Arbeidsmarkt

Hardnekkig misverstand ontkracht: de flexwerker is helemaal niet vaker ziek

Flexwerkers roepen op tot meer zekerheid tijdens een Mars voor Zekerheid. Beeld ANP

Flexwerkers zijn niet vaker ziek dan mensen met een vaste baan, blijkt uit onderzoek van het CBS.

Een hardnekkig misverstand? “Je zou het bijna zeggen”, zegt hoofd­econoom Peter Hein van Mulligen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) naar aanleiding van de nieuwste gegevens over gezondheid en werk. Wat blijkt daaruit? Mensen met een flexibel contract hebben, anders dan gedacht, helemaal geen zwakkere gezondheid dan degenen met een vast contract. Van Mulligen stond er zelf ook van te kijken.

Want het heersende beeld is anders. Bijna drie jaar terug rapporteerde een commissie van topambtenaren nog dat meer dan de helft van de mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering een flexibel contract heeft. Het ging om meer dan 20.000 van de in totaal 40.000 uitkeringsontvangers. Hoogleraar Henk Volberda, destijd verbonden aan de Erasmus Universiteit, weet het aan de soms beroerdere arbeidsomstandigheden van flexwerkers, die tot stress en overbelasting kunnen leiden. “Het is bekend dat flexwerkers langer doorwerken bij ziekte en zich minder gezond voelen”, zei hij toen in NRC Handelsblad.

Indirect risico: baanonzekerheid

Krap twee weken geleden benoemde ook de commissie-Borstlap – die de arbeidsmarktproblematiek onder de loep nam – de risico’s die flexwerkers lopen. Uitzend- en oproepkrachten doen vaker gevaarlijk werk, zijn vaker slachtoffer van een bedrijfsongeval en hebben minder toegang tot een bedrijfsarts dan vaste krachten. ‘De duurzame inzetbaarheid van deze groep werknemers is dan ook minder geborgd dan van werkenden met een contract voor onbepaalde tijd; met als risico dat deze flexwerkers op de arbeidsmarkt vroegtijdig aan de kant komen te staan’, schrijft de commissie.

Maar dat wil nog niet zeggen dat ze ook vaker ziek zijn dan mensen met een vast contract, ontdekte het CBS dus. Het statistiekbureau concludeert zelfs dat er helemaal geen grote gezondheidsverschillen bestaan tussen vaste krachten en flexwerkers. Wel is het zo dat werklozen over het algemeen vaker aangeven last te hebben van gezondheidsklachten dan mensen met baan. Voor flexwerkers is er een indirect risico op gezondheidsklachten, zegt hoofdeconoom Van Mulligen. Want, stelt hij, flexwerkers kampen met meer baanonzekerheid. Verliezen ze na een tijdelijk contract toch hun aanstelling, dan bestaat het risico op gezondheidsklachten, blijkt uit het onderzoek van het CBS.

Werklozen wel vaker ziek

Waarom bestaat dan toch het beeld dat flexwerkers vaker ziek zijn? Van Mulligen weet het niet precies. Het CBS keek niet alleen naar contractvormen, maar ook naar leeftijd, geslacht en opleidingsniveau. “Ook daar zagen we geen verschil tussen.” Het allergrootste verschil zat ’m in werk versus werkloosheid. “Als je bijvoorbeeld kijkt naar laagopgeleide mannen van rond de dertig jaar zonder baan, dan zie je dat ze een slechtere gezondheid rapporteren dan laagopgeleide mannen van dezelfde leeftijd die wel een baan hebben.”

Wat nou maakt dat werklozen zich minder gezond voelen, blijft gissen, zegt Van Mulligen. Daar heeft het CBS geen verder onderzoek naar gedaan. Wat de conclusie van de commissie-Borstlap betreft, die is volgens de hoofdeconoom niet wezenlijk anders dan die van het CBS. Want nog altijd geldt dat werkgevers van uitzendkrachten minder investeren in hun personeel. Dus minder opleidingen en cursussen. Hoe minder opleiding, hoe minder groot de kans op duurzame inzetbaarheid, aldus Van Mulligen.

Gezonde mensen hebben vaker een baan

Het CBS enquêteerde 112.000 mensen. Van alle ondervraagden met een baan beoordeelt zo’n 90 procent zijn gezondheid als ‘goed’ of zelfs ‘uitstekend’. Onder werklozen ligt dat percentage op 76. Opvallend is dat mensen zonder baan zich vaker ‘uitstekend’ of juist ‘slecht’ voelen dan werkenden. 

Mensen die zich gezond voelen, vinden wel vaker een baan. Zo heeft ruim 40 procent van de werklozen die zich ‘uitstekend’ voelen betaald werk gevonden in de tienjarige onderzoeksperiode. Van de werklozen die hun gezondheid als ‘slecht’ bestempelden, vond 7 procent werk. Ook komen gezonde mensen minder vaak zonder werk te zitten en ervaren werklozen vaker een achteruitgang in gezondheid dan mensen met werk. 

Lees ook:

‘Te veel flexwerk maakt Nederland tot lagelonenland’

De flexibilisering van de arbeidsmarkt komt door imitatiegedrag, zegt arbeidssocioloog Fabian Dekker. Op termijn holt dat het verdienmodel van bedrijven uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden