Ontslagen

Het zou wel eens onrustig kunnen worden bij Tata Steel

Beeld Olaf Kraak

Tata Steel staat niet bekend als een houwdegenbedrijf. Toch schrapt het in IJmuiden 1600 banen. ‘Ik voorzie een enorme confrontatie.’ 

Het zou wel eens onrustig kunnen worden in en rond IJmuiden – als die onrust al niet is begonnen. Zo’n 1600 van de 10.000 banen bij staalfabrikant Tata Steel in IJmuiden, voorheen Hoogovens, staan op de tocht. De vakbonden en de Centrale Ondernemingsraad (COR) lopen zich al warm. COR-voorzitter Frits van Wieringen: “Ik voorzie een enorme confrontatie.”

Wat is er aan de hand?

Tata Steel wil af van de verliezen die het op zijn Europese fabrieken lijdt. Het Indiase concern kocht ze in 2007, voor 12 miljard dollar, maar beleefde er weinig plezier aan. Een deel van de Britse fabrieken is al verkocht – voor een habbekrats. Maar volgens de Tata-directie kan haar Europese tak zijn eigen broek nog steeds niet ophouden. In 2021 moet die tak dat wel kunnen: dan moet ‘Europa’ genoeg winst maken om ten minste zijn eigen investeringen te bekostigen.

In juni sijpelden al berichten door dat Tata Steel Europe (TSE) zocht naar manieren om te bezuinigen. Een maand eerder was het plan om te fuseren met het Duitse ThyssenKrupp gestuit op een veto van de Europese Commissie. Eind oktober bleek dat het Tata ernst was en dat IJmuiden bij de bezuinigingen niet zou worden ontzien. Toen al was er wat reuring.

Is er sindsdien wat veranderd?

Zaterdag bond Henrik Adam, sinds juni directeur van de Europese tak, in Het Financieele Dagblad de kat op het spek. TSE moet, zei Adam, beter en efficiënter werken: productieprocessen moeten beter, de staalfabrieken moeten zuiniger omspringen met ijzererts, meer hoogwaardig staal maken (daar zitten hogere marges op) en besparen op de inkoop van grondstoffen. Adam zei niet hoeveel banen er verdwijnen en waar ze worden geschrapt – TSE heeft naast IJmuiden nog vijf vestigingen in Nederland én fabrieken in diverse Europese landen. Over ‘Hoogovens’ was Adam opvallend kritisch: “IJmuiden was toonaangevend, kan toonaangevend zijn en moet dat ook zijn. Dat zijn we nu niet.”

Klopt dat?

Lastig te zeggen, al beaamt een woordvoerder van de vestiging dat er zaken beter kunnen. Anderzijds: in tegenstelling tot de Britse fabrieken maakte IJmuiden sinds 2007 vrijwel elk jaar winst. In het boekjaar 2018/2019 ook: 312,6 miljoen euro exclusief belastingen. Het personeel kreeg een winstuitkering.

Wel staat het resultaat onder druk. Net als andere staalproducten voelt Hoogovens dat er te veel staal wordt geproduceerd, dat de groei van de vraag naar staal stagneert, dat Europa meer staal importeert, dat de auto-industrie het lastig heeft, en dat de VS een heffing van 25 procent hebben ingevoerd op Europees staal. De hele staalindustrie heeft het zwaar. Bij ThyssenKrupp staan trouwens 6000 banen op de tocht.

Hoe moet dat nu met IJmuiden?

Adam wil van 3000 van de 21.000 personeelsleden van TSE af. Ongeveer twee derde daarvan zijn kantoorbanen, meldde TSE maandag. Wat dat betekent voor IJmuiden, zijn 10.000 werknemers en de duizenden mensen die bij toeleveranciers werken, is nog ongewis. Uit Adams opmerkingen is wel op te maken dat Tata bestaande onderzoeksinstellingen wil samenvoegen en meer onderlinge samenwerking wil bij de productontwikkeling en op IT-gebied. Voor de rest is het nog gissen. Mogelijk komt er volgende week duidelijkheid als de Europese Ondernemingsraad van TSE bijeenkomt. Wellicht dat Adam daar zijn plannen ontvouwt.

En die onrust?

Er ligt een afspraak met de vakbonden die loopt tot oktober 2021: bezuinigen in IJmuiden mag, maar gedwongen ontslagen mogen niet. Bovendien moeten boventallige werknemers hulp krijgen bij het vinden van een nieuwe baan. Bonden en COR willen niet tornen aan die afspraken. Dat zegt wat. Tata Steel is een van de weinige bedrijven in Nederland waar het lidmaatschap van een vakbond nog gewoon is. De bonden hebben er dus slagkracht. COR-voorzitter Van Wieringen: “IJmuiden draait goed. Dan moet je investeren, niet bezuinigen. De kern van het probleem ligt in Engeland. Dat is al jaren zo.”

Komt er een enorme confrontatie?

Dat zou best kunnen. Tata staat niet bekend als een houwdegenbedrijf, zo’n firma die bij de geringste tegenspoed zijn personeelsbestand kortwiekt. Toch hebben TSE en Adam flink ingezet. Daar komt bij dat Europa niet meer zo belangrijk is voor Tata Steel. Bestuursvoorzitter T.V. Narendran zei vorig jaar dat IJmuiden voor Tata een soort leerschool is. “IJmuiden biedt Tata een kijk op de toekomst. De producten die Hoogovens nu maakt voor zijn westerse klanten, zullen in de toekomst ook door de Indiase klanten van Tata Steel worden gevraagd.” Narendran zei toen ook dat Tata in India gaat werken met een nieuwe techniek die bij Hoogovens is ontwikkeld. Daarmee is het mogelijk om staal goedkoper en milieuvriendelijker te produceren. In IJmuiden is die proefinstallatie (tijdelijk?) stopgezet.

De hoeveelste ontslagronde wordt dat in IJmuiden?

In 1977 werkten er 22.000 mensen, in 1999 11.000, nu 10.000. Dat valt dus wel mee. Bovendien heeft Hoogovens veel werk uitbesteed dat het vroeger zelf deed. Het werk is er nog, de werknemers worden alleen door een ander betaald.

Lees ook:

Europese topman Tata Steel haalt uit naar IJmuiden

De Europese topman van Tata Steel vindt de prestaties van het Nederlandse bedrijfsonderdeel in IJmuiden ondermaats.

De Hoogovens in IJmuiden fungeren als leerschool voor Tata India

Tata Steel richt zich met zijn productie vooral op groeimarkt India. En Hoogovens dan? ‘Hoogovens biedt Tata een kijk op de toekomst.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden