null

InterviewAchter de schermen

Gaandeweg kreeg Dirk Waterval het hele verhaal achter Wopke Hoekstra’s investering op tafel

Beeld brechtje rood

Maandenlang doorzocht een team van Nederlandse journalisten de databerg die de Pandora Papers is gaan heten. Namens Trouw was dat Dirk Waterval. ‘Als je op de Maagdeneilanden zit, gaan natuurlijk alle alarmbellen af.’

Twaalf miljoen documenten, met een zoekbalk erboven. Dat kreeg Trouw-redacteur Dirk Waterval voor zijn neus toen hij in februari de inmiddels beruchte Pandora Papers opende. Dan probeer je natuurlijk eerst wat zoektermen in de hoop op een toevalstreffer, maar dat bleek onbegonnen werk.

“Je moet bedenken”, vertelt Waterval, “dat dit niet alleen maar registers zijn van aandeelhouders. Die firma’s houden ook bij wat in de media wordt geschreven.” Als een naam een ‘hit’ oplevert in de bestanden zegt dat nog helemaal niets. Voor hetzelfde geld heeft diegene iets gezegd over brievenbusfirma’s dat een financieel dienstverlener interessant vond, en betreft de ‘hit’ een krantenartikel daarover.

Een meer gestructureerde aanpak was nodig, en dat werd het trefwoord ‘Netherlands’. De vijf onderzoekers, van Trouw, Het Financieele Dagblad en Investico, ploegden alles door. “We hebben maanden werk zitten in iets dat uiteindelijk één zin heeft opgeleverd”, lacht Waterval: “In de gelekte documenten duiken in totaal 944 Nederlanders op die in meer of mindere mate gebruik hebben gemaakt van dit soort diensten.”

De focus op Hoekstra

Eén van die Nederlanders bleek de huidige demissionair minister van financiën, en dat trekt uiteraard de aandacht. “Als je op de Maagdeneilanden zit, gaan natuurlijk alle alarmbellen af”, zegt Waterval. “Maar we wisten nog helemaal niet wat er aan de hand was. Dat bleek gaandeweg.”

Wat niet hielp, is dat volgens de afspraken binnen het consortium dat de Pandora Papers deelde, betrokkenen pas een maand voor publicatie mochten worden benaderd. “We zaten met zijn vijven om een telefoon”, vertelt Waterval, “en zo belden we om de beurt de betrokkenen op. De kunst is om dan open te zijn. Je wilt duidelijk vertellen waar je mee bezig bent en dat je belt om door te vragen wat er aan de hand is. Zo merkten we al gauw dat het heel genuanceerd lag. Het is erg bevredigend om gaandeweg dat hele verhaal te reconstrueren.”

Zo kwam het geld van Wopke Hoekstra op de Maagdeneilanden

Wopke Hoekstra investeerde in het bedrijf van een oude bekende die in Afrika safari’s aanbiedt. Dat leek de CDA’er een nobel doel. Maar hij kwam hierdoor terecht in de wereld van brievenbusfirma’s in belastingparadijzen.

Waterval loopt al even mee in de financiële onderzoeksjournalistiek. Zo pluisde hij voor Trouw vorig jaar de FinCen-files door, die onder meer aan het licht brachten dat de steenrijke Rus Roman Abramovich in Nederland bankierde. Ophef over zijn reconstructies is hij dus wel gewend. Hoe was dat deze keer?

“Ik was toch verbaasd. Dat er aandacht zou komen wist ik, maar het ging zondagavond bij publicatie direct heel hard, met strenge oordelen. Terwijl ik had verwacht dat het genuanceerde geluid harder zou klinken. Daar geven de berichten ook alle aanleiding toe.”

Het gesprek voeren

Reacties van lezers variëren intussen van ‘aftreden!’ tot ‘storm-in-een-glas-water’ en alles ertussenin. Waterval mengt zich er vooral niet in. “Ik voel me niet verantwoordelijk voor de ophef. Ik voel me verantwoordelijk voor de inhoud van de berichten en ik sta achter elk woord. Ik vind het ook relevant om dit te publiceren, het biedt inzicht in hoe Hoekstra denkt. Wat je daar vervolgens van vindt is een tweede, daar gaat ieder zelf over. Maar die vraag was niet op tafel gekomen als wij dit niet hadden uitgezocht.”

Waterval stelt tevreden vast dat, hoezeer de interpretatie ook verschilt, de reconstructie zoals hij en zijn collega’s die hebben gemaakt niet wezenlijk ter discussie staat. “Iedereen die dit een storm in een glas water vindt, haalt feiten aan die ook al in onze eerste artikelen staan. Dat lijkt me een teken dat we de balans hebben gevonden.”

Lees al het nieuws uit de Pandora Papers in het dossier op trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden