Stikstofuitspraak

Het streven naar schone lucht kost de bouwsector miljarden

Omdat huizen bouwen en wegen aanleggen voor extra uitstoot van stikstof zorgt, is het vanaf nu einde verhaal voor tal van projecten die grenzen aan beschermde natuurgebieden, verwacht ABN Amro. Beeld ANP

Door de ‘stikstofuitspraak’ loopt de bouwsector 14 miljard euro omzet mis, becijfert ABN Amro. De wegenbouw wordt hard geraakt: 43 procent van alle projecten is in het geding.

Het streven naar schone lucht kost de bouwsector miljarden euro’s. Door een recente uitspraak van de Raad van State over de beperking van stikstof-uitstoot lopen woning- en wegenbouwbedrijven de komende vijf jaar mogelijk voor 14 miljard euro aan opdrachten mis. Dat blijkt uit een analyse van ABN Amro.

“Projecten die nog niet helemaal onherroepelijk zijn worden een voor een afgewezen terwijl tegelijkertijd de woningbouwproductie stokt en de Nederlandse economie iets minder hard groeit”, zegt Madeline Buijs, sectoreconoom bouw en vastgoed bij de bank. “Nee, dit is niet gunstig voor de bouw, zeker niet.”

Het precaire is dat de ‘grote boosdoener’ van de voorziene ellende een juridische uitspraak is die voortkomt uit goede bedoelingen: het streven naar schonere lucht. Eind mei velde de Raad van State daarover een oordeel met verstrekkende gevolgen voor de bouw. De Raad oordeelde dat vergunningen die zijn afgegeven op basis van de zogeheten Programmatische Aanpak Stikstof (Pas) de prullenbak in kunnen omdat deze ‘Pas-aanpak’ de natuur onvoldoende bescherming biedt. 

Geen bouwvergunning

Omdat het bouwen van huizen of het aanleggen van wegen en industrieterreinen nu eenmaal extra uitstoot van stikstof teweegbrengt, is het vanaf nu einde verhaal voor tal van projecten die grenzen aan beschermde natuurgebieden, zo verwacht ABN Amro. Het gaat om plannen in de directe omgeving van 118 zogeheten Natura 2000-gebieden, streken waar de uitstoot van stikstof het meest gevoelig ligt. Alleen wanneer uit ecologisch onderzoek blijkt dat de stikstofuitstoot door een project niet stijgt of zelfs daalt, kan een bouwvergunning bij zo’n gebied worden afgegeven.

Vooral de wegenbouw, zo is de inschatting van de bank, wordt flink geraakt en moet rekenen op 9,1 miljard minder inkomsten. Dat is 43 procent van wat er de komende vijf jaar aan wegenprojecten is gepland. De grootste infraprojecten die worden geraakt zijn de werkzaamheden aan wegen die de rijksoverheid financiert. 

Het gaat in elk geval om twee grote snelwegklussen aan de A27 en A12 rond Utrecht – waarvan de Raad van State het tracébesluit inmiddels heeft vernietigd – en het doortrekken van het knooppunt bij Ressen-Oudbroeken aan de A12 en A15. De waarde van deze twee opdrachten bedraagt 2 miljard euro. Volgens het rapport van ABN Amro  is het ‘gezien de huidige stand van zaken niet onwaarschijnlijk’ dat de stikstofuitspraak van de Raad van State ook het Zuidasdok raakt, het ambitieuze woningbouw- en infraproject aan de zakelijke zuidkant van de hoofdstad. 

Woningbouwers missen volgens de jongste berekeningen van de bank tot en met 2023 mogelijk voor minimaal 1 miljard euro aan inkomsten. Ook opdrachten die de bouwsector normaal gesproken tegemoet kon zien op vliegvelden en bij de spoor-  en waterwegen kunnen bouwbedrijven volgens de bank vergeten. Gemeentelijke en provinciale projecten en plannen van de waterschappen worden ook geraakt. Hiermee zijn naar verwachting honderden miljoenen euro’s gemoeid. Zowel grote als kleine projecten moeten eraan geloven.

Landelijk aanspreekpunt

Bouwend Nederland, de branche­organisatie van de sector, is ‘zeer ongerust­­’ over de impasse, waar de bouw nu de rekening van lijkt te krijgen: “Er is veel onzekerheid, er moet snel een oplossing komen”, zegt Niels Wensing­­ namens Bouwend Nederland. “Trek het vlot, richt een landelijk aanspreekpunt op. Wat ons betreft gaat Nederland niet op slot.”

Madeline Buijs van ABN Amro denkt dat bouwers de gevolgen van de stikstof-uitspraak kunnen beperken met bijvoorbeeld de inzet van elektrische werkbouwtuigen: “Dit is ook een impuls om de sector te verduurzamen.” Maar volgens Wensing lukt dit niet van vandaag op morgen: “Wij lopen­­ als Nederland voor op het gebied van duurzame innovatie, maar voor zulke werkbouwtuigen zijn we afhankelijk van buitenlandse fabrikanten als Volvo, Mitsubishi of Caterpillar.”

Lees ook:

Vreugde en verbazing na stikstofoordeel: ‘Een uitspraak met zulke grote gevolgen vergt politieke moed’

Juristen zijn verrast, milieuorganisaties verrukt: de Nederlandse aanpak van stikstof blijkt in strijd met de wet.

Duizenden boerenbedrijven zitten muurvast door stikstofregels

Nu ook de rechtbank van Limburg stelt dat boerenbedrijven die aan een natuurgebied grenzen niet mogen uitbreiden, komt boerenbelangenclub LTO Nederland in het geweer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden