De firma Tembo ontwikkelt een machine voor de productie van papieren rietjes.

Reportage Duurzaamheid

Het papieren rietje: een technisch hoogstandje

De firma Tembo ontwikkelt een machine voor de productie van papieren rietjes. Beeld Herman Engbers

Nog ruim een jaar en dan gaan plastic rietjes in Europa in de ban. Machinebouwer Tembo uit Kampen ontwikkelde een machine die in razend tempo ijzersterke papieren rietjes draait.

Elk jaar worden er wereldwijd naar schatting zo’n 700 miljard plastic rietjes gebruikt en dus ook weggegooid. Het rietje is een soort symbool geworden voor de plasticvervuiling, omdat ze vaak zo zichtbaar aanwezig blijven in het milieu. Wie kent niet het beeld van de schildpad met een rietje in zijn neus?

In Europa mogen plastic rietjes vanaf 2021 niet meer worden gebruikt. Dus wordt hard gezocht naar een alternatief. Er liggen inmiddels al volop papieren rietjes in de winkels. “Meestal van Chinese afkomst met dubieuze kwaliteit”, weet Arend van der Sluis, directeur van machineontwikkelaar Tembo in Kampen. “Het papier laat los of wordt week, de lijm is slecht, de leuke kleurtjes verf en zelfs het papier zélf zijn niet in alle gevallen veilig voor de gezondheid én de rietjes zijn vaak niet biologisch afbreekbaar vanwege de gebruikte grondstoffen. Daarnaast worden de buisjes lucht over grote afstand in containers vervoerd, terwijl ze slechts één keer wordt gebruikt.”

Technologisch hoogstandje

Frisdrankproducenten en fastfoodketens zoeken een beter alternatief, zodat ze de plastic exemplaren kunnen vervangen. “Het lijkt simpel, maar wil je een goed papieren rietje maken dan is dat een technologisch hoogstandje”, zegt Van der Sluis. 

Het familiebedrijf Tembo (‘Olifant’ in het Swahili) wordt momenteel gerund door de vierde generatie van de familie Van der Sluis. Overgrootvader Hendrikus van der Sluis begon met de productie van sigaren (onder meer van het merk Olifant) en machines voor de tabaksindustrie. Het groeide uit tot een internationaal bedrijf dat machines en technieken ontwikkelt voor massaproductie. Sigaretten en sigaren waren lange tijd de belangrijkste producten. Juist daarom lag de ontwikkeling van een rietjesmachine voor de hand: ook hier wordt papier op ingenieuze wijze opgerold tot een dun buisje. “Net als bij sigaren.”

Op kleine drinkpakjes en zakjes zitten vaak dunnere rietjes, van zo’n 3 millimeter doorsnede. Ook deze plastic rietjes zijn vanaf 2021 verboden in Europa. Deze dunne rietjes zijn nog veel moeilijker van papier te maken dan de grotere rietjes. “Maar het is gelukt”, zegt Van der Sluis. Het belangrijkste wapenfeit is volgens hem dat de rietjes kwalitatief aan alle eisen voldoen. Supersterk en stevig, zonder bijsmaak en veilig voor de gezondheid. En de machine is klein: een frisdrankproducent kan de rietjes bij wijze van spreken in eigen huis maken. 

Twee miljard papieren rietjes op 700 miljard van plastic

In Kampen draait sinds kort de eerste machine. Tegen het einde van 2020 willen ze hier zo’n twee miljard rietjes per jaar mee produceren. Op een totaal van 700 miljard rietjes wereldwijd is dat slechts een beperkt aantal. Van der Sluis: “Het is de bedoeling dat de machines overal ter wereld komen te staan. We hebben er inmiddels enkele tientallen verkocht, en hopen er volgend jaar nog meer te leveren. De markt is uiteindelijk nog veel groter.”

De rietjes van Tembo zijn wel duurder dan de Aziatische alternatieven. “Op de prijs van een beker frisdrank of een pakje chocomel is dat maar een klein verschil. Waarschijnlijk gebruiken frisdrankproducenten of fastfoodketens liever een iets duurder, veilig rietje dan een rietje dat lekt.” 

Het is niet de ambitie van Tembo om meer rietjes aan de man te brengen. “Om eerlijk te zijn ben ik in de zoektocht naar het perfecte rietje behoorlijk depressief geworden van de enorme hoeveelheid afval die we produceren”, zegt Van der Sluis. “Het zou beter zijn als we minder rietjes of wegwerpproducten als bordjes of bestek gebruiken. Als we ze gebruiken, dan het liefst een goed en afbreekbaar product.”

Lees ook: 

Hamburgerketen McDonald’s wil af van zwerfafval.

McDonald’s wil weten waarom u frietbakjes op straat gooit terwijl er gewoon afvalbakken staan.

Unilever zet in op gerecyclede verpakkingen

Een circulaire economie betekent produceren met minder grondstoffen. Maker van consumentenproducten Unilever wil veel meer gerecycled materiaal gebruiken voor de verpakkingen van shampoo en soep.

We produceren evenveel afval, maar we scheiden het beter

Nederlanders scheiden hun afval beter. De vuilnisberg blijft wel gelijk, blijkt uit cijfers over 2018. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden