Economische gevolgen corona

Het gaat best goed met de economie, zegt het CPB, maar de steunpakketten moeten stoppen

Een strandbezoeker koopt drinken bij de take away van een strandpaviljoen. Beeld ANP
Een strandbezoeker koopt drinken bij de take away van een strandpaviljoen.Beeld ANP

De Nederlandse economie heeft opvallend flexibel gereageerd op de coronapandemie. Het gaat best goed, constateert het Centraal Planbureau (CPB). Maar het miljardensteunpakket moet deze zomer wel stoppen.

De economische groei zal dit jaar - ondanks de langdurige lockdown - toch nog op 2,2 procent uitkomen, verwacht het CPB. En de werkloosheid neemt na de zomer even toe naar 5 procent, maar dat is een procent minder dan in november vorig jaar werd verwacht. In de woensdag gepresenteerde CPB-voorspellingen zal in 2022 de economische groei alweer 3,5 procent bedragen, eigenlijk evenveel als die zonder pandemie zou zijn geweest. De werkloosheid komt volgend jaar zelfs uit op een ‘normaal’ niveau van 4,5 procent.

De cijfers zijn best gunstig, ondanks het virus dat al een jaar in de wereld rondwaart. Dat is vooral te danken aan de tientallen miljarden overheidssteun die bedrijven tot de zomer krijgen. Maar deze miljardensteun moet wel stoppen. Liefst al in de zomer, adviseert het CPB. Idealiter is dan het coronavirus onder controle omdat voldoende mensen zijn ingeënt. En ook als het virus niet in bedwang is, moet volgens CPB-directeur Pieter Hasekamp de economie weer ‘gewoon’ haar eigen werk gaan doen.

Nieuwe bedrijvigheid

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Dat betekent dat meer bedrijven failliet zullen gaan, en ook dat er weer nieuwe bedrijvigheid ontstaat. Het aantal bedrijven dat failliet gaat, is al enige tijd lager dan normaal, omdat ook niet-levensvatbare bedrijven momenteel overeind blijven dankzij de overheidssteun. Hasekamp: “Het huidige steunpakket steunt vooral bestaande bedrijven en hun vaste krachten. Maar dat duurt straks al anderhalf jaar. We moeten weer een normale economische ontwikkeling realiseren.”

Hasekamp verwacht dat de horeca en de culturele sector zich na de lockdown weer razendsnel herstellen. Maar sectoren als de detailhandel, het toerisme en het vervoer zullen niet ontkomen aan herstructureringen. De detailhandel moet zich aanpassen aan de forse online concurrentie en het zakelijk reisvervoer - verwacht Hasekamp - zal fors afnemen door de gewenning aan online vergaderingen en -conferenties.

Extra (om)scholingsgeld

Stoppen met de steunpakketten betekent overigens niet dat er geen nazorg nodig is, zegt de CPB-directeur. Volgens Hasekamp moet de overheid het ‘herstel’ hier en daar faciliteren. Kansrijke bedrijven zouden bijvoorbeeld langer uitstel van belastingbetaling kunnen krijgen. En voor werkloze jongeren en flexwerkers moet de overheid ook iets extra’s doen, bijvoorbeeld tijdelijk de werkloosheidsuitkering verlengen, of extra (om-)scholingsgeld beschikbaar stellen.

Ten slotte geeft het CPB een paar waarschuwingen aan de partijen die een nieuw kabinet gaan formeren: Wees voorzichtig met al te veel investeren. “Je hoeft de consumentenvraag nu niet aan te jagen. Er staat genoeg op de bankrekeningen. Zorg ook dat extra investeringen worden betaald door elders te bezuinigen of belastingen te verhogen, zodat de lasten voor toekomstige generaties niet te hoog worden.”

Voorzichtig zijn kan tijdens een formatie voor partijen nog lastig worden, want ook het overheidstekort valt 0,2 procent lager uit dan voorzien. Toch hoopt het CPB dat dit extra geld niet meteen wordt ingezet voor extra structurele uitgaven. “We moeten voorzichtig zijn”, zegt Hasekamp. “De rente op de staatsschuld kan weer stijgen en we hebben in deze crisis alle buffers opgemaakt. Als we nu direct alles weer uitgeven, dan kunnen we nieuwe tegenvallers slecht opvangen.”

‘Herstel kan langer duren dan iedereen denkt’

Het economisch herstel uit de coronacrisis kan veel meer tijd gaan kosten dan iedereen nu denkt. Daarvoor waarschuwt voorzitter Ingrid Thijssen van ondernemersorganisatie VNO-NCW. “We moeten ons realiseren dat de economische crisis niet over is wanneer we gevaccineerd zijn en de horeca zijn deuren weer mag openen”, zei ze in een interview met BNR Nieuwsradio.

Volgens Thijssen moet er serieus rekening mee worden gehouden dat de economie pas in 2024 weer op het niveau van voor de crisis is. “Alles duurt telkens langer dan gedacht. Elke keer doemen nieuwe beren op de weg op.” Dan gaat het bijvoorbeeld om vaccintekorten, maar ook om nieuwe coronavarianten. “De wereldwijde economische situatie, en daarmee die van Nederland, is daardoor veel onzekerder dan we vaak denken.”

Lees ook:

De echte rekening van deze crisis wordt bij toekomstige generaties neergelegd

Het kabinet heeft de ruimte die de afgelopen jaren juist was ontstaan in de overheidsfinanciën, alweer voor een groot deel opgebruikt

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden