(On)gezond

Fruit duurder, snoep goedkoper. Het moet juist andersom, zegt het Voedingscentrum

Fruit werd in tien jaar tijd 26 procent duurder, snoepgoed werd 4 procent goedkoper. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Fruit werd in tien jaar tijd 26 procent duurder, snoepgoed werd 4 procent goedkoper.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De prijzen van gezond eten stijgen harder dan die van ongezonde producten. Een slechte zaak, vindt het Voedingscentrum.

“Betaalbaar gezond eten is echt nodig”, stelt het Voedingscentrum, en daarom is het ‘zorgelijk’ dat gezonde voeding de afgelopen tien jaar harder in prijs is gestegen dan ongezonde producten. IJs en snoep zijn in de loop van die tijd zelfs goedkoper geworden, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het Voedingscentrum wil daarom dat een nieuw kabinet maatregelen neemt die de keus voor gezond eten en drinken bevorderen.

Gemiddeld stegen de prijzen van voeding met 18 procent, stelt het CBS vast, 1 procentpunt meer dan de gemiddelde prijsstijging van alle goederen en diensten die een consument kan aanschaffen. In samenwerking met het Voedingscentrum maakte het CBS een onderscheid tussen gezonde en ongezonde producten, en dan blijkt dat gezond eten 21 procent duurder geworden is, en ongezond slechts met 15 procent.

Een lichtpuntje, geen trendbreuk

Een slechte zaak, vindt het Voedingscentrum. “In Nederland hebben veel mensen overgewicht, hart- en vaatziekten en diabetes type 2”, zo reageert het centrum op de CBS-cijfers. “Gezond eten verlaagt de kans daarop.”

Het ziet wel een ‘lichtpuntje’. In de laatste twee jaar is ongezonder eten en drinken in de winkels iets harder in prijs gestegen. Maar of dat een omslag inluidt? Het Voedingscentrum heeft daar weinig vertrouwen in, want zulke schommelingen hebben zich in het verleden ook al voorgedaan. Tot een trendbreuk hebben die niet geleid.

En dus zijn er maatregelen nodig, zegt het Voedingscentrum. Vorige maand kwam het RIVM met aanbevelingen daarover, bedoeld als aanvulling op het Nationaal Preventieakkoord van eind 2018. In dat akkoord – dat behalve over voeding ook over roken en alcohol gaat – sprak de industrie met staatssecretaris Paul Blokhuis (volksgezondheid) af dat ze producten gezonder gaat maken en de op kinderen gerichte marketing voor ongezonde producten zal aanpakken.

Het RIVM twijfelde van meet af aan aan het effect van dit soort afspraken. Op verzoek van Blokhuis heeft het instituut literatuuronderzoek gedaan om erachter te komen wat er nog meer kan. Dat levert nu een top-tien op van effectieve maatregelen. Bovenaan staat het afschaffen van btw op producten uit de schijf van vijf. Meteen daaronder: minder plekken waar fastfood verkocht wordt en een suikertaks, belasting op frisdrank en andere producten met toegevoegde suiker.

Suiker slechts 3 procent duurder

Laat het kabinet hiermee aan de slag gaan, vindt het Voedings­centrum. Drie maanden geleden deden vier gezondheidsfondsen (het Diabetes Fonds, de Hartstichting, de Maag Lever Darm Stichting en de Nierstichting) een soortgelijke oproep: een nieuw kabinet zou ongezonde stoffen in voeding, zoals suiker, vet en zout, wettelijk aan banden moeten leggen. Ook zij pleitten voor een suikertaks.

“Door prijsmaatregelen gaan hopelijk ook fabrikanten hun producten gezonder maken”, zegt het Voedingscentrum nu. “Zodat ze de taks niet hoeven te betalen of door te rekenen aan de consument – waarmee hun product onaantrekkelijker wordt.”

Zónder taks werd suiker volgens de CBS-cijfers in tien jaar slechts 3 procent duurder, en snoepgoed (min 4 procent) en ijs (min 8 procent) werden goedkoper. In de categorie ‘gezond’ werden vooral eieren flink duurder (47 procent). De groente- en fruitprijzen schommelen nogal, vooral omdat oogsten beïnvloed worden door het weer: over tien jaar kwam die prijs 6 procent (voor verse groente) en 26 procent (fruit) hoger uit.

Lees ook:

Fabrikanten: Wet voor gezonde voeding niet nodig

De voedingsmiddelenbranche ziet niets in het wettelijk aan banden leggen van ongezonde voeding. Volgens de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) zijn wettelijke normen niet zinvol en niet nodig.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden