Prognose

Het ontluiken van de economie kan beginnen, maar er is eerst nog veel te repareren

Vooral flexwerkers en zelfstandigen krijgen met werkloosheid te maken, verwacht De Nederlandsche Bank.Beeld Photo News

De economie krijgt dit jaar een hardere knauw dan in de nasleep van de kredietcrisis in 2009, berekent De Nederlandsche Bank. Wel begint Nederland deze zomer al aan een voorzichtig herstel.

Heel langzaam, als een platgestampt bloempje, ontluikt de binnenlandse economie vanaf deze zomer. De Nederlandsche Bank (DNB) rekent in haar halfjaarlijkse raming al op een bescheiden economische groei vanaf het derde kwartaal. In dat voorzichtige tempo duurt het nog wel even tot alle coronaschade is gladgestreken. Vanwege de beperkende maatregelen in de eerste helft van dit jaar krimpt de economie in heel 2020 namelijk met 6,4 procent, verwacht de centrale bank. Die terugval is enorm en twee keer zo stevig als na de kredietcrisis in 2009.

Het nieuwe coronavirus doet daarmee vijf jaar aan groei teniet. Gewogen naar het aantal inwoners staat de grootte van de economie op Oudejaarsdag weer op ‘standje 2015’. Dat komt voor een groot deel door teruggevallen bestedingen. Niet alleen omdat er tijdens een lockdown minder te besteden valt, maar ook omdat het vertrouwen van zowel consumenten als bedrijven verdampt. In april daalde het producentenvertrouwen naar een dieptepunt, en het consumentenvertrouwen kelderde in maart al met een recordsnelheid.

Zo kan het dat consumenten dit jaar liefst 7,6 procent minder uitgeven dan vorig jaar. Dat zit hem vooral in houdbare goederen (zoals televisies en kleding) en uitgaansgelegenheden. Ook bedrijven zullen noodgedwongen zuiniger worden, de bedrijfsinvesteringen dalen naar verwachting met 13,9 procent. De enige sector die meer is gaan uitgeven, is de overheid, met 3,1 procent. Daarbij heeft DNB alleen de steunpakketten tot en met 20 mei mee kunnen rekenen, eventuele nieuwe steun zit dus nog niet in de raming.

Dalende werkgelegenheid, stijgende werkloosheid

Niet alleen door een tanend vertrouwen, ook door hard inkomensverlies zullen huishoudens zuiniger worden. In maart bedroeg de werkloosheid nog 2,9 procent van de beroepsbevolking, maar dat zal eind dit jaar uitkomen op 4,6 procent. Volgend jaar stijgt de werkloosheid zelfs verder naar 7,3 procent, om in 2022 weer terug te vallen naar 5,1 procent. 

DNB-directeur monetaire zaken Olaf Sleijpen maakt zich hier vooral zorgen om flexwerkers en zelfstandigen, zei hij bij het presenteren van de nieuwe cijfers. Dat deze modellen niet in beton gegoten zijn, bewijst de Rabobank, die op dezelfde dag meldt dat de werkloosheid dít jaar al op 7 procent uitkomt.

DNB verwacht dat het aantal beschikbare banen, de werkgelegenheid, krimpt met 1,4 procent. Dat valt de rekenmeesters eigenlijk nog mee, gezien de lockdown. Ze schrijven dat toe aan de steun vanuit het kabinet, bijvoorbeeld in de vorm van loonkostensubsidie. Sleijpen: “De overheid fungeert hier als een goede airbag”.

Daarbij begint werkgelegenheid vaak ietwat vertraagd aan haar terugval, waardoor het ergste nog lijkt te gaan komen. Ondernemers ontslaan hun personeel liever niet te snel, kijken eerst zo lang mogelijk of er nog iets mogelijk is. Daarbij hebben ze de grote krapte op de arbeidsmarkt, nog maar een paar maanden geleden hét probleem in de arbeidsmarkt, nog in het achterhoofd.

Afkalvende koopkracht, afnemende inflatie

En de lonen dan? Opmerkelijk genoeg groeit het gemiddelde cao-loon dit jaar nog met 2,3 procent, net zoveel als in 2019. Dat komt doordat veel cao’s een looptijd hebben van meer dan een jaar, en al voor de crisis zijn afgesloten. Nieuwe collectieve arbeidsovereenkomsten zullen lager gaan uitvallen, verwacht de bank, zodat de loongroei in 2022 nog maar 0,7 procent bedraagt. Daardoor zal de loongroei waarschijnlijk onder de inflatie duiken, waardoor de koopkracht gaat afkalven.

Over die inflatie, ofwel hoe snel de prijs van goederen stijgt, is op lange termijn nog het meest onduidelijk. Wel staat vast dat de inflatie voorlopig juist afneemt. Dat is voor een belangrijk deel doordat energieprijzen zijn gekelderd. Er is minder vraag naar olie en dit voorjaar kwam daar nog onenigheid tussen olieproducerende landen bovenop. 

Ramingen zijn altijd met onzekerheid omgeven, maar in de coronacrisis zijn die groter dan anders. In de nieuwe berekeningen gaat DNB uit van een medische oplossing in de zomer van 2021. In dat geval zou de economische groei volgend jaar al 2,9 procent bedragen, en de economie misschien na 2023 al terug zijn op het niveau van vóór corona. 

Er is ook een ‘mild’ en een ‘zwaar’ scenario, met respectievelijk een economische krimp van 3,4 en 11,8 procent dit jaar. Sleijpen kon niet zeggen wat de kans is op die andere paden.

Lees ook:

Als de overheidssteun opdroogt, zit de boel pas echt in het slop

De nieuwste cijfers laten een historische krimp van de economie zien, maar er staat Nederland nog erger te wachten als de overheidssteun opdroogt.

De ECB komt met 600 miljard euro aan nieuwe steun: ‘Het economisch herstel gaat langzamer dan gedacht’

De Europese Centrale Bank (ECB) trekt opnieuw de portemonnee om de economie te beschermen tegen de gevolgen van de coronapandemie. Dit keer is er 600 miljard euro beschikbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden