EU-landbouwbeleid

Harde strijd om EU-landbouwbeleid: deel vreest slappe groene ambities

De Duitse minister van landbouw Julia Klöckner (links) begroet haar Maltese ambtgenoot Anton Refalo voor het begin van de EU-landbouwraad-vergadering in Luxemburg. Klöckner zit die voor.Beeld AFP

Hervormingsgezinden vrezen slappe groene ambities. In het Europees Parlement is onrust ontstaan over de stemmingen over liefst tweeduizend amendementen.

In ruim zestig jaar Europese integratie, van EEG tot en met de EU, is enorm veel veranderd, maar één ding blijft hetzelfde: het zevenjaarlijkse gebakkelei over landbouwgeld. En dat is nog steeds heel veel: ruim 350 miljard euro. Deze week is het weer feest.

Op twee fronten vinden ogenschijnlijk ondoorgrondelijke processen plaats die uiteindelijk wel mede het lot bepalen van alle agrariërs in de EU. In Luxemburg zijn de landbouwministers al twee dagen bijeen om te praten over onder meer de hervorming van het landbouwbeleid. Dat overleg was dinsdagavond nog in volle gang en zou naar verwachting tot diep in de nacht duren.

Het Europees Parlement in Brussel is er zelfs de hele week zoet mee. Voor het bepalen van zijn onderhandelingsstandpunt zijn in het parlement zo’n tweeduizend amendementen ingediend. Wat daarvan overblijft, weten we vrijdag. Beide uitkomsten, van de ministers en van het parlement, zijn de komende maanden de inzet voor onderhandelingen tussen die twee partijen.

Antithese van de Green Deal

De voorvechters van een zo duurzaam mogelijke invulling van het landbouwbeleid hangen al dagenlang aan de noodklok: de verwachte uitkomsten, op beide fronten, lijken in te druisen tegen de meest elementaire principes van de Green Deal van EU-klimaatcommissaris Frans Timmermans.

“Zonder bindende streefcijfers voor klimaatbescherming, minder pesticiden en minder antibiotica in de veehouderij zal het Europese landbouwbeleid de antithese zijn van de Green Deal”, waarschuwt GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout. “De weinige maatregelen voor het milieu, het klimaat en dierenwelzijn zijn zo zwak dat zelfs het gebruik van pesticiden kan doorgaan als milieuvriendelijk.”

Het gemeenschappelijk landbouwbeleid maakt nog steeds 30 procent uit van de gehele EU-begroting (2021-2027), al daalt dat de afgelopen decennia wel gestaag: ruim vijftig jaar geleden lag het aandeel nog op 73 procent.

De huidige discussies gaan onder meer over ‘eco-regelingen’: financiële prikkels voor agrariërs die vrijwillig milieuvriendelijke hervormingen doorvoeren. Hoe groen en hoe dwingend (vanuit Brussel) moet dat systeem zijn? Hoeveel vrijheden bij de uitvoering van dat nieuwe beleid eisen de lidstaten op? Hierover braken de ministers in Luxemburg zich tot in de vroege ochtend het hoofd.

Subsidieplafond

Daarnaast is er strijd om het maximumbedrag dat boerenbedrijven als subsidie mogen krijgen. Om te voorkomen dat het geld vooral bij de megabedrijven en hun industriële landbouw terechtkomt, zou dat plafond omlaag moeten, vinden de hervormingsgezinden. Nu komt ongeveer 80 procent van die directe inkomenssteun terecht bij slechts 20 procent van de boeren. Het parlement wil dat plafond mogelijk op 100.000 euro per bedrijf stellen, waar anderen inzetten op 60.000 euro.

De drie grootste politieke families in het parlement – de christen-democraten, de sociaal-democraten en de liberalen – hebben een (naar eigen zeggen redelijk) compromis bereikt dat zowel de gevestigde boerenbelangen als de nieuwe groene ambities onderdak zou bieden. “We hebben een landbouwbeleid nodig dat boeren prikkelt in plaats van demotiveert met bureaucratische regels”, aldus VVD-Europarlementariër Jan Huitema.

Barstjes in beoogde meerderheid

Dinsdag leken er echter barstjes te komen in de beoogde meerderheid voor dat grotepartijencompromis. Onder veel parlementariërs – die deze week vooral vanuit huis opereren – is een halve opstand uitgebroken toen de over veel dagen uitgesmeerde stemmingen opeens naar voren werden geschoven, terwijl de amendementen nog niet eens netjes waren vertaald. Velen vermoeden opzet van de politieke krachten die het compromis erdoor zouden willen drukken zonder al te veel extra duurzame bijsturing.

Dat zou weleens averechts kunnen uitpakken. Met name binnen de sociaal-democraten is het nu onrustig. De PvdA-parlementariërs zijn gaan rebelleren tegen het compromis dat hun eigen politieke familie heeft goedgekeurd. “We proberen samen met onze Vlaamse zusterpartij S.pa en onze Franse zusterpartij PS een meerderheid te vinden binnen de sociaal-democratische familie om de huidige voorstellen van tafel te vegen”, aldus PvdA-Europarlementariër Mohammed Chahim. “Als het landbouwbeleid niet voldoet aan de vereisten van de Green Deal, zullen wij het voorstel niet goedkeuren.”

Lees ook:

‘Nederland schiet tekort in aanpak van pesticidegebruik’

De EU krijgt ervan langs, Nederland ook. Bij overtreding van pesticideregels legt het geen sancties op.

‘Vergroeningsbeleid van de Europese Unie is mislukt’

De plannen van de EU om de landbouw te vergroenen zijn mislukt, bleek eerder dit jaar. Nederlandse boeren ontvingen de afgelopen zes jaar bijna 2 miljard euro subsidie voor vergroening. Dat heeft weinig tot geen positieve effecten gehad voor de natuur en de biodiversiteit op het platteland. 

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden