Belastingontwijking

EU pakt belastingparadijzen aan en dat heeft ook gevolgen voor Nederland

Europees Commissaris Valdis Dombrovskis.  Beeld EPA
Europees Commissaris Valdis Dombrovskis.Beeld EPA

De EU is van plan om brievenbusfirma’s aan te pakken. Dat heeft consequenties voor Nederland, dat internationaal geldt als belastingparadijs.

Romana Abels en Christoph Schmidt

Maar liefst 12.400 brievenbusfirma’s telt Nederland, maar als het aan de Europese Commissie ligt, worden die binnenkort allemaal aangepakt.

Volgens een woensdag gepresenteerd voorstel gaan nationale autoriteiten vanaf 2024 controleren of bedrijven die er zijn geregistreerd ook daadwerkelijk iets doen. Is er geen economische activiteit, dan kunnen die bedrijven ook geen gebruik maken van de belastingvoordelen.

Het voorstel is volgens de Commissie van belang om van Europa na de pandemie weer een sterke economische speler te maken. Lidstaten lokken dan niet langer bedrijven bij elkaar weg met steeds lagere belastingtarieven.

Het voorstel moet er ook voor zorgen dat gewone burgers er niet meer voor hoeven op te draaien dat sommige bedrijven belastingafdrachten proberen te ontlopen.

Grote consequenties voor Nederland

Eurocommissaris Valdis Dombrovskis, verantwoordelijk voor handel, zei: “Er is in Europa geen plaats voor wie misbruik maakt van de regels om belastingen te ontduiken of te ontwijken of om geld wit te wassen: iedereen moet zijn fiscale steentje bijdragen.”

Het voorstel heeft grote consequenties voor Nederland, dat internationaal al jaren geldt als taks-eldorado. Dat is in de afgelopen jaren steeds openlijker benoemd.

In maart 2019 nam het Europees Parlement een resolutie aan waarin het ook met zoveel woorden werd gezegd: Nederland en vier andere EU-landen zijn een ‘belastingparadijs’. Ook Luxemburg, Malta, Cyprus en Ierland kregen ervan langs. Nederland was al een tijdje niet zo dol op die benaming, maar ondernam te weinig om er echt een eind aan te maken.

Dat in 2016 – na de publicatie van de Panama Papers – toenmalig minister van financiën Jeroen Dijsselbloem al had gezegd dat Nederland, na lange tijd onderdeel van het probleem te zijn geweest, ‘onderdeel van de oplossing wilde zijn’, had in ieder geval weinig geholpen.

In november van dit jaar adviseerde een commissie aan de Tweede Kamer dat het kabinet zich internationaal sterk moest maken voor een mondiale aanpak van brievenbusfirma’s.

‘Jammer voor Bono’

Het Europees Parlement is al een paar jaar op oorlogspad tegen de praktijk van belastingontwijking door brievenbusfirma’s. De Nederlandse Europarlementariër Paul Tang (PvdA) speelt daar een hoofdrol in.

Tang reageerde woensdag enthousiast: “Jammer voor Bono” zei hij, verwijzend naar de zanger van U2 die op papier in Amsterdam gevestigd was. “Maar de bedrijven die op papier in Nederland zijn gevestigd, kosten andere EU-landen 10 miljard euro per jaar.”

Bovendien gaat het vaak om fout geld. “Allerhande maffiabazen hebben een brievenbusbedrijf in Nederland”, zegt Tang. “Veel van het geld dat door deze brievenbussen stroomt, bij elkaar ongeveer vijf keer de Nederlandse economie, heeft belastingontwijkings- en witwasdoeleinden. Het is tijd voor een grote schoonmaak. Nederland trekt criminele activiteiten aan én benadeelt de buurlanden financieel.”

EU komt ook met nog een ander ingrijpend belastingvoorstel

Nu zegt ook Nederland de kwestie graag aan te pakken. Huidig staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) van financiën, die vaak wordt genoemd als mogelijke opvolger van Wopke Hoekstra als minister, is daar al geruime tijd zeer uitgesproken over. “Waar Nederland vroeger met tegenzin zou instemmen met een minimumbelasting, staan we nu vooraan”, tweette hij in oktober.

Het voorstel van de Commissie kwam tegelijk met een ander ingrijpend belastingvoorstel van de Commissie: dat bedrijven voortaan minstens 15 procent winstbelasting moeten betalen. Het gaat om Europese bedrijven die meer dan 750 miljoen euro per jaar aan omzet draaien.

Beide voorstellen moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de lidstaten. In beide gevallen is het nog de vraag of dat zal lukken. De Europese Commissie komt volgend jaar met een voorstel waarin ook brievenbusbedrijven buiten de EU worden aangepakt.

Lees ook:

‘Nederlandse aanpak van brievenbusfirma’s nog niet effectief’

Nederland moet nog veel meer doen om van haar imago als belastingparadijs af te komen, zegt de commissie-Ter Haar.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden