InterviewCoronabeleid

FNV en VNO-NCW: ‘Kom met coronavisie die verder kijkt dan de waan van de dag’

Tuur Elzinga (FNV) en Ingrid Thijssen (VNO-NCW) na afloop van het voortgangsgesprek met informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees vandaag. Beeld ANP
Tuur Elzinga (FNV) en Ingrid Thijssen (VNO-NCW) na afloop van het voortgangsgesprek met informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees vandaag.Beeld ANP

Het coronabeleid is te ad hoc, vinden werkgeversorganisatie VNO-NCW en vakbond FNV. Ze dringen samen aan op een visie voor de langere termijn. “De mindset moet zijn: we willen niet meer dicht.”

Barbara Vollebregt en Lukas van der Storm

In de Nederlandse polder zijn ze het meestal professioneel met elkaar oneens. Maar vrijdag kwamen FNV-voorzitter Tuur Elzinga en zijn VNO-NCW-collega Ingrid Thijssen vooral met een gezamenlijke boodschap naar Den Haag.

“In het coronabeleid speelt de waan van de dag een grote rol”, constateert Thijssen. Deels begrijpelijk, benadrukt ze, als oplopende besmettingscijfers om direct ingrijpen vragen. “Maar waar het aan ontbreekt, is een plan op de langere termijn. Hoe komen we deze winter door, en hoe zorgen we dat we volgende winter niet wéér van alles dicht moeten gooien?”

Zo’n visie komt er op aandringen van vakbonden en werkgevers nu alsnog: het plan is naar verwachting in januari klaar. Elzinga en Thijssen zaten er vrijdagmiddag – na hun bezoek aan informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees – nog over om tafel met de drie meest betrokken ministeries.

“In het begin van de pandemie zag je nog dat niemand wist waar we precies mee te maken hadden”, blikt Elzinga terug. “De steun voor het kabinetsbeleid was toen ook groot. Maar inmiddels is die tot een historisch dieptepunt gedaald. We merken dat ook in onze achterban. Zorgmedewerkers, de culturele sector, de evenementenbranche, de horeca: ze proberen allemaal mee te denken. Maar er is geen perspectief, en dat voedt het wantrouwen.”

Overal veel besmettingen

Tegelijkertijd blijkt juist telkens dat het verloop van een wereldwijde virusuitbraak zich maar moeilijk laat voorspellen. In het voorjaar bestond er nog geen delta- of omikronvariant, en heerste een breed optimisme over de succesvolle vaccinatiecampagne. Bovendien kampt bijna heel Europa met hoge besmettingscijfers. Helpt een beter langetermijnplan dan werkelijk om de maatschappij open te houden én de zorg te ontlasten?

“Garanties dat er nooit meer een lockdown komt, zijn er niet”, erkent Thijssen. “Maar er valt nog heel veel te doen om het beleid minder ad hoc te maken. Kijk naar Denemarken: daar worden op een bevolking van nog geen zes miljoen inwoners grofweg twee keer zoveel testen afgenomen als in Nederland. Intussen is het niet gelukt de ic-capaciteit uit te breiden, en zijn we met de boostercampagne een van de traagste landen in Europa.”

Thijssen ziet een aantal patronen. “Wie is er nou eigenlijk verantwoordelijk voor bijvoorbeeld het opschalen van de ic-capaciteit? Niet de individuele ziekenhuisbestuurder; dan kom je toch bij de minister van volksgezondheid uit. Maar dat is lastig in het ingewikkelde Nederlandse zorgsysteem. Wat daarbij niet helpt is dat zowel politieke als de uitvoeringsverantwoordelijkheid bij Hugo de Jonge ligt. En die wordt afgeleid doordat hij elke week een Kamerdebat staat te voeren met negentien partijen.”

Dierenartsen die bijspringen

Elzinga en Thijssen houden zich op de vlakte over wat er precies in zo'n langetermijnplan moet staan. “Dat is uiteindelijk aan de specialisten.” Maar duidelijk is wel dat de sleutel wat VNO-NCW en FNV betreft bij de zorg en de bijbehorende logistiek ligt. “Hoe kun je pieken van patiënten opvangen, snel boosteren, genoeg testen...?”, somt Thijssen op. “Door bijvoorbeeld met reservisten te werken; dierenartsen die ook kunnen en willen prikken bij een boostercampagne. Over dat soort oplossingen beginnen we nu steeds té laat na te denken.”

De andere kant van de medaille is dat de zorg momenteel al overbelast is. “We hebben honderdduizend zorgmedewerkers ziek thuis zitten”, aldus Elzinga. “Gelukkig zijn er veel mensen die een baan in de zorg vinden, bewust overstappen of zich zelfs vrijwillig aanbieden. Maar er staat een enorme uitstroom en een hoog ziekteverzuim tegenover. We moeten op korte termijn óók nadenken hoe we werken in de zorg aantrekkelijk maken en houden. Dat redden we niet met alleen applaus. Dan zijn bijvoorbeeld ook hogere salarissen nodig.”

Terug naar de routekaart?

Beter vooruitkijken, minder ad-hocbeleid: dat klinkt ook als een herwaardering van de alweer bijna vergeten routekaart die het kabinet in de eerste coronaherfst lanceerde. En waarmee bij een stijgend aantal besmettingen kordaat een vast pakket aan maatregelen zou worden afgekondigd.

“Toch willen we daar niet naar terug”, benadrukt Thijssen. “Bij de routekaart accepteerden we dat we bij een bepaald aantal besmettingen de zaak zouden dichtgooien. De essentie van wat wij zeggen, is juist dat we de ambitie moeten uitspreken om nóóit meer in een lockdown terecht te komen. Dat begint met een plan om beter vooruit te kijken. Zodat we bijvoorbeeld meteen kunnen handelen als er een boostercampagne nodig is, op tijd zijn om de nieuw ontwikkelde covid-medicatie in te slaan. En waarbij we natuurlijk de zorgcapaciteit opschalen.”

Lees ook:

Volgens De Jonge gaan we 2G-beleid ‘echt wel gebruiken deze winter’, maar de Kamer blijft twijfelen

Of er een 2G-beleid komt is allerminst zeker. De Tweede Kamer en maatschappelijke organisaties zijn uitermate kritisch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden