NieuwsHervorming

Grote meerderheid van landen voor wereldwijd belastingplan: wat was daarvoor nodig?

De Ierse minister van financiën Paschal Donohoe stemde als een van de weinigen tegen het belastingakkoord. Beeld AFP
De Ierse minister van financiën Paschal Donohoe stemde als een van de weinigen tegen het belastingakkoord.Beeld AFP

Liefst 130 landen sluiten zich aan bij nieuwe plannen om multinationals meer belasting te laten betalen. Verrassender dan het Ierse ‘nee’ was het ‘ja’ van China en India.

Ze hadden er eigenlijk helemaal niet zo’n trek in, China, India en enkele Oost-Europese landen. Nee, achter een plan om belastingontwijking door multinationals nu eens wereldwijd aan te pakken zouden zij zich niet zonder slag of stoot scharen. Het zou ten koste gaan van hun aantrekkingskracht op grote industriële bedrijven.

Maar nu zijn ze toch om. Samen met in totaal 130 landen tekenden ze deze week voor een rigoureus andere manier van belastingheffen die vorige maand op papier is gezet door de G7, een groep van zeven welvarende landen die hier een voortrekkersrol in had. China en India zitten niet in die G7, dus was het spannend of ze ermee in zouden stemmen.

Het akkoord rust op twee pijlers. Volgens de eerste moeten bedrijven belasting afdragen in de landen waar zij hun omzet hebben behaald, en dus niet alleen, zoals nu, in landen waar ze fysieke kantoren hebben staan. Vooral digitale bedrijven als Facebook gaan dat merken - hun gebruikers zitten immers verspreid over de hele wereld. Pijler twee is een minimale winstbelasting van 15 procent. Samen moeten die twee pijlers ervoor zorgen dat multinationals meer belasting afdragen, en dan uitgesmeerd over meer landen. In oktober moeten de technische details van het plan zijn uitgewerkt. In 2023 zouden de afspraken in moeten gaan.

Een paar dwarsliggers, voorlopig

Negen van de 139 landen die aan tafel zaten, willen niet meedoen. Dat zijn vooral landen die lage belastingtarieven gebruiken om grote bedrijven naar zich toe te trekken, zoals Ierland, Hongarije en Barbados. Ierland hanteert een winstbelasting van 12,5 procent en is daardoor nu een populair vestigingsland: Amerikaanse techreuzen als Apple en Microsoft zitten er. Het land wil dat lokkertje voor hoofdkantoren niet kwijtraken.

Hoogleraar belastingrecht Jan van de Streek verwacht dat Ierland en Hongarije uiteindelijk om gaan. Want ze kúnnen natuurlijk wel vasthouden aan hun lagere tarieven. Maar dan hebben kunnen andere landen extra belasting heffen op de bedragen die naar Ierland of Hongarije worden doorgesluisd. Dan loont het voor een multinational niet meer om het hoofdkantoor in Ierland of Hongarije op te zetten.

“Het kan dus niet anders of ze moeten mee gaan doen”, zegt Van de Streek. “Als er maar genoeg landen mee doen, zoals nu, dan breidt het zich als een olievlek uit naar de rest.”

Een handreiking aan de maakindustrie

Verrassender dan het Ierse ‘nee’ was het ‘ja’ van China en India. Die twee hebben nu kortingen voor bedrijven in de ‘maakindustrie’, de grote fabrieken. Van te voren vreesden zij afstand te moeten doen van die douceurtjes als ze in zouden stemmen met het akkoord. Om die landen toch mee te krijgen is er een soort vrijstelling gekomen voor het soort fabrieken dat China en India binnenboord willen houden. Die vrijstelling loopt op met het aantal mensen dat een bedrijf in dienst heeft, en met de waarde van alle gebouwen en machinerie. Die concessie lijkt China en India over de streep te hebben gehaald.

Er was ook een groep landen voor wie het minimum van 15 procent niet hoog genoeg was. Argentinië had liever 25 procent gezien, maar stemde wel in. Nigeria deed dat niet. Mathew Gbonjubola, de topambtenaar die het land vertegenwoordigt in de gesprekken, vroeg zich al vóór de gesprekken begonnen af wat Afrikaanse landen opschieten met dit minimum, dat naar zijn mening dus te laag is. Maar, zo zei hij, veel ruimte voor onderhandelen zal er niet zijn: “Elk land moet duidelijk maken of het instemt met wat er op tafel ligt of niet, een derde optie is er niet.” Waarop Gbonjubola dus tegen stemde.

Lees ook:

Wat betekent het G7-akkoord voor de Nederlandse staatskas?

Hoe zal het zwaarbevochten nieuwe belastingakkoord over een minimumbelasting uitpakken voor de Nederlandse staatskas?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden