Commissie Toekomst Accountancysector

Het imago van accountants is beroerd, toch hoeven ze niets te veranderen

Een van de onderzocht accountskantoren Beeld ANP

Het imago van accountants is beroerd. Toch zijn ingrijpende maatregelen niet nodig, adviseert een commissie.

Accountantskantoren zijn meer gaan letten op de kwaliteit van hun controlerende werk. Maar ze doen dat vooral omdat de buitenwacht dat van hen verwacht of omdat ze daarvoor worden beloond. De cultuuromslag die nodig is bij de beroepsgroep wordt nog te weinig door innerlijke overtuiging gedragen. Toch zijn ingrijpende maatregelen in de accountancy niet nodig. Zo hoeven accountantskantoren zich niet op te splitsen in een deel  dat boekencontroles uitvoert en een ander bedrijf dat zich bezighoudt met advies- en consultancywerk.

Dit staat in de ‘Voorlopige bevindingen’ van de Commissie Toekomst Accountancysector die vorig jaar werd ingesteld door minister Hoekstra (financiën). De commissie moest nagaan hoe de kwaliteit kan worden verbeterd van de controles die accountants volgens de wet moeten uitvoeren.

Met die controles ging de afgelopen jaren het nodige mis, zo leerden onder meer het financieel debacle bij woningcorporatie Vestia en de frauduleuze praktijken bij de in 2015 omgevallen technisch installateur Imtech. Sinds die schandalen – er waren er meer – kampt de accountantsbranche met een slecht imago, stelt de commissie. De bevindingen van de commissie zijn ‘voorlopig’, omdat zij eerst de reacties van betrokkenen op haar advies wil peilen. Zijn die binnen, dan volgen de definitieve bevindingen.

De verleiding is minder goed te controleren als het een goede klant is

De commissie erkent dat er een spanning kan zijn tussen de uitvoering van die wettelijke taken en het streven bij de accountantskantoren naar een fraai rendement. Daarom zijn er stemmen opgegaan om de kantoren op te splitsen. Dan zouden zij niet langer in de verleiding kunnen komen om wettelijke controles op de jaarrekening van een klant minder secuur en streng uit te voeren als die klant het kantoor ook heeft ingeschakeld voor een lucratieve adviesopdracht.

Maar volgens de commissie is niet bewezen dat de kwaliteit van de boekencontroles door zo’n opsplitsing zal verbeteren. Uit literatuuronderzoek blijkt volgens de commissie dat die verbeteringen er soms wel en soms niet zijn. Omdat het effect onzeker is, acht de commissie het niet zinvol zo’n ingrijpende splitsing door te voeren. Een soortgelijke conclusie trekt de commissie over de mogelijkheid een jaarrekening te laten controleren door accountants van verschillende kantoren. De commissie vindt ook niet dat er te weinig concurrentie is op de Nederlandse markt, al zijn Deloitte, EY, PwC en KPMG wel dominant.

Daarmee is niet gezegd dat alles koek en ei is in accountantsland. Er is wel sprake van een cultuurverandering, maar die verandering gaat (te) langzaam en komt niet vanuit het hart. Kwaliteit van de controles moet vooropstaan, maar op de kantoren wordt nog vaak in commerciële termen gedacht.

Nogal conservatief en vooral een wereld van witte mannen

Dat de sector moeite heeft om te veranderen, komt onder meer doordat hij sterk hiërarchisch, nogal conservatief en weinig divers is: het is een wereld van witte mannen. De hoogte van de beloning bij de kantoren, met name de bonussen, moet volgens de commissie gerelateerd zijn aan de kwaliteit van het geleverde werk, en niet aan de behaalde omzet of winst. Dat is nu nog niet altijd zo.

Anderzijds stelt de commissie ook dat de kwaliteit van het accountantswerk vaak moeilijk te meten is. Onderzoeken die de Autoriteit Financiële Markten (AFM) de laatste jaren uitvoerde, leken te bevestigen dat Deloitte, EY, KPMG en PwC vaak slecht werk afleverden. Volgens de commissie waren die onderzoeken niet representatief en klein in aantal.

Een veeg uit de pan krijgen de drie instanties die toezicht houden op de branche. De AFM en de beroepsorganisaties NBA en SRA kijken elk met hun eigen blik naar de branche, oordeelt de commissie, die vindt dat er één toezichthouder op de accountants zou moeten komen.

Lees ook

In achttien van de veertig onderzochte rapporten lieten de financiële controleurs steken vallen, oordeelt de Autoriteit Financiële Markten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden