Contant geld

Geldautomaten zijn nog lang geen verleden tijd, ondanks alle plofkraken

Alle geldautomaten van ABN Amro, ING en Rabobank worden in 2020 overgenomen door Geldmaat.Beeld ANP

Ondanks de vrees van de politie voor nieuwe plofkraken, vinden ING en Rabobank het niet nodig hun geldautomaten extra te beveiligen. 

De geldautomaten van Rabobank en ING moeten het vooralsnog doen zonder nieuwe beveiligingsmaatregelen tegen plofkraken. Dat melden de twee banken. Aangezien ABN Amro na een reeks plofkraken afgelopen maandag honderden geldmachines heeft gesloten, verwacht de politie dat automaten van andere banken spoedig doelwit zullen zijn. Vooralsnog lijken Rabobank en ING daar niet zo bang voor. 

Van de 62 plofkraken die dit jaar zijn gepleegd, waren er vijftig bij ABN Amro. Dat komt door een specifiek type geldautomaat van ABN, waarvoor criminelen een relatief eenvoudige plofkraakmethode bedachten. Daarom zijn 470 van de 900 automaten van ABN Amro voorlopig dicht. ING en SNS ontsprongen de dans vooralsnog, Rabobank kreeg te maken met drie pogingen.

“Het verschil zit hem in de hardware. Bijvoorbeeld de opening waar de bankpas wordt ingevoerd of het onderdeel waar het geld uitkomt”, zegt Rabobank-woordvoerder Elise van Heeswijk. “Ook maakt het uit of een automaat een touchscreen heeft of niet.” Twee jaar geleden voorzag ­Rabobank de meeste van haar geld­automaten van extra beveiligingsmaatregelen, zoals sluiting tussen een en zes uur ’s nachts en het plaatsen van rolluiken. Dat gebeurt constant, zegt Van Heeswijk. “Vaak na een waarschuwing van de politie of omwonenden.”

Je moet het zien als een wedloop

Die maatregelen bieden volgens de politie niet lang soelaas. Je moet het zien als een wedloop, zegt een woordvoerder van de politie. “Criminelen vinden altijd weer nieuwe oplossingen. Het is de vraag wanneer de volgende bank aan de beurt is. Wij vrezen snel.”

De laatste jaren nam het aantal geldautomaten flink af. Van 9537 in 2008 naar 7070 in 2019. Niet alleen vanwege de dreiging van plofkraken, ook omdat geldmachines duur zijn voor banken en contant geld minder wordt gebruikt. “We hebben nog steeds veel te veel geldautomaten”, zegt Gijs Boudewijn, adjunct-directeur van brancheorganisatie Betaalvereniging Nederland. In mei volgend jaar publiceert de vereniging een rapport over de toekomst van cash.

Wat volgens Boudewijn opvalt? Nederland is in de eurozone koploper ­giraal betalen: met pinpas, mobiele ­telefoon of smartwatch. In 2022 is zo’n 75 procent van de betalingen in Nederland digitaal, zegt Boudewijn. Ter vergelijking: dat is in Duitsland 20 procent.

Geldmachines van banken maken komende jaren meer en meer plaats voor de nieuwere gele ‘geldmaten’. Die werken voor de klanten van alle Nederlandse banken hetzelfde. “Automaten van banken bevinden zich vaak dicht op elkaar. Daar kan prima één geldmaat voor in de plaats komen”, zegt Boudewijn. Het helpt banken ook kosten te besparen, omdat zij de geldautomaten niet langer zelf in bezit hebben.

Betaalvereniging Nederland hanteert als norm dat iedereen een geldmachine binnen een straal van vijf ­kilometer moet hebben. Nu lukt dat voor 99,6 procent van de Nederlanders en ondanks het afnemende gebruik wordt dat in de toekomst niet minder, verwacht Boudewijn.

Volgens seniorenorganisatie Anbo kunnen tussen de twee en vier miljoen Nederlanders – ouderen en anderen – om verschillende redenen geen gebruikmaken van internetbankieren. Zij zijn daardoor sterk afhankelijk van geldopnames uit de automaten van banken.

‘Al gaat het soms om zwart geld, de behoefte aan geldopnames blijft’

Contant geld wordt ook nog veel gebruikt door een groeiende groep mensen die om redenen van privacy geen digitale sporen wil achterlaten met pinbetalingen. En tweedehands autodealers of horecaondernemers vragen soms ook om contant geld, ziet Boudewijn. “Ook al gaat het soms misschien om zwart geld, de behoefte aan geldopnames blijft.”

En zolang De Nederlandsche Bank (DNB) contant geld als wettig betaalmiddel beschouwt, verdwijnen geldautomaten zeker niet. Eind 2018 zei Coen Voormeulen, directeur cash van de centrale bank, zich zorgen te maken over het snel afnemende gebruik van contant geld. Hij wil dat munten en biljetten gangbaar blijven, onder andere voor kwetsbare groepen in de samenleving en ‘om altijd op terug te kunnen vallen.’

Kunnen meer geldautomaten op veiligere locaties worden geplaatst, in winkels bijvoorbeeld? Het risico op plofkraken lijkt daar lager. “Dat is nu de discussie”, zegt Boudewijn. “We moeten in ieder geval voorkomen dat criminelen met zwaardere explosieven gaan werken. Hoe blijven automaten bereikbaar zonder dat omwonenden gevaar lopen? Dat is een vraag voor de komende jaren.”

‘Maak buit plofkraak waardeloos’

Geld in geldautomaten moet alle waarde verliezen bij een plofkraak, bijvoorbeeld door verbranding. Een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) bevestigt dat verschillende vernietigingsmethodes worden onderzocht, zoals ‘Nieuwsuur’ meldde. 

Lees ook:

De pinautomaat heeft zijn beste tijd gehad

Nederlanders pinnen minder, dus daalt het aantal geldautomaten in rap tempo. Een nieuw plan van de drie grote banken haalt er nog eens een kwart van af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden