Arbeidsomstandigheden

FNV: Moderne slavernij bij de productie van medische handschoenen

Productie van handschoenen in Maleisië.Beeld Bloomberg via Getty Images

Door de wereldwijde vraag naar veiligheidshandschoenen maken bedrijven in Maleisië overuren. Arbeiders worden er uitgebuit, zegt vakbond FNV. 

De wereld schreeuwt om wegwerphandschoenen. Niet alleen medisch en verzorgend personeel, ook mondhygiënisten, kappers, horecapersoneel, schoonmakers en supermarktmedewerkers gebruiken ze als persoonlijke bescherming. Voor Maleisië betekent dat goede handel, want twee derde van al die latex handschoenen komt uit dit Aziatische land. 

Wereldwijd worden dit jaar naar verwachting 330 miljard medische handschoenen gebruikt, zegt de Nederlandse ambassade in Maleisië. Ook naar Nederland gaan er pallets vol. Vorige maand nam ambassadeur Aart Jacobi nog een kijkje bij een vrachtvliegtuig van KLM waarin handschoenen voor Nederland werden geladen. Honderden miljoenen heeft Nederland er in Maleisië besteld, schreef de ambassade op Facebook.

De producerende bedrijven draaien al maanden op topcapaciteit om aan de vraag te voldoen. Een gevolg daarvan is volgens vakbond FNV dat de Maleisische arbeidswet wordt geschonden. “De praktijk laat zien dat werknemers in deze industrie zeer kwetsbaar zijn. Er is sprake van gedwongen arbeid ofwel moderne slavernij”, zegt vicevoorzitter Tuur Elzinga. Zijn vakbond houdt zich regelmatig bezig met internationaal arbeidsrecht.

Reeks misstanden voor de kiezen

De handschoenen worden vooral gemaakt door mannelijke arbeidsmigranten uit andere Aziatische landen, zoals Bangladesh, Myanmar en Nepal. Ze krijgen een hele reeks misstanden voor de kiezen. Elzinga: “Paspoorten worden ingenomen. Uitbetaling van lonen blijft uit. Werknemers worden beperkt in hun bewegingsvrijheid. Ze worden gedwongen tot excessief lange werkdagen. Ook werken ze 30 dagen achtereen zonder rust. De werkers krijgen boetes als hierover geklaagd wordt.”

Verder laat de bescherming tegen gezondheidsrisico’s op het werk te wensen over. De arbeiders verblijven in erbarmelijke hostels met soms 24 werkers op een kamer. Ook daar ligt het coronavirus op de loer. FNV heeft over deze problemen contact met vakbondsmensen en arbeidsdeskundigen in Maleisië. Ook stelde een documentaire van de Britse tv-zender Channel 4 de misstanden aan de orde.

Een fabriek van Top Glove. Dit Maleisische bedrijf is de grootste producent van medische handschoenen. Beeld REUTERS

Wie bij de grootste handschoenenproducent van Maleisië wil werken, Top Glove, moet eerst een som geld op tafel leggen, zegt FNV. “Dat bedrag wordt lang niet altijd terugbetaald.” Top Glove belooft nu  beterschap en zegt arbeiders die nog geld tegoed hebben in augustus te betalen. Als een werknemer financieel afhankelijk is van zijn werkgever, groeit het risico op moderne slavernij. Hij kan dan niet zomaar zijn baan opzeggen en iets anders zoeken. 

Geen opties om onderzoek te doen

De handschoenen die Top Glove levert, gaan dus ook naar Nederland. De ChristenUnie vroeg minister Sigrid Kaag van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking naar de situatie in Maleisië. Ze antwoordde dat het risico voor de volksgezondheid tijdens de Covid-19-crisis zodanig was, “dat het ontbrak aan opties en tijd om onderzoek te doen naar maatschappelijk verantwoorde productie.” Als de urgentie in de toekomst minder groot is, zal de overheid zoveel mogelijk rekening houden met de arbeidsomstandigheden in de toeleveringsketens, schreef de minister.

“De urgentie zal nog wel een tijdje duren. Te lang, wat ons betreft, om de eigen voorwaarden voor maatschappelijk verantwoord ondernemen te mogen negeren”, zegt Elzinga. 

Wat moet er gebeuren? “Wij vragen om betere controles. Nederland kan samen met andere EU-landen zorgen voor inspecties in de fabrieken die de Covid-19-artikelen leveren. We kunnen arbeidsuitbuiting bij de productie van beschermingsmiddelen niet accepteren. Hoe onmisbaar die goederen ook zijn.”

Amerikaanse douane houdt handschoenen tegen

De grootste supermarktketen in Nieuw-Zeeland haalt wegwerphandschoenen van de Maleisische producent Top Glove uit de schappen. Foodstuffs zei deze week dat dit bedrijf eerst de arbeidsomstandigheden in Maleisië moet verbeteren. Ook mag het winkelpersoneel geen handschoenen meer dragen van Top Glove. In de Verenigde Staten houdt de douane al twee weken goederen tegen van Top Glove. Het bedrijf heeft nog niet kunnen aantonen dat de handschoenen niet gemaakt zijn met gedwongen arbeid, liet de douane donderdag aan Reuters weten.

Lees ook:

Afspraken tussen bedrijven zijn mooi, maar ze helpen niets tegen uitbuiting, geweld en landroof

Nederlands beleid om via convenanten misstanden in wereldwijde productieketens aan te pakken, heeft niet gewerkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden