Witwasserij

Grootbanken willen persoonsgegevens uitwisselen om witwasserij tegen te gaan

Chris Buijink, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken. Beeld ANP

Nu nog verboden maar volgend jaar misschien niet meer: grootbanken die hun klantgegevens onderling delen in hun jacht op witwasserij. Daar gaat jaarlijks 13 miljard in om.

Nederlandse grootbanken lopen vast in het jagen op witwasserij, en willen daarom graag onderling klantgegevens uit kunnen wisselen. Zo zouden ze één front kunnen vormen tegen criminele transacties.

Voorlopig is dat nog verboden bij wet, maar het ministerie van financiën presenteert binnenkort een wetsvoorstel waarin dat delen van klantgegevens wél is toegestaan. Chris Buijink, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), verwacht dat die nieuwe wet volgend jaar al door de consultatie en Eerste en Tweede Kamer komt, zodat zijn leden ermee aan de slag kunnen. Dat zei Buijink woensdag op een persbijeenkomst in Den Haag, waar ook Rabobank-bestuursvoorzitter Wiebe Draijer en de baas van zakenbank NIBC Paulus de Wilt aanschoven, net terug van een gesprek op het ministerie. 

De bankiers verwachten weinig (politiek) verzet

De Wet aanpak witwassen moet dus nog door de Kamers worden aangenomen. Ook moeten privacywaakhond Autoriteit Persoonsgegevens en de Autoriteit Consument en Markt er nog iets van vinden. Zij kunnen nog dwars gaan liggen: klantgegevens delen ligt gevoelig vanwege privacybezwaren.  De bankiers verwachten echter weinig (politiek) verzet, zeggen ze. Er vloeit dan ook heel veel witgewassen geld door hun betaalsystemen, iets waar geen enkel Kamerlid baat bij heeft. Jaarlijks gaat het om 13 miljard euro, bleek vorige maand uit onderzoek van de Utrechtse hoogleraar Brigitte Unger. 

Banken zijn bij wet verplicht hun klanten te screenen op ongebruikelijke transacties, en die vervolgens te melden bij de Financial Intelligence Unit (Fiu) van de rijksoverheid. Die onderzoekt dan of het ook echt om iets crimineels gaat, of niet. In die rol als poortwachter schoten ze de afgelopen jaren echter ernstig tekort. Rabobank, ABN Amro en ING hebben daarom een tik op de vingers gekregen van ofwel het Openbaar Ministerie (dat schikte met ING voor 775 miljoen euro en een strafrechtelijk onderzoek begon naar ABN Amro) of toezichthouder De Nederlandsche Bank (die de Rabobank onlangs een voorwaardelijke boete gaf). 

Delen van data was nuttig bij opsporen terrorismefinanciering

Dat moet dus anders in de toekomst. Efficiënter, bovenal. Inmiddels zijn vijf grootbanken – ING, ABN Amro, Rabo, Volksbank en Triodos – proefondervindelijk data met elkaar aan het delen. Oude data weliswaar, en bovendien geanonimiseerd. Puur om straks aan de Autoriteit Persoonsgegevens te kunnen laten zien hoe effectief dat kan zijn in het blootleggen van patronen bij witwastransacties.

Het delen van data heeft zijn nut eerder bewezen in het opsporen van terrorismefinanciering, zegt NVB-voorzitter Buijink. “Samenwerking van banken en het OM leverde vorig jaar zo’n driehonderd bruikbare aanwijzingen op wat terrorisme­financiering betreft. Soms ging dat om het overmaken van geld naar een terroristische stichting, soms over iets anders, ik kan daar eigenlijk niet te veel over kwijt.”

Rabo: Eigen verantwoordelijkheid blijft

Onderling samenwerken en gegevens delen zou de slagkracht van banken al vergroten, maar het liefst zouden de banken ook nauwer samenwerken met publieke instanties als Fiu en belastingopsporingsdienst Fiod. Het kabinet heeft eerder al toegezegd om meer middelen vrij te maken voor die twee organisaties. Rabo-baas Draijer erkent dat zijn eigen verantwoordelijkheid niet afneemt als Fiu en Fiod meer geld krijgen in het controleren van witwasserij. “Ook dan zullen wij inderdaad nog steeds onze eigen klanten moeten blijven doorlichten, net als we nu al moeten.”

Zo eenduidig is het ‘vangen van boeven’ namelijk niet, zoals de bankiers het steevast noemen. “Want wanneer noem je iets een verdachte transactie?”, vraagt De Wilt van NIBC zich retorisch af. “Als iemand een deel van zijn hypotheek uit het niets vervroegd aflost met 10.000 euro? Of pas als hij dat ineens elke maand doet met 5000 euro?” Is dat verdacht? Misschien wel, misschien niet. “Maar wat nou als hij dat in contant geld doet, en dat geld steeds bij een andere bank stort?” Draijer van Rabo moet hierom lachen: “In dit voorbeeld zit je al kilometers in de verdachte zone.”

Lees ook:

Banken voelen de hete adem van DNB in hun nek

Banken weten te weinig van hun klanten en lopen daardoor risico’s. Met de coulance is het gedaan. De Nederlandsche Bank eist scherper toezicht.

Justitie begint strafrechtelijk onderzoek tegen ABN Amro

ABN Amro controleerde zijn particuliere klanten niet goed genoeg. Justitie begint een strafrechtelijk naar de bank.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden