Infrastructuur

Het hele land moet profiteren van nieuwe plannen voor spoor en weg

Beeld Sander Soewargana

Het kabinet gaat fors investeren in beter vervoer en meer woningen. Het hele land moet profiteren van de nieuwe vervoersplannen. 

Om Nederland versneld beter bereikbaar te maken trekt het kabinet extra geld uit. Er wordt meer dan een half miljard vrijgemaakt voor onder meer investeringen in het openbaar vervoer en in het verbreden van wegen, werd gisteren bekend. Regionale overheden en commerciële partners als de NS en Schiphol leggen er nog eens ruim een half miljard bij. Ook komen er in totaal 180.000 huizen bij.

Het versnelde plan, een soort flitsversie van het zogenoemde Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (Mirt) komt voort uit gesprekken tussen de ministers Cora van Nieuwenhuizen en Stientje van Veldhoven en de regio’s. Het zijn dan ook vooral lokale knelpunten die nu in een hogere versnelling worden aangepakt. Soms ook letterlijk: op de Hanzelijn, de spoorlijn tussen Lelystad en Zwolle, wordt de maximumsnelheid verhoogd naar zo’n 160 kilometer per uur. 

Er worden miljoenen uitgetrokken om het spoornetwerk richting het noorden van het land te verbeteren. Die worden onder meer gestoken in het aanleggen van de daarvoor benodigde wissels tussen Schiphol en Amsterdam-Zuid. De treinen moeten uiteindelijk vanaf Breda via Rotterdam, Amsterdam-Zuid en Lelystad richting Leeuwarden en Groningen rijden.

Daarnaast komt er zowel een wegverbreding als een betere ov-verbinding tussen Amsterdam en Hoorn. Een lang gekoesterde wens omdat in de West-Friese stad veel oud-Amsterdammers wonen die vaak in de hoofdstedelijke regio werken.  Om het verkeer tussen Nijmegen en Eindhoven beter te laten doorstromen wordt de snelweg tussen de knooppunten Ewijk, Bankhoef en Paalgraven breder gemaakt. Dat kost ruim 100 miljoen euro. 70 miljoen komt van de staat, de provincies Gelderland en Noord-Brabant betalen ieder 17 miljoen.

“Ik denk dat we allemaal wel vinden dat de infrastructuur op nationaal niveau best goed is”, zegt Wijnand Veeneman, hoofddocent en onderzoeker openbaar vervoer aan de TU Delft. “Maar dit plan oogt als een goede stap op weg naar een betere bereikbaarheid op regionaal niveau.”

Beeld Sander Soewargana

Toch profiteert het hele land van het plan. Zo wordt het NS-station van luchthaven Schiphol flink onder handen genomen. De reizigershal Schiphol Plaza wordt vergroot en er komen ov-poortjes. Dat moet gebeuren om de verwachte toestroom van extra reizigers aan te kunnen. De operatie, die in 2025 moet zijn uitgevoerd, wordt overigens niet alleen door het kabinet betaald. Het rijk draagt 80 miljoen bij aan de transformatie van station Schiphol, de luchthaven zelf legt 70 miljoen euro bij en de NS neemt de rest voor zijn rekening. In totaal kost het beter bereikbaar maken van Schiphol 237 miljoen euro.

Beeld Sander Soewargana

Verder in het oude stramien

Marco te Brömmelstroet, hoogleraar toekomstige stedelijke mobiliteit aan de Universiteit van Amsterdam, is niet te spreken over het plan om met ‘nieuw geld’ de knelpunten van Nederland vlot te trekken: “Het is weer een voorbeeld van het kritiekloos verder gaan in hetzelfde oude stramien van sneller, verder, meer. Het is verder subsidiëren met gemeenschapsgeld van de mobiliteit van een kleine groep mensen.”

Beeld Sander Soewargana

Te Brömmelstroet hekelt ook een term als ‘knelpunten’. “Wat een vermoeiend, terugkerend non-issue. Omdat er op één moment in de dag een relatief klein aantal mensen even moeten wachten op hun beurt?” Hij investeert liever in veiligheid dan in doorstroming:  “Waarom zijn de twee verkeersdoden per dág geen knelpunt? De mensen die slecht slapen vanwege autolawaai?” Hij noemt rekeningrijden ‘de echte oplossing’.

Naast investeren in rails en weg trekt het kabinet ook de portemonnee om in een hogere versnelling iets te doen aan het gebrek aan huizen. Een deel van het geld wordt gebruikt om de bouw van in totaal ruim 180.000 woningen in onder meer het zuidelijk deel van de Randstad en in Utrecht mogelijk te maken. 

Beeld Sander Soewargana

Utrecht is blij met de extra miljoenen

Veruit het meeste geld (380 miljoen euro) wordt gereserveerd voor de regio Utrecht, waar onder meer een tweede groot Intercity-station moet komen. De ov-impuls maakt de bouw van zo’n 9200 woningen mogelijk.

De regio mikt in eerste instantie op het ontwikkelen van het gebied tussen Utrecht Centraal, de Merwedekanaalzone en Nieuwegein. Ook moet er voor 2030 zijn begonnen aan een ov-ring rond de domstad.

“Wij zijn erg blij”, zegt Lot van Hooijdonk, wethouder mobiliteit in Utrecht. “Het is op de lange termijn nog niet genoeg – we doen hier bijvoorbeeld nog veel met bussen. Maar straks met de Uithoflijn, een tweede Intercity-station bij Lunetten-Koningsweg en het eerste deel van een ov-ring ligt er een goeie basis.” Dat is volgens Van Hooijdonk ook hard nodig omdat het inwonertal van de stad hard blijft groeien.

Tot 2040 stijgt de populatie richting de 450.000 inwoners. Ook het aantal reizigers op Utrecht Centraal groeit van 88 miljoen per jaar nu naar 100 miljoen in 2030, zo is de verwachting. “Bij zo’n grote stad hoort een andere schaal van het openbaar vervoer. Utrecht wordt steeds groter, we redden het niet meer met alleen Utrecht Centraal als belangrijk overstappunt.”

De wethouder vindt niet dat Utrecht, als kleinste van de vier grote steden, de afgelopen jaren is achtergesteld. Van Hooijdonk: “Er is natuurlijk al veel geïnvesteerd in het vernieuwde Utrecht Centraal, in de omliggende sporen en in de Uithoflijn. We spelen ons partijtje echt wel mee.”

Problemen met Pfas en nieuwe stikstofnorm moeten nog opgelost

De nieuw aangekondigde projecten zijn onderdeel van een programma waarbij het rijk en lagere overheden samen voor de langere termijn werken aan infrastructuur. In dit zogeheten ‘Mirt’ steekt het rijk geld uit fondsen voor dijken, wegen en spoorverbindingen, en ook andere overheden kunnen een bijdrage leveren.

Eerder deze week moest minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur en waterstaat) nog een tegenvaller aan de Kamer melden. Door de stikstofproblematiek zijn een aantal al eerder geplande projecten uit het Mirt vertraagd. Het gaat dan vooral om werkzaamheden aan wegen, die nu tot wel enkele jaren op zich laten wachten. De Pfas-problematiek leidt ook tot vertragingen. Hier gaat het vooral om waterwegen, maar ook werkzaamheden rond Amsterdam om het aantal treinen op drukke trajecten te vergroten.

Ook de doorgang van de deze week aangekondigde projecten staat of valt uiteindelijk met een oplossing voor de problemen met stikstof en Pfas. Volgens een woordvoerder van het ministerie van infrastructuur en waterstaat zitten de nieuwe projecten nog in een vroege fase.

“Dan wordt er in de uitwerking met allerlei normen rekening gehouden, zoals geluidshinder maar ook stikstof. Daarvoor hadden we eerst de Pas-regeling. Nu die niet meer bestaat moeten we het op een andere wijze oplossen.”

Marno de Boer

Lees ook:

Snelle spoorverbinding met Friesland en Groningen is een overwinning voor het Noorden

Friesland en Groningen spreken niet van een doorbraak. Toch overheerst vreugde in het Noorden over regeringsaandacht voor snelle spoorverbindingen met de Randstad.

Deltaplan moet vastlopend verkeer voorkomen

Als het kabinet tot 2040 niet elk jaar zo’n 3 miljard extra uittrekt voor vervoer, loopt Nederland vast

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden