Buslijnen

Geheime afspraken kosten Keolis zijn buslijnen rond de IJssel

Een bus van KeolisBeeld rv

Vervoerder Keolis raakt zijn buslijnen in het gebied rond Zwolle, Apeldoorn en Lelystad kwijt vanwege een gebrek aan eerlijkheid.

Opgetogen kijkt Frank Janssen in december 2019 in de camera. De directeur van vervoerder Keolis heeft net een historische deal gesloten met Chinese busbouwer BYD, blijkt uit de tekst op het bord waarop zijn linkerhand rust: ‘De grootste bestelling van elektrische bussen in Europa van 259 stuks’. Honderden duurzame bussen moeten eind 2020 door en rond Zwolle, Apeldoorn en Lelystad rijden. In die regio’s heeft Keolis net een grote aanbesteding gewonnen.

Acht maanden later heeft Janssen weinig reden om te lachen. De concessie van 900 miljoen euro die hem in december zo triomfantelijk deed kijken is definitief ingetrokken door de provincies Overijssel, Gelderland en Flevoland. Keolis, voor 70 procent eigendom van de Franse staatsspoorwegen, is niet eerlijk geweest bij de aanbesteding. De harde beloftes waarmee de vervoerder de provinciale bestuurders wist te overtuigen, maakte het bedrijf in geheime contracten met Chinese leveranciers weer ongedaan. Garanties op te leveren bussen bleken toch niet zo hard als gedacht.

Thuiswedstrijd voor Keolis

Dat Keolis de aanbesteding voor busvervoer in Midden- en Oost-Nederland begin vorig jaar koste wat kost wilde winnen is niet zo gek: het is een thuiswedstrijd voor het voormalige Syntus. Buschauffeurs van Keolis rijden al op het grootste deel van de traject. In vakblad OVPro benoemt directeur Janssen het belang van de buslijnen later in duidelijke woorden: “Als we IJssel-Vecht hadden verloren, waren we circa een kwart van onze omzet kwijt geweest – nu groeien we juist”.

De poging slaagt: Keolis heeft volgens gedeputeerde Bert Boerman (CU) verreweg het beste bod. De vervoerder biedt voor dezelfde prijs meer uren vervoer dan de concurrentie, en dat met een bijna volledig elektrische vloot. “Dat is meer dan we gehoopt hadden”, jubelt de bestuurder in lokale media.

Maar Keolis wint de aanbesteding met beloftes die ze helemaal niet kunnen waarmaken, ontdekt Follow The Money in mei dit jaar. Volgens officiële afspraken heeft het bedrijf garanties van zijn Chinese leveranciers over de levering van de elektrische bussen. Maar in zogeheten side letters belooft Keolis dat leveranciers BYD en Ginaf geen boetes of rechtszaken hoeven te vrezen bij vertraging.

Volgens Keolis citeert Follow The Money foutief uit de geheime afspraken. Het bestaan van alternatieve contracten ontkent het bedrijf niet. Als reactie op het artikel benadrukt de vervoerder het eigen optreden: er was al een intern onderzoek gestart. Het bedrijf meldde de zaak zelf bij het Openbaar Ministerie. Inmiddels zijn twee van de verantwoordelijke directeuren bij Keolis vertrokken.

Vals spel

Overijssel, Gelderland en Flevoland zijn niet blij en beginnen een procedure die uiteindelijk leidt tot intrekking van de vergunning. Keolis sputtert nog wat tegen: met de concessie verdwijnen 260 banen, berekent de vervoerder. Het personeel verzamelt duizenden handtekeningen. Het gewenste effect blijft uit: concurrenten Arriva, Connexxion en EBS krijgen een herkansing op de buslijnen. Of Keolis straks weer mee mag doen is nog niet duidelijk.

Goedkoop is het besluit van de drie provincies niet. De kans op een minder gunstige deal is groot, erkent Boerman. “Sinds de vorige aanbesteding is de coronacrisis uitgebroken. We zien reizigersaantallen dalen, terwijl we eerder rekening hielden met groei.” Of de drie provincies geen straf kunnen bedenken zonder zichzelf te benadelen? “Dat zou niet eerlijk zijn naar de andere partijen. Hun belangen zijn geschaad.”

Wel mogen de buschauffeurs van Keolis vanaf december alsnog twee jaar lang hun splinternieuwe elektrische bussen van bushalte naar bushalte rijden. Uit praktische overweging, zegt Boerman. Een andere aanbieder is er immers nog niet. “Zo voorkomen we dat werknemers de dupe zijn, en voorkomen we kapitaalvernietiging met de nieuwe bussen.”

Tragisch is nog dat Keolis volgens Boerman helemaal niet had hoeven vals spelen. “Zonder geheime afspraken hadden ze ook wel gewonnen”, zegt hij. “Ik vergelijk het met een wielrenner met een motortje die de wedstrijd wint met acht minuten voorsprong. Zonder de motor had hij gewonnen met zes minuten voorsprong. Maar ja, bij de start is vals spel geconstateerd.”

Lees ook:

Busvervoerders willen meer vrouwen achter het stuur

Tekort aan chauffeurs stelt busvervoerders voor problemen. De laatste trend: chauffeurs werven onder vrouwen. Maar willen die wel aan de slag in een mannenbolwerk?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden