Spectaculaire groei

Grote tekorten aan chips en personeel, toch heeft de Nederlandse industrie het razend druk

Personeel van ASML zet een grote machine voor de productie van chips in elkaar. Met Asmi en Besi vormt ASML een succesvol trio dat allerlei machines maakt voor chipproducenten.  De Nederlandse machinebouw is dit jaar spectaculair gegroeid.  Beeld ASML, Bart van Overbeeke
Personeel van ASML zet een grote machine voor de productie van chips in elkaar. Met Asmi en Besi vormt ASML een succesvol trio dat allerlei machines maakt voor chipproducenten. De Nederlandse machinebouw is dit jaar spectaculair gegroeid.Beeld ASML, Bart van Overbeeke

De Nederlandse industrie kampt met problemen: tekorten aan chips, aan materialen en aan personeel. Tegelijkertijd hebben veel bedrijven het heel druk.

Koos Schwartz

2020 was, door corona natuurlijk, een bijzonder jaar voor de Nederlandse industrie. Maar 2021 is dat ook: heel bijzonder zelfs. Ga maar na. Aan de ene kant kampt ruim een kwart van de bedrijven met personeelstekorten en een hoge werkdruk. Ongeveer net zo veel bedrijven hebben last van schaarste aan materialen en onderdelen. Daardoor kunnen zij vaak niet (meteen) aan de vraag van hun klanten voldoen. Verder is aardgas erg duur, zijn chips moeilijk te krijgen en kost het zo’n 15.000 dollar om spullen in een grote container van China naar Rotterdam te vervoeren. Dat is ongeveer negen keer zo veel als voor de coronacrisis.

Zit de Nederlandse industrie dan zwaar in de sores? Nee. Helemaal niet, zelfs. Want aan de andere kant is er volop vraag naar haar producten. Dat resulteerde in opmerkelijke cijfers: de industriële productie in Nederland lag in de eerste negen maanden van dit jaar maar liefst 7,5 procent hoger dan in dezelfde periode van 2020.

Helemaal spectaculair was de groei bij de machine-industrie: 35 procent, zo blijkt uit gegevens die ING Research woensdag publiceerde. Al tekenen de onderzoekers daar wel bij aan dat de groei van de productie sinds augustus afvlakt: vanwege de tekorten aan chips, door logistieke problemen waardoor de bevoorrading vertraging oploopt en door de stijgende kosten voor energie en personeel.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Chipfabrikanten kunnen de vraag nauwelijks bijhouden

En corona dan? In maart vorig jaar zakte de vraag naar Nederlandse industrieproducten flink in als gevolg van de lockdowns in grote delen van de wereld. Maar omdat de Nederlandse lockdown minder streng was dan die in andere landen en veel bedrijven konden blijven doordraaien, viel de schade hier relatief mee: de industriële productie daalde met ‘slechts’ 10 procent, tegen 30 procent in Duitsland en in de hele EU.

Na de lente met corona veerde de vraag snel op; in januari 2021 lag de productie al weer op pre-coronaniveau. Inmiddels ligt die ruim boven dat niveau; ook daarin is Nederland uitzonderlijk. In de hele EU fabriceerde de industrie in het derde kwartaal ongeveer net zo veel als voor corona, in Duitsland ligt de productie nog 10 procent lager.

Bijzonder veel vraag is er naar Nederlandse machines: chipfabrikanten kunnen de vraag naar chips niet of nauwelijks bijhouden en dus is het bij ASML, Asmi en Besi drukker dan ooit: zij maken machines die nodig zijn voor de productie van chips. Ook naar andere producten van de machinebouw, al jaren een branche van grote betekenis voor de Nederlandse economie en de export, is veel vraag.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

En volgend jaar? Weer crescendo

Wat verder meespeelt, stelt ING Research, is dat bedrijven veel investeren. De ergste coronaperikelen lijken voorbij en er wordt veel geld gestopt in digitalisering, in elektrificatie van productieprocessen en in vergroening. Nederland heeft daarbij het ‘voordeel’ dat het een relatief kleine auto-industrie kent. Het zijn de fabrikanten van transportmiddelen die het meeste last hebben van de heersende tekorten aan chips. Dat verklaart meteen ook waarom de Duitse industriële productie nog niet op pre-coronapeil is.

En hoe gaat het volgend jaar? Weer crescendo, denkt ING Research, zoals veel inkoopmanagers van bedrijven dat ook denken. Het tekort aan chips zal blijven, maar de schaarste aan chemicaliën, kunststoffen, metalen, hout, papier en bouwmaterialen zal afnemen en verdwijnen.

Het huren van containers blijft een prijzige zaak, maar de energieprijzen gaan dalen, al blijven ze historisch gezien hoog. De industriële productie groeit, denkt ING, in 2022 met 2,5 procent en vooral de auto-industrie zal na twee magere jaren aantrekken. De hightech-machinerie groeit ook (met 6 procent).

Dat alles natuurlijk wel met die ene kanttekening die elk onderzoeksbureau bij elke voorspelling over de economische ontwikkeling sinds maart vorig jaar maakt: vanwege het onvoorspelbare verloop van de coronapandemie kan het allemaal ook anders lopen.

Lees ook:

Topman Peter Wennink: ASML heeft meer voor- dan nadelen van de coronacrisis

Hoe zet je coronaproof een chipmachine in elkaar? Dat was aanvankelijk best lastig, vertelt de topman van ASML, maar nu heeft het bedrijf vooral profijt van de coronacrisis.

De prijzen voor containers gaan door het dak (en ze waren al zo hoog)

Het internationale containervoer is nog altijd verstoord. Containers zijn peperduur. Dat een grote Chinese haven weer open is gegaan, verandert daar weinig aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden