AnalyseCoronacrisis in cijfers

Het valt mee met de coronacrisis, omdat Nederland aan de borst van moedertje Staat hangt

De terrassen zijn weer open, hoewel nog niet iedereen durft. Op de achtergrond: ministeries in Den Haag. Beeld ANP

Ruim drie maanden geleden ging Nederland op slot. Hoe staan we ervoor? De coronacrisis in cijfers: 200 vluchten per dag, 13 procent minder gas, en 30 mensen publiek. 

Terwijl plan-, statistiek- en onderzoeksbureaus somberden over de economie, ging Nederland in mei en juni van het slot. Theaters, bioscopen, musea en zwembaden openden hun deuren voor kleine groepen: met looplijnen, desinfecterende gels, soms afgesloten toiletten en aangepaste programma’s. Zoals poptempel Paradiso, waar gospelzangeres Michelle David met haar band op 7 juni de eerste was die na half maart optrad voor publiek: dertig mensen.

Veel restaurants en cafés gingen open, al weet hun branche-organisatie niet hoeveel dat er zijn. Sommige zijn weer gesloten, omdat ze de restricties – dertig mensen, 1,5 meter - te knellend vinden. Stadions blijven dicht, maar pretparken zijn toegankelijk, zo ook de meeste winkels. Op straat is het veel drukker dan twee maanden geleden. Iets buiten doen, dat kan weer, een beetje. “Ober, twee bier, maar blijft u op afstand?”

Verkeer en vervoer

Drukker is het op de weg. “De week van 23 maart was de rustigste: zo’n 50 procent minder verkeer dan voor de crisis. Daarna is het elke week wat drukker geworden. Tot twee weken geleden”, meldt Rijkswaterstaat. “Veel mensen werken nog thuis en de zomer nadert”, verklaart een zegsman die stagnatie.

Beeld Sander Soewargana

Tussen de spitsuren is er weer net zo veel verkeer als vroeger. De ochtendspits is 20 procent minder druk, de avondspits ietsje minder. Druktefiles zijn verdwenen, er zijn alleen nog files door ongelukken en wegwerkzaamheden. Zeeuwse en Overijsselse wegen zijn voller dan in pre-coronatijd. In veel provincies rijdt meer vrachtverkeer dan voor medio maart. 

Taxi’s rijden er nauwelijks: bijna 3000 taxi’s maken sinds half maart geen gebruik van hun vergunning. Dat aantal begint wel af te nemen Ook opvallend: de A2 tussen Amsterdam en Utrecht verwerkt ruim 30.000 auto’s per etmaal minder dan voor de crisis. Het is het coronagevoeligste deel van het rijkswegennet gebleken.

Beeld Sander Soewargana

Het corona-effect ebt weg op de weg, maar bij het openbaar vervoer? Op donderdag 18 juni turfde Translink, de organisatie achter de ov-chipkaart, 1,43 miljoen instappers. Op 18 juni 2019 waren dat er 4,42 miljoen. Toch stijgt het ov-gebruik. Op 30 en 31 maart was het (doordeweekse) dieptepunt: 550.000 incheckers. De NS zien de treinen voller worden sinds maart/april toen er ruim 90 procent minder reizigers werden vervoerd dan vorig jaar.

Beeld Sander Soewargana

Op Schiphol zijn weer wat reizigers. Er zijn ongeveer 200 vluchten per dag. Dat worden er meer nu er weer naar het buitenland mag worden gereisd. In mei waren er 5878 vluchten (67.500 in mei 2019), in april 4759. Wel verdubbelde het aantal vrachtvluchten. Passagiersvliegtuigen die normaal veel vracht meenemen, waren er immers (bijna) niet. O ja, er wordt meer gefietst dan voorheen, vooral op mooie dagen.

Consumenten

Kappers, winkels en sportscholen waren dicht, buitendeurse pret was er niet en onzekere tijden lagen in het verschiet. Geen wonder dat consumenten minder uitgeven dan een jaar geleden. In maart, toen Nederland op de 15de om 18.00 uur dicht ging, bedroeg dat verschil 6,6 procent. Dikke kans dat dat verschil in april groter was. Die gegevens zijn er nog niet.

Beeld Sander Soewargana

Consumenten gaven wel veel meer geld uit aan eten. Supermarkten deden na half maart uitstekende zaken, maar het corona-effect lijkt nu voorbij, meldt Albert Heijn. Wel kopen klanten meer ‘gezonde’ en ‘lokale’ producten en gebruiken ze vaker de zelfscan. Doe-het-zelfzaken, bouwmarkten en elektronica-verkopers hadden het druk. Nederland kluste. Uitschieter: de online verkopen. Die lagen in april 62 procent hoger dan in april 2019. Pakkettenvervoerders en maaltijdbezorgers hadden het razend druk. Nog steeds.

De vakantietijd nadert, maar hoeveel mensen zullen er gaan? Bijna de helft van de Nederlanders vindt het nog eng om naar een café of restaurant te gaan. Blijven consumenten spaarzaam, dan remt dat het herstel. Maar perspectief is er ook: gaat Nederland helemaal van het slot, dan is er geld om te rollen. Opvallend: het percentage mensen dat schulden moet maken of spaargeld moet aanspreken, is niet hoger dan een jaar geleden.

Bedrijven

‘Corona’ heeft het stroomverbruik nauwelijks beïnvloed. “Grote bedrijven draaien door, de sectoren die geraakt zijn door de crisis zijn kleine stroomverbruikers”, meldt hoogspanningsnetbeheerder Tennet. Toch raakt de crisis bedrijven. De 300 grootste gasverbruikers verbruikten eind mei 13 procent minder gas dan een jaar geleden, al loopt het verbruik sindsdien weer op. De industriële productie was in april 11 procent lager dan vorig jaar, met de auto-industrie als uitschieter: min 50 procent.

In bijna alles waar consumenten geld aan uitgeven, zit chemie. De chemie is dan ook een goede graadmeter voor de stand van zaken van de BV Nederland. Manon Bloemer, directeur van branche-organisatie VNCI: “In tegenstelling tot het buitenland draaien alle fabrieken hier door. Maar wel met een lagere bezettingsgraad.” De chemieproductie lag in april 10 procent lager dan vorig jaar. Wel was het druk bij de fabrikanten van plexiglas, plastic schermen, (grondstoffen voor) desinfecterende middelen en beschermende kleding, zuurstof voor beademingsapparatuur en bij fabrikanten van chemicaliën voor verpakkingen van voedingsmiddelen.

Opvallend: het aantal bedrijfsfaillissementen, 335 in april, 262 in mei (exclusief eenmanszaken) is nauwelijks hoger dan vorig jaar. Dat zegt weinig. De faillissementsgolf komt nog. Nog opvallender: de AEX-index, graadmeter van het sentiment op de Amsterdamse beurs stond een fractie hoger dan een jaar geleden: alsof er geen corona is.

Werk

Beeld Sander Soewargana

In mei werd er gemiddeld vier uur minder gewerkt dan in mei 2019. Vooral in de horeca nam het aantal gewerkte uren af: van 25 naar 11 uur. In drie maanden steeg het aantal mensen met een WW-uitkering van 240.000 naar 301.000. Dat zijn er net zoveel als in mei 2018. Het aantal werklozen wordt geraamd op 330.000. In april kwamen er 41.000 werklozen bij, in mei 16.000. Mensen zonder werk die niet zoeken naar, of niet meteen beschikbaar zijn voor een baan zitten niet in dat getal. En veel mensen zoeken nu even niet. Het officiële werkloosheidspercentage ligt op 3,6 procent, historisch gezien nog altijd heel laag.

Overheid

De crisis is ‘ongekend’, ‘historisch’ en de ‘zwaarste ooit’ genoemd. Dat de gevolgen meevallen, komt door de overheid. Er kwamen steunregelingen voor zelfstandigen en voor (andere) ondernemers. Met de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) nam het Rijk een deel van de loonkosten over van bedrijven met flinke omzetverliezen. Nog geen twee weken na de eerste inschrijvingen had het ooit veel bekritiseerde UWV 81.000 aanvragen gehonoreerd en 1,5 miljard euro uitgekeerd. Twee weken geleden was dat opgelopen tot 4,5 miljard, voor 123.000 bedrijven.

Het Rijk verstrekte 566 miljoen euro aan gemeenten, provincies en waterschappen. De fiscus gaf tot nu toe 185.000 ondernemers uitstel van belastingbetaling: voor tien miljard euro in totaal. Dan zijn er de banken die tot vorige week voor 12,2 miljard aan nieuwe kredieten verstrekten en 128.000 bedrijven uitstel van aflossingen gaven. Zelfs de meest verstokte liberaal zal het moeten toegeven: het Rijk houdt het land boven water, Nederland hangt aan de borst van moedertje Staat. Over de overheidstekorten die daar het gevolg van zijn, praten we wel als de coronacrisis voorbij is.

Voor dit artikel is gebruik gemaakt van gegevens van het CBS, CPB, UWV, ING, Rijkswaterstaat, de Nationale Databank Wegverkeergegevens, VNCI en de Nederlandse Vereniging van Banken.

Lees ook:

Planbureau: Gevolgen corona voor economie en overheid ongekend

Volgens de jaarlijkse raming van het Centraal Planbureau kunnen de gevolgen van de coronacrisis ongekend zijn. 

NS vragen staatssteun. ‘Over vijf jaar pas weer evenveel treinreizigers als in 2019’

De Nederlandse Spoorwegen stevenen af op megaverliezen. Zonder hulp van de staat overleeft het bedrijf de crisis niet.

Door de coronacrisis eten we anders. ‘Door onzekerheid doen we minder impulsaankopen’

Producenten van voedingsmiddelen hebben financieel gezien vrij weinig last van de coronacrisis. Eten doen we toch wel. Maar we eten nu anders, zegt Fabrice Favero, hoofd van Nestlé Nederland

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden