Kredietcheck

Het BKR ziet mensen zonder schulden soms voor wanbetalers aan. Wat nu?

Wie bij een BKR-check als schuldenaar naar boven komt, loopt kans bij het aanvragen van een lening te worden afgewezen. Beeld ANP
Wie bij een BKR-check als schuldenaar naar boven komt, loopt kans bij het aanvragen van een lening te worden afgewezen.Beeld ANP

Omdat Bureau Kredietregistratie niet met het burgerservicenummer mag werken, worden mensen zonder schulden nu soms voor wanbetalers aangezien.

Weggezet worden als een notoire wanbetaler, terwijl zijn financiële verleden ‘zonder enige blaam is’. André Vos is boos. Vraagt hij nieuw krediet aan, zoals toen hij vorig jaar een nieuwe bank wilde aanschaffen op afbetaling, dan wordt dat geweigerd. Reden: Vos zou schulden hebben gemaakt en die niet hebben afbetaald. Alleen is dat niet zo.

Hoe kan dit? Samen met zo’n 11 miljoen andere Nederlanders staat Vos ingeschreven bij Bureau Kredietregistratie, een gegevensverwerker die onverantwoorde schuldenopbouw moet voorkomen. Zodra je in Nederland een lening afsluit of ook maar de mogelijkheid hebt om rood te staan bij de bank, kom je er automatisch in te staan. Bij het aanvragen van een nieuwe lening is de kredietverstrekker – vaak een bank – verplicht om in het BKR-register te kijken of dat verantwoord is. Bij een geschiedenis van wanbetalingen zal de kredietverstrekker de nieuwe lening afwijzen.

Dat zoeken in het register gaat alleen niet via een uniek burgerservicenummer. Dat werkt met zoektermen zoals achternaam, geboortedatum, postcode en woonplaats. Soms levert dat meerdere zoekresultaten op, meerdere ‘meneer Vossen’. Zeker als het om een veel voorkomende achternaam gaat. Heeft de andere ‘meneer Vos’ hoge schulden, dan kan de juiste meneer Vos geen nieuwe bank kopen op afbetaling. “Ze hebben hun datasysteem dus niet op orde”, zegt Vos.

Meerdere resultaten door slechts twee zoektermen

Het komt inderdaad soms voor dat Stichting BKR telefoontjes krijgt van iemand die onterecht opduikt als wanbetaler, erkent woordvoerder Peter Davina. “Soms is dat omdat een bank twee zoektermen heeft gebruikt, alleen naam en geboortedatum bijvoorbeeld, waardoor meerdere resultaten boven komen.” Dan gaat de bank er soms van uit dat het om dezelfde persoon gaat, bijvoorbeeld omdat die denkt dat de consument gewoon vergeten is een verhuizing door te geven. Maar dat kan BKR niet helpen; in zo’n geval is het aan de bank contact op te nemen met de aanvrager van het krediet, stelt de woordvoerder.

André Vos stoort zich niet alleen aan het feit dat hij bij kredietverstrekkers kennelijk als wanbetaler bekend kan staan, waarbij het in zijn geval ook nog onduidelijk hoe dat precies kan: het probleem zou bij de kredietverstrekker kunnen liggen, niet bij BKR. Maar wat hem ook steekt: doordat BKR geen unieke zoekresultaten levert, kunnen derden zomaar zijn gegevens inzien.

En dat gebeurt ook. Toen Vos zijn ‘toetsingshistorie’ opvroeg, dus een lijstje van welke banken of andere kredietverstrekkers allemaal zijn gegevens hadden ingezien bij BKR, dook ook een bank op waar hij geen enkele relatie mee heeft. En zijn partner ook niet. Waarschijnlijk kwam die onbekende bank per ongeluk bij de verkeerde persoon uit. Dat voelt heel vervelend, zegt hij. “Die andere bank heeft geen enkele reden om mijn gegevens in te zien.” Een grove privacy-schending, vindt hij.

Bank is geen ‘onbevoegde’

Dat laatste is niet per se het geval, zegt privacy-jurist Jeroen Terstegge. “De Algemene Verordening Gegevensbescherming verbiedt het onbevoegden inderdaad in je gegevens te kijken. Maar zo’n bank is in dit geval geen onbevoegde: die mag in het BKR-systeem.” Dat er door het invoeren van een naam en geboorteplaats soms meer resultaten opkomen, is hier volgens Terstegge met de huidige regelgeving onvermijdelijk.

Een oplossing zou zijn dat BKR met het burgerservicenummer (bsn) mag werken, vindt BKR zelf ook. Dan krijg je onherroepelijk maar één uniek zoekresultaat. Op dit moment werkt het kabinet aan een wetsvoorstel over het reilen en zeilen van het BKR. “Wij hopen erg dat er voor ons dan ook mogelijkheid komt om met het bsn te werken”, zegt Davina. “Dat zou dit soort voorvallen helpen voorkomen.”

Of dat ook gaat gebeuren? Terstegge zegt dat bedrijven vaker hebben gevraagd om met het bsn te mogen werken. “Maar dat nummer is voorlopig echt alleen bedoeld voor de overheid en een paar aangewezen sectoren zoals zorgverzekeraars.” Je kan met het bsn veel gegevens aan elkaar koppelen, legt hij uit. “Daardoor is er vrees voor identiteitsfraude, mocht een burgerservicenummer in verkeerde handen vallen.”

Lees ook:

Is massaal kwijtschelden de remedie tegen een nieuwe schuldencrisis?

Een groeiende groep economen vindt de berg aan schulden bij huishoudens en bedrijven nu echt bedreigend. En dan kun je volgens hen maar beter een Bijbels wapen uit de kast halen: kwijtschelden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden