Privacy

Europese consumentenclubs willen actie tegen TikTok

Meisjes bekijken filmpjes op de populaire app TikTok. Beeld Patricia Rehe, Hollandse Hoogte
Meisjes bekijken filmpjes op de populaire app TikTok.Beeld Patricia Rehe, Hollandse Hoogte

De kritiek op TikTok zwelt aan, maar schaadt de populariteit van het platform onder kinderen niet. De ontwikkelingen gaan zo snel dat ingrijpen lastig is.

TikTok ligt opnieuw onder vuur omdat het gebruikers zou misleiden. Nu willen achttien Europese consumentenorganisaties actie tegen de razendpopulaire app. Volgens de Nederlandse Consumentenbond, die zich bij de actie aansloot, schendt TikTok het consumentenrecht. De app misleidt gebruikers door bijvoorbeeld niet duidelijk te melden welke gegevens er worden verzameld.

Ook worden kinderen en jongeren, bij wie het videoplatform vooral populair is, niet goed beschermd tegen verborgen advertenties of video’s die niet voor hen geschikt zijn. Bovendien schendt TikTok, waarin het draait om het delen van korte, creatieve filmpjes, volgens de Consumentenbond het auteursrecht door in de voorwaarden te stellen dat het bedrijf het recht heeft om zonder vergoeding video’s van gebruikers te hergebruiken en te verspreiden. De Consumentenbond roept de Autoriteit Consument & Markt (ACM) op om in te grijpen. De ACM zegt in een reactie de klachten te zullen bekijken.

Het is niet de eerste keer dat TikTok kritiek krijgt, in Nederland of elders. In India is de app uit China zelfs verboden. Stichting Onderzoek Marktinformatie riep vorige maand toezichthouders eveneens op om in te grijpen om de veiligheid van gebruikers te waarborgen. De leeftijdscheck van 13 jaar zou makkelijk te omzeilen zijn. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kondigde in mei vorig jaar al een onderzoek naar TikTok aan. Er zijn privacyzorgen, zei de toezichthouder toen. Met name omdat de app populair is bij kinderen en de privacywet beschouwt hen als een extra kwetsbare groep.

Populairder dan Facebook

Alle kritiek lijkt TikTok ondertussen weinig te schaden. Volgens het jaarlijkse onderzoek van marktonderzoeker Newcom naar het sociale mediagebruik heeft het platform in Nederland nu zo’n 1,7 miljoen gebruikers. Dat is bijna 2,5 keer zoveel als een jaar geleden. Onder tieners is TikTok in populariteit Facebook voorbijgestreefd.

Als de app, zoals de Consumentenbond stelt, de regels aan zijn laars lapt, waarom is dan niet al eerder ingegrepen? Volgens Gerard Spierenburg van de Consumentenbond gaan de ontwikkelingen op het gebied van technologie zo snel, dat het voor toezichthouders lastig is om het allemaal bij te benen. “Het is niet te doen om alle apps aan de voorkant te controleren. Bedenk maar hoeveel apps er worden ontwikkeld. Je kunt niet van tevoren inschatten wat populair wordt.”

Ook de ACM benadrukt dat bedrijven die een product op de markt brengen, ten eerste zelf verantwoordelijk zijn om zich aan wet- en regelgeving te houden.

Wel vraagt Spierenburg zich af of toezichthouders voldoende slagkracht hebben. Zo stapt de Consumentenbond met de privacyzorgen over TikTok nu bewust níet naar de Autoriteit Persoonsgegevens, maar kiest het de weg van het consumentenrecht via de ACM. De AP is volgens de Consumentenbond te traag en weinig daadkrachtig. Spierenburg wijst op een klacht die zijn organisatie tweeënhalf jaar gelden tegen Google indiende bij de AP. “Daar wachten we nu nog steeds op.”

TikTok laat in een reactie weten veel te doen om jonge gebruikers te beschermen.

Lees ook

Schendt TikTok de privacy van kinderen?

De VS, India, Zuid-Korea: steeds meer landen maken zich zorgen over TikTok. Loopt Nederland daarin achter? ‘De data van kinderen liggen nog net niet op straat’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden