Sjoemelsoftware

Het proces over het dieselschandaal bij Volkswagen is begonnen, wat kunnen we verwachten?

Vlaggen met het Volkswagen-logo bij een VW-fabriek in het Duitse Zwickau. Beeld AP
Vlaggen met het Volkswagen-logo bij een VW-fabriek in het Duitse Zwickau.Beeld AP

Voormalige managers en ingenieurs van de Volkswagen Groep staan in Duitsland voor de rechter vanwege het dieselschandaal. Wie wist waar vanaf en wanneer?

Joost van Velzen

De zaak dwaalt al zes jaar als een spook door de auto-industrie en gaat nu een nieuwe fase in. Donderdag is in de Duitse stad Braunschweig het proces begonnen over wat bekend staat als het dieselschandaal. Vier aangeklaagden mogen de rechtbank vertellen hoe het precies gegaan is met de truc om zo'n 11 miljoen auto's van de Volkswagen Groep uit te rusten met software die de uitstoot van schadelijke stoffen maskeerde. Sjoemeldiesels worden ze genoemd en het betreft modellen van verschillende merken van de Volkswagen Groep, zoals Audi, Seat, Porsche, Skoda en uiteraard Volkswagen.

Voormalig VW-topman Martin Winterkorn ontbreekt nog. Hij kampt met heupproblemen en moet later voor de rechtbank verschijnen. Als het zover is, wacht hem geen warm onthaal, werd donderdag direct duidelijk. De aanklagers stellen dat Winterkorn al wist van de manipulaties met emissietesten voor de zaak aan het licht kwam.

Wie zette zijn handtekening onder het plan?

De topman – die vanwege dieselgate in 2015 ontslag nam – is ook aangeklaagd wegens marktmanipulatie. Hij zou beleggers opzettelijk te laat hebben ingelicht over de financiële gevolgen van de affaire. Ook anderen binnen de top van het bedrijf zouden de zaak doelbewust en in overleg met elkaar onder de pet hebben willen houden. Naast de vier die nu moeten voorkomen plus Winterkorn zijn ook andere voormalige bestuurders aangeklaagd. Zij kunnen nog een uitnodiging van de Duitse justitie verwachten.

De fraude kwam in 2014 aan het licht toen de Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) erachter kwam dat er bij emissietests van dieselauto’s werd gemanipuleerd.

Volgens Automotive-journalist Wim Oude Weernink wordt het een hele klus om er achter te komen wie in welke mate verantwoordelijk is voor de zaak die de Volkswagen Groep al tientallen miljarden aan boetes en claims heeft gekost: “Het wordt uitpluizen wie destijds op het idee is gekomen om te sjoemelen met die motoren en wie onder dat plan zijn handtekening heeft gezet.”

Vragen, vragen, vragen

Wat was de rol van Bosch, de grootste toeleverancier van de auto-industrie ter wereld? Heeft Bosch de opdracht gekregen om de sjoemelsoftware te ontwikkelen? En van wie dan? Van Volkswagen of van Audi, dat binnen het concern een technische voortrekkersrol heeft? Of ging het van Bosch zelf uit? Wist Ferdinand Piëch, de grote baas van de Volkswagen groep destijds, er vanaf? Hij kan het niet meer navertellen: de Oostenrijker overleed in 2019. Vragen, vragen, vragen.

De omvang van het autoconcern maakt het ook vrijwel onmogelijk om erachter te komen wie er schuldig is aan het emissie-schandaal, zegt Oude Weernink: “Er werken vele duizenden mensen op de ontwikkelingsafdelingen. Zoek dan maar eens uit wie er vanaf wist en wanneer.”

Een deel van de schuld heeft de autofabrikant al op zich genomen – of op last van rechters op zich moeten nemen. De stroom claims en miljardenboetes is tot op de dag van vandaag nog niet opgedroogd. Ook vanuit Nederland werd met succes geprocedeerd tegen VW, waardoor het bedrijf miljoenen smartengeld moet betalen aan bezitters van zo'n sjoemeldieselauto. Dan lopen er nog zaken over schadeloosstelling voor beleggers; alleen al aan juridische kosten moest de Volkswagen groep 32 miljard euro afschrijven. Het lijkt een eindeloze affaire en wordt al de grootste economische fraude in de geschiedenis van Duitsland genoemd.

Rupert Stadler, voormalig topman van Audi, werd in juni 2018 vanwege dieselgate achter de tralies gezet.

De bestuurders die nu in het bankje zitten hangen gevangenisstraffen tot tien jaar boven het hoofd. De verwachting is dat het proces lang zal duren. Oude Weernink: “En ik denk niet dat alles boven water komt.”

Lees ook:

Sjoemeldieselbezitters willen nog altijd (een deel van) hun geld terug

Automobilisten die in het bezit zijn of waren van een sjoemeldieselauto van de Volkswagen Groep eisen via de rechter een schadevergoeding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden