InterviewKitty Jong

FNV-voorvrouw Kitty Jong: Ook de grondrechten van gevaccineerde werknemers komen in het geding

Kitty Jong, vicevoorzitter van de FNV, is bang voor een glijdende schaal op het gebied van privacy voor werknemers.  
 Beeld Olaf Kraak
Kitty Jong, vicevoorzitter van de FNV, is bang voor een glijdende schaal op het gebied van privacy voor werknemers.Beeld Olaf Kraak

Werkgevers willen medewerkers zonder test- of vaccinatiebewijs in het uiterste geval van de werkvloer kunnen weren. Als het daadwerkelijk zover komt, zijn de grondrechten in het geding, zegt FNV-vicevoorzitter Kitty Jong.

Nu thuiswerkers weer steeds meer naar kantoor gaan, heeft de Nederlandse polder er een nieuw en voornaam twistpunt bij: hoe om te gaan met ongevaccineerden op de werkvloer? Werkgevers willen dat zij hun medewerkers om een test- of vaccinatiebewijs kunnen vragen. Alleen zo kunnen zij voor personeel, klanten, patiënten en bezoekers een veilige omgeving creëren, stellen werkgeversorganisaties als VNO-NCW en AWVN.

Maar met zo’n check op individueel niveau wordt de privacy van werknemers te grabbel gegooid, klinkt het dan meteen vanuit de hoek van de vakbonden. “Wij snappen de dilemma’s; het is geen makkelijke discussie”, benadrukt FNV-vicevoorzitter Kitty Jong. “Maar als we dit gaan faciliteren, komen we op een glijdende schaal terecht. Want als een werkgever wéét dat jij niet gevaccineerd bent, wat wordt dan de volgende stap?”

Werkgevers zeggen nu juist van gevaccineerde medewerkers vragen te krijgen of hun werkplek wel veilig is als daar ook ongevaccineerde collega’s rondlopen. Jullie zijn er als vakbond toch juist óók voor die gevaccineerde werknemers?

“Laat een ding helder zijn: wij zijn als FNV vóór vaccinatie. Ik ben zelf gevaccineerd en maak daar ook geen geheim van. Ik heb er absoluut geen probleem mee als mensen dat ook op hun werk actief vertellen. Maar de vraag is hier of werkgevers de wettelijke basis krijgen om daar op individueel niveau naar te vragen. Als dat gebeurt, komen we op een hellend vlak. Dan zijn de grondrechten in het geding, zeg ik óók als werknemersvoorvrouw van alle gevaccineerden. Want wat gebeurt er als je niet gevaccineerd bent, of als je uit principe niet wil zeggen wat jouw test- of vaccinatiestatus is?”

Dan treedt een werkgever in overleg om je bijvoorbeeld in het uiterste geval thuis te laten werken, aldus VNO-NCW.

“Maar dan kom je dus op die glijdende schaal terecht. Werkgevers willen dit soort informatie niet hebben omdat het leuk is om te weten. Welk probleem los je uiteindelijk op met die kennis? Wordt de werkvloer er veiliger door? Je kunt iemand niet tot in lengte van jaren thuis laten werken.

“Een wet die vragen naar de test- of vaccinatiestatus mogelijk maakt, geeft ook houvast om de volgende stap te zetten. Uiteindelijk kom je dan al snel in een situatie van indirecte vaccinatiedwang: óf alsnog vaccineren, óf een arbeidsconflict. Dat zien we ook al gebeuren. We kennen al situaties waarin werkgevers loon inhouden, of uitzendbureaus waar mensen vanwege hun vaccinatiestatus niet meer aan de bak komen.”

Hoe garandeer je dan wél een veilige werkplek voor gevaccineerden?

“De bedrijfsarts zou daar een rol in kunnen spelen. Die heeft een beroepsgeheim, en zou bijvoorbeeld kunnen inventariseren hoe de vaccinatiegraad op een bepaalde afdeling is. En als dan van de acht mensen er drie niet gevaccineerd zijn, kan hij aan de bel trekken dat die situatie misschien aandacht behoeft. Bijvoorbeeld door extra maatregelen op de werkplek.”

Maar kom je dan niet in precies dezelfde situatie? In een team van acht gaat al snel iedereen gissen wie wel en wie niet. En voer je alsnog discussies op individueel niveau.

“Ja, en ik denk ook niet dat je dat in alle gevallen voorkomt. Zoals ik al zei: we zien nu al dat er meldingen binnenkomen van arbeidsconflicten over corona en vaccinatie. In die zin is het thema te vergelijken met bijvoorbeeld zwangerschapsdiscriminatie, of de vraag tijdens een sollicitatiegesprek of iemand een depressie heeft gehad. Dat gaat een werkgever niets aan en dat vindt iedereen heel normaal. Als je in het geval van test- en vaccinatiebewijzen wettelijk gaat faciliteren dat die medische kennis wél beschikbaar is voor werkgevers, dan is dat schadelijk. Zeker gezien het machtsverschil tussen werkgever en werknemer. En het voedt nog eens extra de polarisatie die er ook op de werkvloer toch al is rond dit thema.”

Hoe doorbreek je die polarisatie dan wel, en zorg je voor een veilige werkvloer?

“Zet eerst op andere manieren in op verhoging van de vaccinatiegraad. De groep mensen die corona maar een griepje vindt en maatregelen onnodig, krijgt in verhouding erg veel aandacht. Er zijn ook een hoop mensen die huiverig zijn, maar niet principieel tegen. Kwetsbare groepen die de stap nog niet gezet hebben, omdat ze onvoldoende geïnformeerd zijn. De paar procent die dan echt niet wil, maakt volgens virologen niet het verschil bij het bereiken van groepsimmuniteit.

“Sowieso krijgen wij als vakbond helemaal niet zo veel meldingen van gevaccineerden over onveiligheid op de werkvloer. Zij zijn immers beschermd: de risico’s voor de ongevaccineerden zelf zijn groter. Ik geloof overigens best dat veiligheid op de werkvloer de werkgevers oprecht bezig houdt: het is geen makkelijke discussie en we snappen de dilemma’s. Maar de reden om het zo te willen, is óók omdat er een economische afweging achter zit om snel weer terug naar normaal te gaan. Die wens begrijp ik, maar het kan niet zo zijn dat ze daarvoor grondrechten van werknemers met voeten treden.”

Lees ook:

Geen groen vinkje? Dan niet de werkvloer op, vinden werkgevers

Werkgevers moeten de mogelijkheid krijgen om hun medewerkers om een test- of vaccinatiebewijs te vragen. Wie dat niet kan tonen, moet van de werkplek geweerd kunnen worden. Hiervoor pleiten werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden