Robots op de arbeidsmarkt

Groente snijden, koekjes inpakken: Nederland heeft de meeste robots in de foodindustrie

Een robot plaatst een pizza in de oven in een restaurant in Californië, Verenigde Staten.  Beeld AP, Marcio Jose Sanchez
Een robot plaatst een pizza in de oven in een restaurant in Californië, Verenigde Staten.Beeld AP, Marcio Jose Sanchez

Robots helpen de Nederlandse drank- en voedingsbedrijven om concurrerend te zijn. Ze ontvangen immers geen loon en houden de kostprijs laag. Plus: ‘Een robot meldt zich nooit ziek’.

Joost van Velzen

Het aantal robots in de voedingsindustrie neemt vlot toe en Nederland is daarin Europees kampioen. Door de hoge robotdichtheid zijn minder menselijke medewerkers nodig en kan de kostprijs voor de productie van voeding en drank omlaag. Dat maakt de concurrentiepositie van Nederland in de branche sterker. Aldus concludeert het Economisch Bureau van ING in een internationale analyse. De bank baseert zich daarbij op gegevens van de International Federation of Robotics, Eurostat, Bureau of Labor Statistics en Statista.

De voedingsindustrie in Nederland is goed voor bijna 3500 robots. Dat is 10 procent van het totale aantal robots in de EU. Als wordt gekeken naar het aantal robots per tienduizend werknemers, staat Nederland ruim aan kop met 257 robots. Zweden en Denemarken staan tweede en derde met respectievelijk 190 en 185 ‘voedingsrobots’ per tienduizend werknemers.

Hoewel in de Verenigde Staten vaker robots voorkomen dan in de EU, moeten de VS het in de voedingsindustrie afleggen tegen zes EU-landen. Het land neemt een zevende plek in op het lijstje van ING.

Geen salaris voor de robot

Dat Nederland zowel wereldwijd als binnen de EU vooroploopt met de inzet van robots, heeft onder meer te maken met de personeelskosten. “Die zijn hier relatief hoog waardoor bedrijven sneller geneigd zijn om robots aan te schaffen”, zegt sectoreconoom voedingsindustrie Thijs Geijer van ING. Daarnaast is de arbeidsmarkt in sommige sectoren extreem krap. Een robot kan dan een welkom hulpje zijn.

Doordat Nederland een exportland is, moeten producten bovendien grotere afstanden afleggen om op de gewenste bestemming te komen. “Dat is duurder. Robots kunnen dat compenseren doordat ze de kostprijs laag houden. Nederland heeft de kennis in huis. Dankzij robots kunnen we concurrerend zijn.”

Groente snijden

De IJslandse foodrobotfabrikant Marel heeft verschillende vestigingen in Nederland en staat ook op de Amsterdamse beurs genoteerd. Volgens Geijer kunnen de foodrobots al veel lastige klusjes opknappen. Koekjes oppakken en in een doos stoppen, bijvoorbeeld. Je kunt ze tegenkomen in de vleesverwerking, de broodbakkerij en de zuivelindustrie: “Denk aan pallets uitpakken, producten optillen en ergens anders weer neerzetten”.

Maar ze kunnen meer. Geijer: “We zien nu ook dat het verschuift naar bijvoorbeeld de verwerking van sla of andijvie. De nieuwe generatie robots is in staat om de kern uit die groenten te snijden. Een heel precies werkje omdat die kern bij elke krop sla weer net ergens anders zit.” Zelfs het in tweeën ‘zagen’ van een varkenskarkas bij een vleesverwerker kan een robot voortaan op zich nemen. Geijer: “Het is vaak niet het leukste werk voor een mens. Een vooruitgang, dus.”

‘Een robot wordt nooit moe en is nooit ziek’

En kennelijk denkt men daar wereldwijd zo over. Volgens de laatste gegevens van de International Federation of Robotics (IFR) groeide de totale wereldwijde operationele voorraad foodrobots in 2020 met 8600. In totaal zijn er nu bijna dubbel zoveel robots actief als in 2014. Volgens de IFR is de groei er nog lang niet uit en zal het aantal nieuwe robotinstallaties in alle sectoren de komende drie jaar naar verwachting met 6 procent per jaar toenemen. Ook omdat robots beter worden en goedkoper. Toch maakt nog ‘slechts’ een op de tien voedselproducenten in de EU gebruik van robots.

Drank- en voedingsbedrijven die zulke geautomatiseerde werknemers overwegen, moeten wel goed kunnen rekenen. Die machines kosten algauw 150.000 euro per stuk en daar komen nog kosten voor onderhoud en afschrijving bij. Geijer: “Daar staat tegenover dat de verhouding arbeid-kapitaal anders wordt door de komst van robotica. Een robot wordt nooit moe en is nooit ziek. Dat alles bij elkaar is de afweging die een bedrijf zal maken.”

Lees ook:

ING verwacht blijvende verschuivingen in onze eet- en drinkgewoontes

De coronaperiode heeft een blijvend effect op waar we ons eten en drinken kopen, verwacht het Economisch Bureau van ING.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden