Land- en tuinbouwsector

Glastuinbouw of varkenshouderij? Wat een boer verdient, hangt af van wat hij doet

Boeren trokken deze maand met hun trekker naar Schiphol om de directie van de vluchthaven een voorlopig koopcontract aan te bieden als oplossing voor het stikstofprobleem.  Beeld ANP, Ramon van Flymen
Boeren trokken deze maand met hun trekker naar Schiphol om de directie van de vluchthaven een voorlopig koopcontract aan te bieden als oplossing voor het stikstofprobleem.Beeld ANP, Ramon van Flymen

Een melkveehouder boert dit jaar flink beter dan een varkenshouder, blijkt uit de jaarlijkse inkomensraming voor agrariërs. De glastuinbouwer ziet het hoogste inkomen tegemoet.

Joost van Velzen

De ene boer is de andere niet, zo blijkt uit de jaarlijkse inkomensraming van agrariërs, ingeschat door Wageningen Economic Research. Wat boeren verdienen hangt sterk af van wat voor soort bedrijf ze hebben. Zo is het bruto-inkomen voor sierteelt-tuinders met kassen veel en veel hoger dan bij melkveehouders, al was 2021 voor beiden een prima jaar.

Terwijl pluimveehouders – zowel met leghennen als vleeskuikens – en varkenshouders hun inkomen juist zagen dalen, ondanks de coronasteunmaatregelen van de overheid. Het inkomen van boeren met biggen of vleesvarkens was dit jaar zelfs negatief. Varkenshouders hadden te kampen met een lagere prijs die ze konden vragen voor hun dieren.

Het inkomen van Nederlandse boeren en tuinders – het geld dat een ondernemer met zijn bedrijf per jaar bruto verdient – kent ieder jaar jaar grote verschillen. Over het afgelopen jaar valt op dat de hogere opbrengsten voor boerenproducten niet altijd voldoende zijn om de gestegen kosten op te vangen, stelt agrarisch bedrijfseconoom Harold van der Meulen.

“De hogere prijzen voor geleverde producten zijn mooi, maar desondanks staan in veel sectoren de marges onder druk door sterk gestegen prijzen van voer, energie en kunstmest. Hierdoor zien lang niet alle boeren en tuinders de hogere opbrengstprijzen terug in een beter inkomen”, aldus Van der Meulen. Bij melkveehouders was de hogere melkprijs wel genoeg voor een lichte stijging van hun inkomen.

Duur voer

Maar bij de varkens niet, flinke tegenvaller was de hogere prijs voor het voer van hun dieren. De voerkosten maken meer dan 50 procent uit van de totale kosten op een varkensbedrijf. Het geraamde bedrijfsinkomen van een Nederlandse varkenshouderij was daardoor zo’n 35.000 euro lager dan in 2020, berekende Wageningen Economic Research. Het gemiddelde inkomen bij varkensbedrijven was negatief; de dieren kostten de boeren alleen maar geld dit jaar.

Pluimveehouders hadden hoge kosten dit jaar vanwege het dure voer. Beeld ANP, Sander Koning
Pluimveehouders hadden hoge kosten dit jaar vanwege het dure voer.Beeld ANP, Sander Koning

Ook pluimveehouders ondervinden last van sterk gestegen voerprijzen en zien hun inkomen dalen tot gemiddeld 65.000 euro, ondanks betere prijzen voor hun producten. De prijs voor eieren steeg gemiddeld 4 procent vergeleken met 2020. De vleeskuikenbedrijven kregen ook hogere prijzen voor hun kuikentjes maar dat maakte de hogere voederkosten niet goed; hun inkomen daalde naar 21.000 euro. Dat is het laagste inkomen sinds 2013, en ligt wel 80.000 euro lager dan het gemiddelde inkomen van de afgelopen vijf jaar.

Dat het diervoer zo duur is geworden komt grotendeels door tegenvallende tarweoogsten in de Verenigde Staten, Canada en Rusland, de graanschuren van de wereld.

Het ‘salaris’ van de melkveehouder steeg dit jaar. Universiteit Wageningen raamt het gemiddelde inkomen van een melkveehouder in 2021 op 35.000 euro. Dat is 9000 euro meer dan in 2020 maar wel flink minder dan in de jaren ervoor. Een biologische melkveehouder verdient gemiddeld ongeveer evenveel als een gangbare melkveehouder.

Akkerbouw

Voor de Nederlandse akkerbouwers was 2021 over het algemeen een lucratief jaar. Door de bank genomen wisten ze hun inkomen op te krikken door gestegen prijzen die ze konden vragen voor hun gewassen. Vooral de prijs van consumptieaardappelen ging flink de hoogte in. Daar stond weer tegenover dat – door corona – er vanuit de horeca minder vraag was naar friet uit de aardappeloogsten van 2019 en 2020.

Ook de exportmogelijkheden waren door corona beperkt. Hierdoor ging de prijs voor vrije aardappelen naar beneden. Al met al komt het geraamde inkomen van een akkerbouwer voor oogstjaar 2021 uit op 58.000 euro. Een toename van 26.000 euro ten opzichte van 2020.

Snijbloemen werden dit jaar duur betaald in de veilinghallen van onder meer Flora Holland in Aalsmeer. Het gemiddelde inkomen van een snijbloementeler ging omhoog van 140.000 euro in 2020 naar 312.000 euro dit jaar. Beeld ANP, Koen van Weel
Snijbloemen werden dit jaar duur betaald in de veilinghallen van onder meer Flora Holland in Aalsmeer. Het gemiddelde inkomen van een snijbloementeler ging omhoog van 140.000 euro in 2020 naar 312.000 euro dit jaar.Beeld ANP, Koen van Weel

Opvallend, tot slot, is dat glastuinbouwbedrijven het zo goed deden dit jaar. De sector is sterk afhankelijk van de energieprijzen en die liepen eind 2021 historisch hoog op. De Nederlandse glastuinders hadden weliswaar last van de gestegen prijzen voor aardgas en elektriciteit, maar diezelfde ontwikkeling leidde ook tot een toename van opbrengsten voor bedrijven met een warmtekrachtinstallatie. Zij konden energie ook weer tegen een hoge prijs verkopen. Samen met de hoge opbrengst van hun producten, raamt ‘Wageningen’ het inkomen voor een gemiddeld glastuinbouwbedrijf op 293.000 euro. Ruim 70.000 euro hoger dan in 2020.

De landbouwuniversiteit kon – vanwege een achterstand in de berekeningen door corona – niet alle bedrijfstakken in de raming meenemen. Daarom blijven bloembollen, fruitteelt, vollegrondgroente, boomkwekerij, melkgeiten en vleeskalveren buiten beschouwing.

LTO Nederland maakt zich zorgen

Boerenbrancheorganisatie LTO Nederland maakt zich zorgen over het inkomen van boeren. “In een land dat zo goed is in voedselproductie is het veelzeggend dat zo veel boeren en tuinders nauwelijks rondkomen”, zegt voorzitter Sjaak van der Tak. “De hogere opbrengsten in sommige sectoren worden veelal teniet gedaan door stijgende grondstofkosten én de kosten van regelgeving. Zo gaat het budget van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, een belangrijke inkomensondersteuning voor stabiele voedselproductie, omlaag terwijl de verduurzamingseisen fors hoger worden.” Volgens Van der Tak komt ‘de rekening bij de boer op het bord’. “Een eerlijker verdeling in de keten en een hogere prijs in de schappen is onvermijdelijk. Met het nieuwe coalitieakkoord is er gelukkig de mogelijkheid tot niet-vrijblijvende afspraken met de rest van de keten, om het verdienvermogen van boeren en tuinders te verbeteren.”

Lees ook:

Geld verdienen aan iets waar het klimaat én Afrikaanse boeren beter van worden? Volgens Rabobank kan het

Volgens de Rabobank lukt het: geld verdienen aan een product waar zowel het klimaat als Afrikaanse boeren beter van worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden