ReportageEindhoven

HightechXL brengt techniek, bedrijven én geld bij elkaar

HightechXL oprichter Guus  Frericks (r) en John Bell in hun kantoor in Eindhoven.  Beeld Merlin Daleman
HightechXL oprichter Guus Frericks (r) en John Bell in hun kantoor in Eindhoven.Beeld Merlin Daleman

Beginnende hightechbedrijven hebben geld nodig om te groeien. Het bedrijf HightechXL in Eindhoven helpt ze bij de zoektocht naar startkapitaal.

Een koelsysteem, zo klein dat je het op een datachip kunt plakken. Het idee achter de techniek komt van het CERN in Genève en de Eindhovense start-up Incooling maakt ze. “Zo’n koeling bespaart niet alleen 60 procent energie ten opzichte van de gebruikelijke luchtkoeling, het maakt de chips ook nog 60 procent sneller. Volgens voorspellingen gebruiken datacentra straks 20 procent van al onze energie, dus zo’n techniek heeft echt impact”, zegt Guus Frericks, oprichter van HightechXL.

HightechXL is een zogeheten venture builder: een bedrijf dat erin is gespecialiseerd om nieuwe bedrijven in de markt te zetten. Oorspronkelijk lag de nadruk meer op het helpen van bestaande start-ups, maar sinds 2017 ontwikkelt het bedrijf zelf van meet af aan hightech productiebedrijven. Dat gebeurt op basis van veelbelovende patenten die door anderen zijn ontwikkeld: Incooling is er een voorbeeld van. Inmiddels behoort HightechXL wereldwijd tot de top vijf van venture builders, en hoopt het zelfs de belangrijkste speler te worden.

Patenten halen Frericks en zijn CEO John Bell bij onderzoeksorganisaties, die vaak allerlei eigen technieken ontwikkelen om specifieke problemen op te lossen. Bijvoorbeeld het CERN, het Europese instituut dat onderzoek doet naar elementaire deeltjes. Vervolgens brainstormt HightechXL met mensen uit de hele wereld om te kijken waar zo’n techniek verder nuttig voor zou kunnen zijn.

Zijn moeder kon toveren

Hij heeft, zegt Frericks glunderend, de leukste baan ter wereld. Niet gek voor een kind van twee Philips-onderzoekers. Hij meende dat zijn moeder kon toveren toen ze vertelde dat hun grote buizen-tv binnen enkele jaren plaats zou maken voor een plat toestel. “Ik kom echt in aanraking met de knapste koppen die er rondlopen.”

Als zo’n brainstorm rond een patent tot een veelbelovend idee leidt, zet HightechXL een start-upteam op en zorgt vervolgens voor de praktische ondersteuning, zoals het benaderen van financiers en afnemers. “Veel hightech start-ups lopen op zulke praktische zaken vast, want de Willie Wortels achter die bedrijven weten daar weinig vanaf”, zegt Frericks in het lege kantoor van HightechXL op de Eindhovense High Tech Campus, waar buiten coronatijden een internationaal gezelschap van zeventien mensen over start-upprojecten nadenkt.

Ondanks corona wist HightechXL vorig jaar vijftien nieuwe start-ups op te zetten. Daarnaast werden zo’n twintig bestaande startende bedrijven geholpen met financiering, klanten en coaching. En die hulp is hard nodig, want Nederlandse investeerders zijn terughoudend, zegt Bell. “Nederland denkt klein. Als je hier aanklopt bij investeerders of bij economische zaken, wordt altijd geprobeerd op het budget te beknibbelen. Elders krijg je juist de vraag hoeveel sneller het kan als je meer geld krijgt.”

Hightech XL-oprichter Guus  Frericks (l) en collega John Bell. Beeld Merlin Daleman
Hightech XL-oprichter Guus Frericks (l) en collega John Bell.Beeld Merlin Daleman

Bell en Frericks beogen meer dan alleen interessante nieuwe patenten in een businessmodel omzetten. Ze zoeken bewust naar ideeën die de potentie hebben om wereldwijd tot echt grote spelers uit te groeien, met als doel de Nederlandse hightechindustrie te versterken. Hun voorbeeld is ASML, de Eindhovense wereldleider op het gebied van chipmachines.

“Nederland en Europa investeren veel te weinig in de hightechindustrie”, zegt Bell. “Europa steekt significant minder geld in de ontwikkeling van zulke bedrijven dan de VS en Azië. En op Europees niveau bungelt Nederland onderaan. Natuurlijk gaat er geld naar onderzoek en ontwikkeling, en daar komen goede ideeën uit voort. Maar geld in onderzoek steken heeft alleen zin als je de resultaten daarvan ook omzet naar productiebedrijven. Dat vereist hoge investeringen die meestal pas op termijn winst opleveren. ASML heeft ook jaren lopen worstelen.”

Chinese vakken vullen

Die houding kan Nederland veel kosten, want buitenlandse investeerders die wel bereid zijn ruimhartig geld te geven, houden Eindhoven in de gaten, waarschuwt Frericks. “Als zij in zo’n start-up investeren, betekent het dat die voor Nederland verloren gaat. En zonder start-ups bouw je geen scale-ups, nieuwe grotere bedrijven, op. En als we dat niet doen, ben ik bang dat onze kinderen straks alleen nog maar vakken kunnen vullen in een Chinese winkelketen.”

Op de High Tech Campus lijken die zorgen imaginair. Het barst er van de kleine, innovatieve hightechbedrijfjes. “Dat klopt”, beaamt Frericks, “Maar het grootste deel daarvan is afhankelijk van die ene gigant, ASML. Dat maakt deze regio erg kwetsbaar. Wat wij nodig hebben, zijn meer bedrijven met dezelfde potentie, een BSML en een CSML.”

Dat groeipotentieel ziet hij in een startup als Incooling, maar ook bijvoorbeeld in Carbyon, een andere HightechXL-start-up die bezig is met een folie waarmee je CO2 uit de lucht kunt halen om er vervolgens synthetische kerosine mee te produceren. “Met een installatie ter grootte van een voetbalveld kan Schiphol zo zijn hele CO2-uitstoot compenseren en het levert nog brandstof op ook.”

Beide start-ups voldoen ook aan een andere, voor Frericks en Bell cruciale voorwaarde voor hun projecten: ze draaien om technieken die het mogelijk maken een maatschappelijk relevant probleem aan te pakken. Frericks is ervan overtuigd dat techniek de beste manier is om de problemen waarmee de wereld nu worstelt, op te lossen.

“Neem stikstof. Een van onze start-ups, InnoFlex, draait om een folie die schadelijk stikstofoxide weer splitst in stikstof en zuurstof, de belangrijkste componenten van lucht. Die kun je echt overal op plakken, langs snelwegen, op stalmuren, op ramen. We zijn nu pilots aan het doen. Zo’n aanpak om stikstofoxide onschadelijk te maken is uiteindelijk effectiever en simpeler te realiseren dan pogingen om de productie van stikstofoxide verminderen.”

Lees ook:

Eindhoven is een koploper op het gebied van innovatie, met dank aan de typisch Nederlandse cultuur van samenwerken

Nederland scoort zeer goed in innovatie gericht op slimme landbouw, 3D-systemen en slimme gezondheidstoepassingen. In het bijzonder het zuidoosten van Brabant is een wereldwijde koploper.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden