse bezittingen. Het staatsfonds zit daarnaast in leningen aan 29 Nederlandse instellingen: grote beursgenoteerde bedrijven als AkzoNobel, ING en ASML, maar ook niet-beursgenoteerde firma’s als Rabobank, Volksbank en de stroomnetwerkbeheerders Tennet en Alliander. De Nederlandse Staat staat ruim 300 miljoen euro in het krijt bij NBIM.

Geen tabak en kernwapens

NBIM belegt bijna overal in, maar niet in alles. Fabrikanten van tabak (zoals Altria, BAT en Philip Morris), nucleaire wapens (Airbus, Boeing) en clusterbommen worden al jaren gemeden en dat geldt sinds 2016 ook voor veel producenten van kolen en exploitanten van kolencentrales. Overigens belegt het fonds nog wel in olie- en gasbedrijven. Bedrijven die de mensenrechten schenden of het milieu zwaar vervuilen, kunnen op de zwarte lijst komen en dat geldt ook voor bedrijven die van corruptie worden beticht. Zo overweegt NBIM om die reden zijn belangen in het Braziliaanse Petrobras en het Chinese PetroChina af te stoten.

Als bedrijven hun leven hebben gebeterd in de ogen van NBIM kunnen ze ook van de zwarte lijst afkomen. Dat gold dit jaar bijvoorbeeld voor de grote mijnbouwer Rio Tinto, voor wapenfabrikant General Dynamics en voor de grote Amerikaanse warenhuisketen Walmart. Zij waren in de ban gedaan omdat zij het milieu ernstige vervuilden (Rio Tinto), clustermunitie maakten (General Dynamics) en betrokken waren bij schendingen van mensenrechten (Walmart). In juni oordeelde NBIM dat de bezwaren waren vervallen.

Het staatsfonds haalde in zijn bestaan een gemiddeld jaarlijks rendement van 5,9 procent. Gistermiddag om 16.18 uur was de waarde van de bezittingen opgelopen tot 10.026 miljard Noorse kronen. Twee minuten later was dat 10.031 miljard.

Lees ook:
Noorwegen wil af van 30 miljard aan olie- en gasaandelen

Het Noorse staatsfonds moet mogelijk alle olie- en gasaandelen afstoten. Als investering zouden ze ongeschikt zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden