Storing

Hoe heel Schiphol acht uur plat lag door één losse draad

Drukte in de vertrekhal van luchthaven Schiphol. Het bedrijf dat de brandstof voor de vliegtuigen levert (Aircraft Fuel Supply) kampt met een storing, waardoor vliegtuigen niet kunnen worden volgetankt.Beeld ANP

Een menselijke fout en kapotte onderdelen in het brandstoftoevoersysteem van Schiphol waren afgelopen zomer de oorzaak van twee grote verstoringen van het vliegverkeer. Dat blijkt uit een onderzoek van TNO naar de toedracht.

Een menselijke fout is hoogstwaarschijnlijk de oorzaak van de storing van de kerosinetoevoer op Schiphol, waardoor vliegtuigen op 24 juli achtenhalf uur lang niet konden tanken. De tweede storing op 9 augustus, die anderhalf uur duurde, werd veroorzaakt door defecte onderdelen. De twee storingen hebben niets met elkaar te maken.

Dat blijkt uit een onderzoek dat TNO deed naar de twee storingen in de brandstoftoevoer op Schiphol die wordt verzorgd door het bedrijf Aircraft Fuel Supply (AFS).

De eerste storing duurde veel langer dan de tweede, omdat het lastiger was de oorzaak te vinden en vast te stellen wat er allemaal kapot was. Ook het repareren kostte meer tijd. De crisisprocedures zijn volgens TNO allemaal op de juiste manier uitgevoerd. Het probleem was echter dat een goede procedure ontbrak voor het oplossen van een meervoudige storing zoals die zich op 24 juli voordeed, aldus onderzoeker Theo van Ruijven van TNO donderdag op de persconferentie. “Er was weinig houvast om dit goed af te handelen.”

Inge Stegmann, de directeur van AFS, bleek donderdag tijdens de persconferentie niet bereid haar excuses aan te bieden voor de grote impact die de storingen hebben gehad. Wel zei zij ‘het ontzettend naar en vervelend te hebben gevonden’ voor de reizigers die urenlang in de hitte moesten wachten. Naar schatting hebben om en nabij de 60.000 reizigers last gehad van de eerste storing.

André van den Berg, de commercieel directeur van Schiphol, benadrukte dat de luchthaven luchtvaartmaatschappijen, brandstofleveranciers én AFS beseffen dat er snel maatregelen moeten worden getroffen om storingen in de toekomst te voorkomen en beter af te handelen. “De druk is hoog. Niemand wil dit nog een keer.”

Noodstroomvoorziening

Het verhaal van deze eerste storing, begon al veel eerder dan 24 juli, namelijk februari 2019. Na werkzaamheden die maand was er een elektriciteitsdraad los in het backupsysteem van de noodstroomvoorziening van de brandstoftoevoer. Of hij losgeraakt is of nooit vast is gemaakt, is onduidelijk. Zo’n losse draad kan leiden tot gevaarlijke spanningsverschillen, maar aanvankelijk gebeurde er niets, omdat het backupsysteem niet werd gebruikt.

Het ging pas mis op 24 juli, toen er van dit backupsysteem gebruik werd gemaakt tijdens gepland onderhoud van de noodstroomvoorziening, de zogeheten Uninterruptible Power Supply (UPS). De losse draad leidde tot hoogspanning in het systeem, waardoor meerdere essentiële onderdelen kapot brandden en er rookontwikkeling was. De ironie wilde dat de UPS kapot ging, terwijl deze juist uitval door elektrische storingen dient op te vangen, waardoor het systeem blijft functioneren. Op 24 juli ging er dus een cruciaal onderdeel van het brandstofleveringssysteem stuk, doordat nota bene de backup voor een storing zorgde.

Handmatige bediening

De tweede storing was op een minder kwetsbare plek van het brandstoftoeleveringssysteem. Op 9 augustus waren er op de D-pier van Schiphol vele valse noodstopalarmen vanaf de D-pier. Vervolgens werd het hele leveringssyteem stopgezet. De valse alarmmeldingen werden naar alle waarschijnlijkheid veroorzaakt doordat een brandmeldcentrale of een voeding op de bewuste plek kapot was. Het kan ook zijn dat beide componenten defect waren. Na vervanging was het probleem in ieder geval verholpen.

Volgens TNO kan de kans op een storing in de toekomst worden verkleind door mogelijk te maken dat er een tweede besturingssysteem van de brandstoftoevoer komt. Die kan dan dienen als uitwijkmogelijkheid voor het geval het eerste besturingssysteem vastloopt.

Om de gevolgen van een meer lokale storing te verkleinen kan er ook worden gedacht aan het onderverdelen van het systeem in verschillende compartimenten. Zo kan worden voorkomen dat bij een storing op de D-pier van Schiphol het hele systeem plat ligt, terwijl er op de rest van de luchthaven niets aan de hand is. Een andere aanbeveling van TNO is dat er onderzocht moet worden in hoeverre handmatige bediening van de brandstoflevering de impact van een grote storing kan verkleinen.

Het is nog onduidelijk wat er nu wordt gedaan om de leveringszekerheid van de kerosine op Schiphol te verbeteren. Ook is er nog geen goede inschatting van de kosten van deze maatregelen, die volgend jaar moeten worden doorgevoerd. Stegmann van AFS, sprak over ‘miljoenen’ euro’s. Wie hier allemaal aan gaat mee betalen en in welke mate is nog onduidelijk, zei André van den Berg van Schiphol. “Luchtvaartmaatschappijen, Schiphol, brandstofleveranciers en AFS gaan hierover met elkaar in gesprek.”

Vooralsnog zijn er nauwelijks claims of klachten bij Schiphol en bij AFS neergelegd van passagiers die op 24 juli of 9 augustus hun geplande reis niet konden maken.

Lees ook: 

Nieuwe brandstofstoring op Schiphol nog niet uitgesloten

Aircraft Fuel Supply, distributeur van kerosine op Schiphol, blijft onbereikbaar. Het gevaar van een nieuwe storing is niet geweken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden