Coronacrisis

Europese obligaties in de strijd tegen de crisis? Nederland wil ze niet

Een nieuwe lading mondkapjes komt aan in Duitsland vanuit Shanghai. Duitsland heeft ruim 30.000 bevestigde ziektegevallen.Beeld Getty Images

De EU zet alle financiële instrumenten in om economische klappen op te vangen, maar wat Nederland betreft blijven enkele daarvan nog achter slot en grendel.

De coronacrisis heeft ook het EU-beleid op z’n kop gezet, maar zeker één ding blijft onveranderd: het Nederlandse verzet tegen overheidsschulden die door alle eurolanden gezamenlijk worden gedragen. Dat bleek dinsdag tijdens een videovergadering van de eurogroep-ministers en zal ook donderdag weer blijken, als de 27 regeringsleiders zich – eveneens vanachter hun eigen beeldscherm – beraden over maatregelen.

Punt van discussie zijn ‘eurobonds’, voor de gelegenheid omgedoopt in ‘coronabonds’. Dat zijn obligaties, ofwel overheidsleningen, die niet door een individueel land worden uitgegeven, maar door de eurozone als geheel. Die negentien landen hebben immers één munt en een centrale bank, waarom dan ook geen eigen obligaties?

Voorstanders vinden dat de coronacrisis, met z’n ontzaglijke economische verliezen voor iedereen, de tijd rijpt maakt voor zo’n krachtig kredietinstrument. Door het brede fundament ervan is de waardevastheid groter dan bij landen-obligaties.

Tijdens de eurocrisis van een tiental jaar geleden waren er al pleidooien voor zulke eurobonds, toen de zwaarst getroffen landen niet meer zelfstandig op de financiële markten terecht konden. Maar Duitsland (en in zijn kielzog Nederland) wilde toen niets weten van zulke gedeelde schuldverantwoordelijkheid. Die kwam er in hun ogen immers op neer dat vooral zíj die verantwoordelijkheid moesten dragen, terwijl financieel minder gedisciplineerde landen achterover konden leunen.

Dezelfde tegenstellingen duiken nu weer op. In een brief aan ‘EU-president’ Charles Michel hebben regeringsleiders van negen landen woensdag een lans gebroken voor een ‘gezamenlijk schuldinstrument’. Volgens de leiders van België, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Portugal, Slovenië en Spanje ‘zijn wij allen collectief verantwoordelijk voor een effectief en verenigd Europees antwoord’ op deze crisis.

Ook president Christine Lagarde van de Europese Centrale Bank heeft tijdens de eurogroep-vergadering van dinsdag gepleit voor coronabonds, zo hebben ingewijden laten weten aan persbureau Reuters. Ze zou hebben benadrukt dat deze gezamenlijke schuldpapieren alleen voor deze ene crisis mogen worden gebruikt. EU-critici hebben immers de messen al geslepen en beschuldigen ‘Brussel’ er op voorhand van deze crisis te willen misbruiken voor een verdere, onomkeerbare integratie van de eurozone-economieën.

Voor Nederland is dit instrument nog steeds onbespreekbaar, al zei minister van financiën Wopke Hoekstra na afloop van de eurogroep dat hij heus niet de enige was. “Dit was geen onderwerp dat veel genoemd werd”, aldus Hoekstra. Volgens hem is er bij lange na niet genoeg steun voor.

Een ander heikel onderwerp is de eventuele inzet van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM), dat tijdens de eurocrisis is opgericht. Het fonds heeft inmiddels zo’n 500 miljard euro op de plank liggen voor nieuwe noodsituaties.

Ook hier tekenen zich weer de bekende scheidslijnen af. Als we dat noodfonds nú niet gebruiken, wanneer dan wel, zeggen ruwweg dezelfde landen als die van de brief aan Charles Michel. Hoekstra daarover: “Het ESM is het laatste redmiddel dat je hebt. Daar moet je zuinig mee omgaan.”

Volgens Nederland staat op dit moment nog geen enkel euroland financieel te wankelen op de benen door de coronacrisis. “Voor welk probleem is dit dan de oplossing?”, vraagt Hoekstra zich af, voor zowel de coronabonds als een graai uit de ESM-kassen.

Lees ook:
Coronavirus laat zien: in de EU is het ieder voor zich

In de coronacrisis wijzen tal van beschuldigende vingers naar de Europese Unie. Die is zo sterk en zo zwak als de volstrekt soevereine lidstaten haar willen maken, blijkt ook nu weer.

De EU haalt alles uit de kast om economische schade te beperken

Op een ingelaste EU-top – per videoverbinding – beloofde Brussel de regeringsleiders alle steun. Er komt snel 25 miljard euro beschikbaar voor de zwaarst getroffen sectoren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden