Falend toezicht maakt de weg vrij voor illegale leningverstrekkers

Chan Sophal heeft een microlening afgesloten om haar winkeltje draaiende te houden. Beeld Ate Hoekstra

Corruptie, hebzucht en gebrek aan kennis maken dat microkredieten in Zuidoost-Azië lang niet altijd een succes zijn. 

Het is een bekend verschijnsel in Cambodja. Keurig geklede mannen die rondrijden op scooters om te kijken of er nog mensen zijn die geld nodig hebben, of die juist nog een afbetaling moeten doen. Vaak werken zij voor een microfinancieringsinstituut (MFI).

Een deze week gepubliceerd rapport van de Cambodjaanse mensenrechtenorganisaties Licadho en Sahmakum Teang Tnaut toont aan dat 2,38 miljoen Cambodjanen een microlening hebben. Die leningen zijn gemiddeld meer dan twee keer zo hoog als het gemiddelde jaarsalaris en storten mensen geregeld diep in de schulden.

Dat het zover heeft kunnen komen is deels het gevolg van gebrekkig onderwijs. Veel Cambodjanen hebben te weinig financiële kennis om de gevolgen van een lening goed in te schatten. 

‘We moeten mensen beter adviseren’

Daar komt bij dat microfinanciers geregeld verzuimen regels en voorwaarden goed uit te leggen, zegt San Chey, Cambodja-directeur van Affiliated Network for Social Accountability, een organisatie die zich sterk maakt voor beter bestuur. “De verantwoordelijkheid daarvoor ligt zowel bij de overheid als bij de MFI’s. Zij moeten mensen veel beter adviseren voordat een lening wordt afgegeven.”

Ook het toezicht faalt. Cambodja is volgens anticorruptiewaakhond Transparency International een van de twintig meest corrupte landen ter wereld. Lokale autoriteiten kijken bij misstanden geregeld de andere kant op. Dit geeft bijvoorbeeld de kans aan illegaal opererende microfinanciers.

Chey: “Die kleine bedrijfjes vliegen onder de radar. Vaak zijn ze opgezet door mensen die voorheen bij een grote microfinancier werkten. Zij vragen geregeld hogere rentes dan officieel is toegestaan.”

Dat MFI’s zoveel zaken doen in Cambodja komt mede doordat het land financieel onderontwikkeld is en microfinancierders in het gat stappen dat banken laten vallen. Dat is tevens het geval in Burma, waar de rente op een microlening kan oplopen tot 28 procent. Ook daar zijn problemen. Microleningen worden er lang niet altijd afgesloten zodat boeren rijst kunnen verbouwen, maar geregeld omdat met de ene lening de ander wordt afbetaald, aldus Burmese media. 

Microfinanciering gaat hand in hand met corruptie

Sophal Ear, hoogleraar en Cambodja-expert aan het Occidental College in Los Angeles, vermoedt dat een ‘significant aantal mensen’ het slachtoffer is van falende microleningen. Volgens hem gaat het in Cambodja hand in hand met corruptie, hebzucht en onschendbaarheid. “De kredietmarkt moet afgekoeld worden zodat er betere regulering kan komen en uithuiszettingen worden voorkomen”, adviseert Ear.

De Nederlandse ontwikkelingbank FMO, die een aandeel van 19,99 procent heeft in de Cambodjaanse microfinancier Amret Microfinance Institution, zegt de bevindingen uit het recente rapport uiterst serieus te nemen en zich in te zullen spannen voor een gezondere microfinancieringssector in Cambodja.

“Het potentiële risico van overkreditering onder klanten wordt al langere tijd door de gehele Cambodjaanse microfinancieringssector onderkend”, zegt Paul Hartogsveld, woordvoerder van de organisatie.

FMO wijst er daarnaast op dat bij Amret slechts 2,6 procent van de actieve leningen een hypotheek had op land als onderpand. 

Lees ook: 

Cambodjanen in de knel door microkredieten: ‘Straks nemen ze mijn huis in beslag’

Microkredieten zijn bedoeld om armen te helpen. In Cambodja zijn velen er juist diep door in de schulden geraakt, blijkt uit onderzoek van mensenrechtenorganisaties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden