Financieel toezicht

Europese marktwaakhond Esma oordeelt hard over gebrekkig Duits toezicht op Wirecard

Voormalig ceo Markus Braun van Wirecard op archiefbeeld uit 2019. Hij wordt samen met anderen verdacht van boekhoudfraude bij het bedrijf.  Beeld REUTERS
Voormalig ceo Markus Braun van Wirecard op archiefbeeld uit 2019. Hij wordt samen met anderen verdacht van boekhoudfraude bij het bedrijf.Beeld REUTERS

Werknemers van de Duitse financiële toezichthouder BaFin handelden in aandelen van Wirecard, het bedrijf waar onlangs miljardenfraude aan het licht kwam.

Bij de grootste naoorlogse bedrijfsfraude van Duitsland was het financieel toezicht gebrekkig. Fintechbedrijf Wirecard had fictieve miljarden in de boeken staan en ging in de zomer failliet. In een vandaag verschenen onderzoeksrapport schrijft de Europese autoriteit voor waardepapieren en markten (Esma) dat de Duitse waakhond BaFin steken heeft laten vallen.

Op 22 juni meldde Wirecard dat er 1,9 miljard euro vermist was: dat bedrag zou op bankrekeningen moeten staan, maar was er niet. Drie dagen later vroeg de Europese Commissie Esma om de val van Wirecard en de rol van de Duitse toezichthouder te onderzoeken.

Een van de opmerkelijkste bevindingen is dat sommige medewerkers van de afdeling marktmisbruik van BaFin de laatste jaren zelf in aandelen van Wirecard handelden. Dit is zorgwekkend, zegt Esma, omdat er sprake kan zijn van belangenverstrengeling. Deze afdeling moet namelijk de informatie aanleveren die nodig is voor het toezicht op de financiële rapportages.

BaFin, oftewel de Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht, zou er goed aan doen een actueel overzicht te maken van de aandelenportefeuilles van alle werknemers, adviseert Esma.

Vervolging van topmannen

Wirecard was de oogappel van de Duitse fintechsector, als werkgever van 5800 mensen en wereldwijde leverancier van betaaldiensten. Tot de klanten behoorden ook Nederlandse bedrijven, zoals KLM. Verder hebben ABN Amro en ING Wirecard geld geleend.

De top van het bedrijf wordt inmiddels vervolgd in München, omdat die volgens de openbaar aanklager in 2015 besloot de boeken te vervalsen. Wirecard werd op papier aantrekkelijker gemaakt voor klanten, investeerders en andere geldschieters. Wetende dat een kwart van de bezittingen – die 1,9 miljard euro – eigenlijk niet bestond, haalde het bedrijf 3,2 miljard euro aan leningen binnen. Topman Markus Braun zit vast, topmanager Jan Marsalek is nog voortvluchtig.

Het nu verschenen onderzoek gaat terug tot 2015 en betreft twee toezichthouders: naast BaFin is dat Frep – die tweede organisatie volgt de financiële rapportages van bedrijven meer in detail. Beide organisaties reageerden tussen 2015 en 2018 laks op alarmerende artikelen in de Financial Times, stelt Esma.

Verder staat de onafhankelijkheid van BaFin ter discussie. De toezichthouder rapporteerde regelmatig aan het Duitse ministerie van financiën over de Wirecard-zaak, ook voordat er actie werd ondernomen. Dat is ongepast en verhoogt het risico dat de toezichthouder onder invloed staat van de Duitse overheid, schrijft Esma. De toezichthouder hoort zijn eigen koers te varen.

‘Een complex crimineel netwerk’

Pas op 18 juni dit jaar deed BaFin een melding bij het openbaar ministerie nadat het door Ernst & Young, het accountantsbureau van Wirecard, was geïnformeerd over de vermissing van de banktegoeden.

In een brief aan al zijn klanten heeft voorzitter Carmine Di Sibio van Ernst & Young spijt betuigd. Dat de fraude niet tijdig is opgespoord, schreef hij, komt doordat bij Wirecard ‘een zeer complex crimineel netwerk was opgezet dat iedereen misleidde – investeerders, banken, toezichthouders, onderzoeksadvocaten, forensische inspecteurs en onszelf’.

Ook Esma zegt nu dat zo’n internationale, complexe fraude moeilijk te onthullen is. Dat dit toch is gebeurd, is volgens de Europese waakhond het resultaat van het aanhoudend vragen stellen en het twijfel zaaien over de financiële rapportages van Wirecard door journalisten.

Lees ook:

Accountants leren niet van hun fouten, en dus zijn harde ingrepen nodig, zegt een commissie

Gedegen accountants zijn ‘maatschappelijk onmisbaar’ en moeten ‘een betrouwbare, solide en robuuste financiële infrastructuur borgen’. Dat doen ze niet, concludeert een commissie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden