Corona

Heel wat mensen in de wereld moesten maaltijden overslaan door de coronacrisis

Textielwerkers in Bangladesh protesteerden in april vorig jaar omdat ze opeens zonder werk kwamen te zitten. Internationale modemerken annuleerden hun bestellingen.  Beeld AFP
Textielwerkers in Bangladesh protesteerden in april vorig jaar omdat ze opeens zonder werk kwamen te zitten. Internationale modemerken annuleerden hun bestellingen.Beeld AFP

Dagelijkse gevolgen van de pandemie in ontwikkelingslanden zijn groot, blijkt uit nieuw onderzoek.

Een dag niet gewerkt is een dag geen loon, en misschien zelfs een maaltijd minder. Voor honderden miljoenen mensen is dat de realiteit. Nieuw onderzoek onder 30.000 huishoudens in negen landen geeft nu meer inzicht in de gevolgen van de coronacrisis voor landarbeiders, brommerchauffeurs of straatverkopers.

Al tamelijk vroeg in de pandemie – zo tussen april en juni 2020 – werden enquêtes afgenomen in Bangladesh, Burkina Faso, Colombia, Ghana, Kenia, Nepal, de Filippijnen, Rwanda en Sierra Leone. Dat ging telefonisch om verspreiding van het virus te voorkomen. Vrijdag zijn de resultaten gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science Advances.

De vragen gingen over de directe effecten van de crisis. Wat betekent corona voor uw inkomen of uw voedselzekerheid? Als u een bedrijf heeft of een marktkraam, hoe gaat het met de omzet? Belangrijke vragen, want een groot deel van de economie in deze landen wordt niet vastgelegd door de bureaus voor de statistiek. De zogenoemde informele economie is nogal onzichtbaar.

Oogst was net binnen

Al met al meldden 50 tot 80 procent van de respondenten inkomensverlies te lijden tijdens de coronacrisis. Colombia, Ghana en Rwanda scoorden hierbij 80 procent of hoger. Ook kostte het veel huishoudens moeite om aan basismaaltijden te komen. De uitschieter daarbij is Sierra Leone: 87 procent van de huishoudens op het platteland moest maaltijden overslaan of nam kleinere porties. In Nepal viel dat juist weer mee: toen corona kwam, was de oogst net binnen.

“Voor veel Afrikaanse landen is corona vooral een economische crisis”, zegt Maarten Voors, die als ontwikkelingseconoom van de Wageningen Universiteit meewerkte aan het onderzoek, vooral in het West-Afrikaanse Sierra Leone. “Dit land heeft officieel 79 coronadoden en nog geen 3800 positieve testen, cijfers die niet helemaal zullen kloppen. Niettemin is de situatie anders dan in Europa. Corona lijkt er geen gezondheidscrisis te zijn. Wees daarom ook voorzichtig met het instellen van lockdowns. Zonder sociaal vangnet worden mensen hard geraakt.”

Voors wijst erop dat ‘coronacrisis’ een veelomvattend begrip is. “Er is veel veranderd in korte tijd. Denk aan de terugvallende wereldhandel. Als de export afneemt, krijgen landen minder buitenlandse valuta waarmee ze kunnen importeren. Het verschraalde aanbod en lokale reisrestricties zorgen voor hogere marktprijzen, wat mensen in de portemonnee raakt. Of neem de schoolsluitingen, waardoor kinderen een schoolmaaltijd missen.”

Lijst met contactgegevens

Hoe kwamen de onderzoekers eigenlijk aan 30.000 telefoonnummers? “Het toeval wilde dat ik vlak voor de crisis onderzoek heb gedaan in Sierra Leone over een ander thema: de aanleg van energienetwerken in dorpen verspreid over het land. Die lijst met contactgegevens hebben we nu gebruikt. Het mooie is dat we van die mensen ook weten hoe het ze vóór de pandemie verging.”

Verder zijn er willekeurige telefoonnummers gedraaid, met hulp van de computer. Zo ontstonden representatieve steekproeven. Ook is er aanvullend onderzoek verricht naar specifieke groepen, zoals vluchtelingen in Bangladesh en Kenia.

Mobieltjes zijn steeds wijder verspreid, en dat heeft nog een voordeel. Voors: “Tijdens de crisis is gebleken hoe belangrijk mobieltjes kunnen zijn als de overheid een bedrag wil overmaken aan de bevolking, als inkomensondersteuning. In Kenia hebben we gezien dat het werkt.”

Lees ook:

Voor de allerrijksten is de recessie al voorbij

Tijdens de coronacrisis groeide het aantal armen, maar de allerrijksten werden alleen maar rijker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden