ZZP

Het Balletorkest hoorde zzp-contrabassist in loondienst te nemen, oordeelt de rechter

Vier contrabassen van het Noord Nederlands Orkerst (NNO) staan tijdens een pauze op een rijtje. Beeld Hollandse Hoogte / Kees van de Veen
Vier contrabassen van het Noord Nederlands Orkerst (NNO) staan tijdens een pauze op een rijtje.Beeld Hollandse Hoogte / Kees van de Veen

Een contrabassist die haar vaste contract moest inruilen voor een zzp-overeenkomst heeft haar gelijk gehaald bij de rechter. Aan haar werk is niets veranderd; ze hoorde in loondienst. Het vonnis biedt hoop voor andere zelfstandigen.

Stel je bent een muzikant en je moet op vaste tijden repeteren, je krijgt een vast loon, hebt functioneringsgesprekken, één vaste opdrachtgever en moet altijd de instructies van een dirigent opvolgen. Kun je dan nog zzp’er zijn? De rechtbank in Amsterdam oordeelt van niet.

Een contrabassist spande daar een zaak aan tegen Het Balletorkest waarvoor ze al jaren speelt. Dat orkest bestaat uit 45 musici in loondienst en ruim twintig freelance gastspelers. De contrabassist werd er aangenomen als vaste werknemer, maar door bezuinigingen in de culturele sector werd haar contract in 2013 omgezet in een zzp-overeenkomst. Sindsdien is ze een van de gastspelers.

De verandering van het arbeidscontract is – gezien haar werkzaamheden – onterecht, stelt ze. En daarin geeft de rechter haar gelijk. In opdracht van de rechter moeten beide partijen kijken hoe de arbeidsovereenkomst er nu uit moet komen te zien.

De rechter stelt dat gekeken naar arbeid, loon en gezag, de muzikant gewoon in loondienst voor het orkest had moeten spelen. Het is niet voor het eerst dat een rechter hier een oordeel over velt. In 2015 zei het Gerechtshof in Den Haag al dat gastspelers in een orkest schijnzelfstandigen zijn.

“Het is ondenkbaar dat je in een orkest als een zelfstandige kunt werken. Een dirigent besluit wat je speelt en hoe hard en wanneer je moet repeteren en hoe lang. Dan ben je geen zelfstandig ondernemer”, zegt hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp over het vonnis.

Als lastpak gezien worden

Vakbonden maken zich al langer zorgen over de situatie van deze schijnzelfstandigen. “Ook bij omroepen, in de bouw, de zorg en bij gemeenten werken veel mensen die op zzp- of payrollbasis worden ingehuurd terwijl – gekeken naar hun werkzaamheden – ze eigenlijk een arbeidscontract zouden moeten krijgen. En dit aantal neemt toe”, zegt FNV-woordvoerder José Kager.

“Schijnzelfstandigheid is een vorm van uitbuiting die bestreden moet worden", zegt Peter de Jong van vakbond CNV. “Deze muzikant had veel te weinig gezag om zzp’er te zijn. Ze had bijvoorbeeld geen vrijheid van komen en gaan. Het is goed dat de rechter dit ook ziet. Door dit oordeel zullen werkgevers ook minder snel nadenken over het werken met vormen van schijnzelfstandigheid.”

Verhulp verwacht niet dat heel veel zelfstandigen het de muzikant nadoen. “Wie een rechtszaak start kan al snel als een lastpak worden gezien. De kans is groot dat je dan nergens meer aan de bak komt.” Hij verwacht dat het aantal schijnzelfstandigen, zolang er geen wetgeving is, niet zal afnemen. “Er wordt nu niet veel gecontroleerd op zulke constructies, ook niet door de Belastingdienst.”

Daarbij komt dat veel schijnzelfstandigen werken in sectoren die het moeilijk hebben. “Werkgevers zeggen dan, we kunnen je niet houden als vaste kracht, maar als je doorgaat als zzp’er, kunnen we je wel inhuren voor opdrachten. Veel mensen kiezen er toch voor dat te doen, omdat ze daarmee wel hun werk behouden”, zegt Verhulp.

Nieuwe regels voor inhuren zelfstandigen

In sommige sectoren is het bovendien juist voordelig om als zelfstandige aan de slag te gaan. “Er zijn veel verpleegkundigen en docenten die hun vaste contract opzeggen en als zzp’er weer bij dezelfde werkgever in dienst treden. Omdat er in de zorg en het onderwijs een grote vraag is naar personeel, kunnen ze meer geld vragen. En ze hebben meer invloed op hun werkzaamheden en werkrooster. Ze hoeven bijvoorbeeld geen oudergesprekken te voeren, en kunnen weigeren om nachtdiensten te draaien.”

Het kabinet werkt op dit moment aan nieuwe regels voor het inhuren van zelfstandigen. Die regels moeten schijnzelfstandigheid voorkomen. Uit een eerste online pilot, in opdracht van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid, blijkt dat 48 procent van de opdrachten die werkgevers aan een zzp’er willen geven, feitelijk onder een dienstverband vallen.

Lees ook:

Moeten er bedrijfsartsen komen voor alle zzp’ers?

Zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) moeten om de zoveel tijd een bezoek kunnen brengen aan een bedrijfsarts. Daarvoor pleiten zzp-organisaties. Het RIVM onderzoekt het idee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden