Levensonderhoud

Gas en stroom wordt uiteindelijk weer goedkoper, maar inflatie is een blijvertje, denken economen

Containers in de haven van Lianyungang in het oosten van China. Het huren van containers is peperduur. Dat is een van de oorzaken van de hoge inflatie in veel landen. Beeld AFP
Containers in de haven van Lianyungang in het oosten van China. Het huren van containers is peperduur. Dat is een van de oorzaken van de hoge inflatie in veel landen.Beeld AFP

Energie gaat uiteindelijk weer goedkoper worden en de problemen in het internationale transport zijn tijdelijk. Verdwijnt de inflatie dan ook? Nee, zeggen twee economen.

Koos Schwartz

Inflatie, ze is er weer. Voor het eerst sinds jaren gaan de prijzen over een breed front omhoog. Opeens wordt zo ongeveer alles duurder – en flink ook. Is dat iets tijdelijks? Of moeten we, net als vroeger, weer aan inflatie gaan wennen?

Ja, dat moeten we, zegt Steven Brakman, hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Er zijn, zegt hij, fundamentele ontwikkelingen in economie en maatschappij die tot prijsstijgingen zullen leiden.

Dat zijn niet de ontwikkelingen die de huidige hoge inflatiegolf hebben veroorzaakt, stelt Brakman. Energie, en dan vooral gas worden goedkoper, zeker als de nieuwe gaspijpleiding tussen Rusland en Duitsland (Nordstream 2) wordt geopend. Als energie goedkoper wordt, valt een belangrijke bron van de huidige inflatie weg.

Ook Hugo Erken, hoofd Nederlandse economie bij RaboResearch, het kenniscentrum van Rabobank, verwacht dat de energieprijzen in de loop van volgend jaar dalen. Hij maakt ook een statistische kanttekening: inflatie wordt van jaar op jaar gemeten. Als de energieprijzen in november 2022 net zo hoog zouden zijn als nu, is de ‘energie-inflatie’ dan gelijk aan nul.

Adidas plaatst een deel van zijn productie naar Duitsland

Ook een tweede bron van inflatie is een tijdelijke, vervolgt Brakman. Hij denkt dat de huidige strubbelingen in het internationale goederenvervoer – met puissant dure containers als opvallend verschijnsel – van voorbijgaande aard zijn. Die strubbelingen begonnen in februari vorig jaar toen China zijn havens sloot om corona in te dammen. Sindsdien is het vervoer ontregeld, raken havens verstopt en zijn containers niet op de plekken waar ze nodig zijn.

Dat probleem lost zich wel op, denkt Brakman. Dat vindt Erken ook, met een kanttekening. “Die logistieke problemen duren wel langer dan we aanvankelijk dachten. De hoge transporttarieven krijgen hun weerslag, ook in de supermarkten. Ik voorzie daar voor sommige producten prijsverhogingen van tien procent.” Volgens Erken is er inmiddels in Zuid-Amerika ook een tekort aan koelcontainers: dat betekent dat het vervoer van producten als bananen, ananassen en avocado’s duurder wordt.

Toch, als die tijdelijke problemen zijn opgelost, is de inflatie niet verdwenen. Inflatie blijft, stelt Brakman. Dat is deels een gevolg van de coronacrisis. “Bedrijven laten veel in China maken. Dat werkt goed: het is efficiënt en goedkoop. Maar corona heeft ons geleerd dat handelsstromen kwetsbaar zijn.”

Brakman denkt dat in veel bestuurskamers van bedrijven die afhankelijkheid van China wordt besproken. “Ik denk dat bedrijven gaan opteren voor meerdere leveranciers. Adidas plaatst een deel van zijn sportartikelenproductie al over naar Duitsland. Dat komt de leveringszekerheid ten goede, maar zal producten wel duurder maken.”

De transitie onherroepelijk duurder

De schaarste aan arbeidskrachten is in Brakmans ogen een tweede prijsopdrijver. Veel bedrijfstakken kampen met personeelstekorten en door de aanhoudende vergrijzing van de bevolking zal dat tekort blijven. Bedrijven en instellingen die hun personeel willen behouden, moeten financieel over de brug komen. Met prijsstijgingen als gevolg.

Erken betwijfelt of dat zo zal gaan. Bedrijven die met hogere loonkosten te maken hebben, zullen investeren in arbeidskrachtbesparende technologie. Of ze stoppen met produceren in Nederland omdat dat te duur wordt, stelt hij. In het verleden kwam Nederland nog wel in een loon-prijsspiraal terecht: hogere prijzen werden gevolgd door hogere lonen, wat leidde tot hogere prijzen et cetera, et cetera. Erken ziet dat nu niet gebeuren. Deels omdat Nederland zich dan uit de markt prijst, deels omdat de vakbonden minder machtig zijn dan vroeger: ze hebben minder leden dan vroeger en bedrijven kunnen zich altijd wenden tot de grote groep zzp’ers.

En dan is er de energietransitie, de overgang van fossiele grondstoffen als kolen, olie en gas naar hernieuwbare bronnen als zon, wind, aardwarmte en waterstof. Die overgang zal energie op termijn onherroepelijk duurder maken, stelt Brakman. Dat denkt Erken ook, al was het maar omdat er de komende jaren veel vraag naar gas zal zijn: als schoner alternatief voor kolen en als bron van energie op dagen dat de wind en de zon het laten afweten.

Lees ook:

De hamvraag in de bestuurskamers van centrale banken: hoe tijdelijk is deze recordinflatie?

Wat moeten centrale bankiers doen, nu de inflatie in recordtempo’s blijft toenemen? Mochten prijsstijgingen langer aanhouden, dan hebben ze een probleem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden