Energiearmoede

Geen geld om je huis te verwarmen, voor 650.000 huishoudens in ons land is het de harde werkelijkheid

Beeld Brechtje Rood

Acht procent van de Nederlanders is te arm om zijn energiekosten op te hoesten. Om dit te bestrijden is landelijke actie nodig, zegt TNO, maar daar komt tot nu toe weinig van terecht. 

Stel je voor dat je niet genoeg geld hebt om je woning te verwarmen, verlichten of om er te koken. Voor 650.000 huishoudens in ons land is daar geen inbeeldingsvermogen voor nodig, zij wonen nu al  in het donker of kunnen het zich niet veroorloven de verwarming aan te zetten. 

“Ik heb in ijskoude woonkamers gestaan en met mensen gesproken die de hele dag buiten aan het werk zijn en dan aan het einde van de dag niet durven douchen uit angst dat ze hun energierekening niet kunnen betalen. Stookangst noemen ze dat in Engeland”, zegt onderzoeker Koen Straver van de organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO).

Samen met andere onderzoekers publiceert hij deze week een witboek met oplossingen om deze armoede – ook wel energiearmoede genoemd – tegen te gaan. “Officieel ben je energiearm als je meer dan tien procent van het inkomen uitgeeft aan energie”, zegt hij. Niet alleen in Nederland komt dat regelmatig voor, tussen de 50 en 125 miljoen Europeanen hebben hiermee te maken.

Energiearmoede beter in kaart brengen

Eerder riep de Europese Commissie alle lidstaten al op om dit actief te bestrijden. In veel landen als Frankrijk en Engeland gebeurt dit ook al jaren. In Nederland niet. En dat moet veranderen, vindt TNO. 

Allereerst moet energiearmoede beter meetbaar worden. “Die definitie van ‘tien procent van het inkomen’ is vrij subjectief”, aldus Straver “Energiearmoede kent vele gedaanten. Daarom zouden er – naast het aandeel van het inkomen dat naar de energiekosten gaat – ook andere indicatoren moeten worden vastgesteld om erachter te komen of iemand energiearm leeft.”

Hij noemt achterstallige betalingen van de energierekening, maar ook hoeveel ruimtes in een woning worden verwarmd. “Als je erachter komt dat slechts een kleine ruimte in de woning wordt verwarmd, kan dat ook duiden op energiearmoede”, legt Straver uit.

Steeds opnieuw het wiel uitvinden

Door bovenstaande frequent te meten kun je inzichtelijk maken waar de meest kwetsbare huishoudens zitten, zegt Straver. Met die kennis kunnen gemeenten en woningcorporaties een meer gericht beleid voeren. 

Volgens de onderzoeker zijn er nu al een twintigtal gemeenten die experimenteren met  specifiek beleid om deze vorm van armoede tegen te gaan. Hij noemt dat goed, maar tegelijkertijd ook zonde. “Waarom moet iedere gemeente opnieuw het wiel uitvinden?”

TNO pleit dan ook voor landelijke richtlijnen. “Nu valt energiearmoede onder het algemene armoedebeleid. Een maatregel vanuit de overheid om een te hoge energierekening tegen te gaan, is een korting op de energiebelasting van zo’n 340 euro per jaar. Maar die is voor alle huishoudens, niet specifiek voor energiearmoede-huishoudens. Volgens Straver is dat niet de oplossing. Al was het maar omdat niet alle huishoudens het bespaarde bedrag in verduurzaming van hun woning zullen steken.  

Schimmel en vocht in huis

Volgens hem helpt zo’n korting ook niet om mensen iets te leren over hoe ze geld kunnen besparen door betere isolatie, het gebruik van ledlampen of een waterbesparende douchekop. Ook biedt het geen oplossing voor de gezondheidsproblemen die kunnen ontstaan door het wonen in de kou of de daardoor veroorzaakte schimmel of vocht in een huis. 

TNO stelt dat er een nationale taskforce moet komen die het probleem van alle kanten bekijkt. “Energiearmoede valt nu eigenlijk onder meerdere ministeries. Zo heeft het te maken met gezondheid, het milieu, wonen en sociale zaken. Een oplossing zit dus ook in beleid dat door alle betrokken ministeries samen moet worden gemaakt”, zegt Straver. Ook woningcorporaties, energieleveranciers en gemeenten horen volgens hem in de taskforce thuis. 

Als dit lukt ziet TNO mooie kansen voor een boost in de energietransitie. Straver: “Als je weet op welke plekken mensen in de kou zitten, kunnen gemeenten en woningcorporaties die plekken prioriteit geven bij duurzame renovaties, zoals het beter isoleren van de muren of het plaatsen van dubbelglas. Dat is beter voor het milieu en kan tegelijkertijd stookkosten voor de armste huishoudens besparen.”

Lees ook: 

Klimaatdoel 2030 raakt uit zicht, kabinet kondigt extra maatregelen aan

Het kabinet moet dubbel zo hard aan de slag om de klimaatdoelen te halen, volgens het Planbureau voor de Leefomgeving. In reactie op het slechte rapportcijfer kondigt minister Wiebes extra maatregelen aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden