ReportageWinkelen

Het winkelen verleerd? Volgens deze hoogleraar gaan alle remmen van ons consumentenbrein nu los

Winkelende mensen in de wachtrij voor de Primark in Rotterdam. Winkels mogen weer klanten ontvangen zonder afspraak. Beeld ANP
Winkelende mensen in de wachtrij voor de Primark in Rotterdam. Winkels mogen weer klanten ontvangen zonder afspraak.Beeld ANP

Nu winkelen op afspraak niet meer hoeft is het zaak om de drukte binnen de perken te houden. Is winkelend Haarlem een beetje te houden?

Hoewel het nog fris is voor de tijd van het jaar werpt de zon een gulle gloed over het centrum van Haarlem. De Grote Markt neemt een voorschot op de zomer. Terrassen lonken. Winkels ook. Winkelbezoek mag vandaag voor het eerst sinds tijden zonder afspraak.

Haarlem heeft veel winkels. De 163.000 inwoners van de stad hebben zo ongeveer alle bekende formules tot hun beschikking. Filialen van Bershka, Zara en H&M zitten vlak bij elkaar aan de Grote Houtstraat. Sommige winkels hebben hekjes voor de deur gezet om eventuele rijen te voorkomen. Alleen bij de Spaanse modeketen Zara is dat woensdagochtend echt nodig. Daar staat een flinke rij. De vrouw bij de deur laat steeds twee mensen naar binnen zodra er twee het pand verlaten. Een stukje verderop, bij de fysieke winkel van Coolblue, is het ook aardig bedrijvig. De filiaalleider wil met alle plezier vertellen hoe hij de drukte binnen de perken houdt, maar zoals bij alle grote ketens is het gebruikelijk dat er pas met de pers gepraat mag worden als er toestemming is van het hoofdkantoor.

Alleen met mandje winkelen

Bij Zeeman doet filiaalchef Daphne Bakkum niet zo moeilijk. “Wij hanteren gewoon weer het systeem met de mandjes en dat werkt prima”, vertelt ze. Er mogen tien mensen tegelijk winkelen en dat mag alleen met een mandje. Bakkum is blij dat winkelen zonder afspraak weer kan. “Toen ik vanochtend de deur opendeed waren er gelijk klanten.” De gezusters Bok zijn er daar twee van. Betty en Dolly heten ze en ook zij zijn blij dat ze weer mogen. Dolly is wel voorzichtig: “Als het te druk zou zijn geweest was ik niet gegaan.” Haar zus heeft al aardig wat spulletjes in haar mandje. Thuis had ze al een lijstje gemaakt van wat ze wilde hebben. “Maar ik zie dat ik toch meer gekocht heb dan ik van plan was.”

Zo werkt het consumentenbrein. Zeker na een lange kneveling door corona. Natuurlijk, het is pas de eerste dag van een nieuwe winkeltijd, de mensen zijn het shoppen haast verleerd. In hoeverre het grote publiek echt los gaat, valt dus nog te bezien. Bob Fennis, hoogleraar consumentengedrag aan de Rijksuniversiteit Groningen, benadrukt dan ook dat het natte-vingerwerk is hoe het uitpakt met de drukte. “Maar ik zou denken dat we een soort terrasgekte in de winkelstraat krijgen. Winkeliers vieren met acties dat de deuren weer open mogen en consumenten zullen en masse gaan shoppen”, verwacht hij.

Fennis denkt dat het weer een grote rol speelt bij de grootte van de opkomst, maar als hij als gedragsdeskundige naar de jongste versoepeling kijkt, kan het niet anders dan dat we de teugels laten vieren. ‘Disinhibitie’ heet dat in vaktermen: het wegvallen van de remmende werking van bepaalde zenuwen, waardoor impulsen een groter effect hebben. “De norm zal zijn: alle remmen los.” Het zullen volgens Fennis dan ook vooral verwenaankopen zijn die we doen en niet zozeer de uitgestelde aankopen. “Een nieuwe telefoon dus, kleding, accessoires in plaats van de grotere, weloverwogen aankopen.”

Oefendagen

Toch doen nog niet alle winkels mee aan spontaan shoppen. De Bijenkorf houdt het voorlopig nog even bij winkelen op afspraak en in Haarlem mag ook bij de Apple-store niemand zonder afspraak het pand in. Drie beveiligers zien daar streng op toe.

“Dit zijn ontdek- en oefendagen”, zegt Paul te Grotenhuis van branchevereniging INRetail. Hoe druk het wordt zal nog moeten blijken, stelt hij. “De Koopgoot in Rotterdam, waar het woensdag erg druk was, is niet synoniem voor alle Nederlandse winkelgebieden. Er zijn goede afspraken gemaakt over handhaving met bijvoorbeeld gemeentes.”

Ook over wat spontaan winkelen met de omzet zal doen blijft afwachten, zegt Te Grotenhuis. “Laten we eerst blij zijn dat de stad weer tot leven komt.”

Zorgen bij FNV

Vakbond FNV is er niet gerust op dat het rustig genoeg blijft in de winkels. De bond maakt zich zorgen over de veiligheid van winkelmedewerkers als al te veel klanten in de rekken gaan struinen. FNV-bestuurder Linda Vermeulen krijgt meldingen binnen van winkelmedewerkers “dat het op heel veel plekken heel druk is”. Vermeulen benadrukt dat het belangrijk is dat alles op alles wordt gezet om personeel veilig zijn werk te laten doen. “Wij drukken werkgevers en klanten op het hart om de corona-veiligheidsregels in acht te nemen, achter elk mondkapje zit een mens!”

Lees ook:

De winkelstraat wordt nooit meer zoals vroeger

Ook als de klanten terugkomen zijn winkeliers nog niet uit de zorgen. ‘Het bloeden stopt, de genezing moet nog beginnen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden