Belastingtoeslagenaffaire

Fiscus merkte gedupeerde ouders vaker zonder bewijs aan als fraudeur

Beeld ANP

Van de Belastingdienst kregen gedu­peerde ouders bijna standaard het verwijt van ‘opzet’ of ‘grove schuld’. 

Het CDA eist dat een onafhankelijke externe commissie gaat onderzoeken hoe de Belastingdienst omgaat met burgers en kleine ondernemers, en of de fiscus zich wel aan de wet houdt. Aanleiding is nieuw onderzoek van Trouw en ‘RTL Nieuws’ waaruit blijkt dat de Belastingdienst systematisch, ook als daar geen bewijs voor was, gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslag als fraudeur bestempelde. Daardoor kregen zij geen recht op een betalingsregeling en kwamen zij in nog grotere financiële problemen.

Trouw en RTL Nieuws beschikken over een vertrouwelijke interne instructie van de Belastingdienst, met richtlijnen over wanneer sprake is van opzet of grove schuld. Uit die notitie uit 2015 blijkt dat de fiscus de wet zeer streng uitlegt en er sprake is van een hoge mate van willekeur. Één foutje in een contract over kinderopvang, of het verkeerd aanleveren van gegevens, kan al genoeg zijn om het predicaat ‘opzet’ of ‘grove schuld’ te krijgen.

Uit de richtlijn blijkt eveneens dat burgers geen recht hebben op een betalingsregeling wanneer zij ‘vermoedens’ van de Belastingdienst ‘onvoldoende kunnen weerleggen’. Wanneer burgers opzet of grove schuld wordt verweten door de Belastingdienst kunnen zij geen aanspraak meer maken op een persoonlijke betalingsregeling, of in aanmerking komen voor schuldsanering. Alle schulden bij de Belastingdienst – in het geval van kinderopvangtoeslagen al snel tienduizenden euro’s – moeten dan binnen 24 maanden worden terugbetaald.

Ouders waren ‘vogelvrij’

Volgens diverse goed ingevoerde bronnen kregen gedupeerde ouders in zaken die behandeld werden door het speciale fraudeteam Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) van de Belastingdienst vrijwel standaard het verwijt van opzet of grove schuld. Ambtenaren draaiden de redenering daar om: omdat er sprake was van terugvordering, zou dit aan de ouders zelf te wijten zijn.

Volgens Tweede-Kamerlid Renske Leijten (SP) laat de nieuwe onthulling zien dat gedupeerde ouders in de CAF-zaken ‘letterlijk vogelvrij waren’. Ook zij eist een onderzoek naar alle keren waarbij ouders opzet of grove schuld is verweten, en of dat wel terecht is. “Ik zie een breder patroon en het ziet ernaar uit dat de Belastingdienst vaker veel te strikt opereert. Dit moet echt stoppen.” Helma Lodders (VVD) spreekt van een hard gelag voor mensen die al jarenlang aanlopen tegen problemen. “Het kan niet zo zijn dat mensen nu nog langer moeten wachten op gerechtigheid.” De Tweede Kamer steunde vorige week een verzoek van Leijten om openbaarheid van de instructies waarover Trouw en RTL Nieuws nu publiceren. Staatssecretaris Menno Snel (D66) van financiën liet vrijdag weten voor dat verzoek meer tijd nodig te hebben. Een woordvoerder zegt in een reactie dat Snel pas wil reageren nadat de Tweede Kamer is geïnformeerd.

Geen bewijs

Afgelopen weekeinde berichtten Trouw en RTL Nieuws al dat het CAF-team van de Belastingdienst toeslagen van ouders stopzette zonder dat er bewijs was van fraude. Als zij vervolgens in betalingsproblemen kwamen doordat de toeslag was stopgezet, greep de Belastingdienst dat weer aan om eerdere toeslagen terug te vorderen omdat niet alle kosten in het jaar waren voldaan. Nu blijkt dat zij enkel op basis hiervan ook het stempel ‘opzet’ of ‘grove schuld’ kunnen krijgen.

Na een zeer kritisch rapport van de Nationale Ombudsman over het optreden van de Belastingdienst bij een van fraude verdacht gastouderbureau uit Eindhoven, beloofde de fiscus in 2017 al meer coulance bij het bepalen van verwijtbaarheid richting ouders. Maar de harde opstelling van de Belastingdienst is tot recent doorgezet, blijkt uit verschillende rechtszaken.

“We zien aan de lopende band grote problemen bij de Belastingdienst ten opzichte van burgers en kleine bedrijven waarbij zij het gevoel hebben van het kastje naar de muur gestuurd te worden”, zegt Tweede-Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA). De coalitiepartij wil dat de door haar bepleite externe commissie ‘vaststelt wat een burger of bedrijf effectief kan doen wanneer de Belastingdienst zich niet aan wetten houdt’.

De namen van de anonieme bronnen zijn bij de hoofdredactie bekend.

Lees ook:

Fiscus stopte vaker kindertoeslagen zonder bewijs

De Belastingdienst zette de toeslagen van nog eens 120 ouders stop zonder grondig onderzoek. Dat was de standaard werkwijze van een speciaal fraudeteam, stelt een goed ingevoerde bron

Voor de Belastingdienst ben je fraudeur tot het tegendeel bewezen is

Jaren geleden stopte Florien Jansen al met haar gastouderbureau, na een langdurige strijd met de Belastingdienst. Nu komt zij erachter dat ze al die tijd als fraudeur werd aangemerkt. Maar de Belastingdienst had daar helemaal geen bewijs voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden