Elektrische bussen van Keolis.

Streekvervoer

Hoe de groene droom van vervoerder Keolis botste op elektrische rammelbussen

Elektrische bussen van Keolis.Beeld Keolis Nederland BV

250 elektrische bussen in plaats van diesels, dat scheelt heel veel CO2-uitstoot. Maar de nieuwe bussen van Keolis kampen al een jaar lang met storingen.

Hanne Obbink

Zelf noemt openbaarvervoerbedrijf Keolis 2021 ‘een leerzame tijd’. Hoe je het ook wendt of keert, dat getuigt van een zonnige kijk op de gebeurtenissen. Want 2021 was het jaar waarin het inzetten van zo’n 250 nieuwe elektrische bussen uitliep op een aaneenschakeling van incidenten: kapotte kachels, slecht werkende accu’s, bussen die zelfs zomaar stil kwamen te staan. En de ellende is nog niet voorbij: vorige week kondigde Keolis aan alle bussen opnieuw onder handen te gaan nemen.

Keolis (dat zorgt voor het streekvervoer in Overijssel, Gelderland en Flevoland) had het zich anders voorgesteld. Toen de eerste 246 elektrische bussen op 13 december 2020 gingen rijden, meldde het bedrijf trots dat het ‘de grootste elektrische busvloot van Europa’ had. Die zou zorgen voor een besparing van 15.755 ton CO2-uitstoot per jaar, vergeleken met de diesels van daarvoor.

Al na een week of twee kwamen de eerste berichten over haperende bussen. Er strandden bussen waarvan de accu opeens snel leegliep, terwijl het dashboard aangaf dat die accu vol was. Aanloopproblemen, dacht Keolis. “De batterij moet een keer volledig leeg en vol zijn, zodat de bus weet wat de status van de batterij is”, zei een woordvoerder tegen regionale krant De Stentor.

Excuses aan reizigers en chauffeurs

Maar die problemen hielden aan, met de accu’s, maar ook onder meer met de verwarming en de in- en uitcheckmachines. BYD, de Chinese fabrikant van de bussen, stuurde extra monteurs en de hoogste baas van BYD Europa zag zich genoodzaakt om, opnieuw via De Stentor, zijn ‘excuses aan alle reizigers en chauffeurs’ aan te bieden.

Over de oorzaak van de aanloopproblemen verschilden Keolis en BYD niet van mening. Vanwege gedoe over de concessie die Keolis bij de drie betrokken provincies in de wacht had gesleept (zie kader), bleef het lang onzeker of de bussen konden worden ingezet. Goed testen schoot er daardoor bij in. Normaal wordt daarvoor vijf of zes weken uitgetrokken, nu moest dat in één week.

Concessieverlening moest opnieuw

Keolis is een van de drie streekvervoerders die heeft ingeschreven op de nieuwe concessie voor het busvervoer in Flevoland, Gelderland en Overijssel. De andere twee zijn Qbuzz en EBS. Keolis leek de concessie vorig jaar al binnen te hebben, maar bleek informatie te hebben achtergehouden. Daarop besloten de drie provincies dat de hele procedure opnieuw moest worden doorlopen. In de tussentijd rijdt Keolis rond op grond van een ‘noodconcessie’; die geldt voor twee jaar, tot eind 2022. De nieuwe concessie loopt van 2022 tot 2035.

Uiteindelijk rolden alle bussen door een ‘verbeterstraat’ om ze goed na te kijken en te repareren. Nu zouden de problemen verholpen moeten zijn, meldde Keolis in mei. En toen doken er nieuwe storingen op. Eind augustus bleek dat sommige bussen onverwacht vermogen verloren en daardoor automatisch langzamer gingen rijden. Midden in de ochtendspits kwam een bus stil te staan op snelweg A28, een week later gebeurde dat op de A50.

Heel grote order, heel groot afbreukrisico

Onkunde van de fabrikant? Dat ligt niet voor de hand. BYD – jaaromzet 20 miljard euro – heeft ervaring genoeg, met wereldwijd 65.000 afgeleverde elektrische bussen.

Maar het overgrote deel daarvan rijdt in China, zegt Vincent Wever, die zich bij adviesbureau Goudappel bezighoudt met duurzaam openbaar vervoer. “Een carrosserie om een batterij bouwen, dat is niet moeilijk. Maar elk land stelt specifieke eisen, dat maakt het ingewikkeld. Zo’n bus is een rijdend IT-product, en al die software moet aangepast worden aan de lokale markt.”

Over de opstartproblemen van begin dit jaar verbaast Wever zich dus niet, die vielen hem zelfs mee. Maar dat die problemen blijven aanhouden, is verrassend. “Het was ook voor BYD-begrippen een heel grote order, misschien speelt dat mee. Met een heel groot afbreukrisico.”

Roofbouw op de chauffeurs

De chauffeurs hebben er intussen schoon genoeg van. “De werkdruk is enorm”, zegt Marijn van der Gaag van vakbond FNV. “Het werk voelt niet veilig aan, het is ijskoud in de bussen, chauffeurs hebben voortdurend te maken met boze passagiers.” Het ziekteverzuim is opgelopen tot 15 à 20 procent, vertelt hij.

Vorige week stuurden FNV en CNV gezamenlijk een brief aan de Keolis-directie met een lange lijst gebreken. “Gaan we weer een winter in met defecte bussen?", schrijven zij. “De slechte toestand van de elektrische bussen pleegt roofbouw op het personeel. Dat zou u niet moeten willen.”

Een Keolis-woordvoerder verwijst nu naar ‘beloftes’ van BYD. In januari worden twee bussen opgeleverd die volledig zijn nagekeken en aan alle gestelde eisen voldoen. “Die bussen worden beoordeeld, ook door de chauffeurs. Als wij tevreden zijn over deze twee, worden alle andere bussen ook op deze manier aangepast.”

FNV’er Van der Gaag heeft er weinig vertrouwen in. “Onze oplossing is: de bussen pas inzetten als ze volledig in orde zijn. En intussen vervangende bussen inzetten.” Ja, dat zijn dan waarschijnlijk diesels. “Wij vinden duurzaamheid heel belangrijk, maar niet ten koste van alles. De chauffeurs zijn nu de klos.”

Lees ook:

Geheime afspraken kosten Keolis zijn buslijnen rond de IJssel

Vervoerder Keolis raakt zijn buslijnen in het gebied rond Zwolle, Apeldoorn en Lelystad kwijt vanwege een gebrek aan eerlijkheid.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden