Arbeidsinspectie

Ernstige ongelukken op het werk worden vaak niet gemeld bij de inspectie

Medewerkers van de grasdrogerij zijn bezig met het gereedmaken van de fabriek om binnen een paar weken weer los te kunnen. Beeld ANP / Jilmer Postma
Medewerkers van de grasdrogerij zijn bezig met het gereedmaken van de fabriek om binnen een paar weken weer los te kunnen.Beeld ANP / Jilmer Postma

Veel werkgevers weten niet dat bedrijfsongevallen meteen gemeld moeten worden aan de arbeidsinspectie. Onderzoek naar de oorzaak van een ongeluk blijft vaak uit.

Rick van de Lustgraaf

Als een werknemer een ongeval krijgt op de werkvloer, moet de werkgever daar direct melding van doen bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Dan kan een inspecteur de oorzaak van het bedrijfsongeval onderzoeken, en beoordelen of de werkplek wel veilig genoeg is. Of dat de kans aannemelijk is dat er meer ongevallen zullen plaatsvinden.

Werkgevers verzuimen die meldingsplicht vaak, blijkt uit recent onderzoek van de arbeidsinspectie zelf, onderdeel van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid. Van slechts de helft van het aantal bedrijfsongevallen per jaar is de inspectie op de hoogte.

De wet verplicht werkgevers om arbeidsongevallen te melden die leiden tot blijvend letsel, een ziekenhuisopname of tot de dood. Werkgevers moeten die melding meteen doen, maar een concrete deadline (bijvoorbeeld binnen een uur) is er vaak niet. Belangrijker is dat de werkgever de inspectie niet hindert, door eerst kapotte machines te repareren of op andere manieren het onderzoek belemmert.

Boete

Werkgevers die geen melding doen, of het onderzoek wel hinderen, riskeren een boete die kan oplopen tot 50.000 euro. Maar de inspectie sanctioneert zelden. “Want als wij nooit op de hoogte worden gebracht van een ongeval, kunnen we ook niet weten dat de werkgever de meldingsplicht heeft verzuimd”, zegt een woordvoerder.

Om een inschatting te kunnen maken van hoeveel ongevallen werkgevers níet doorgeven, raadpleegde de inspectie VeiligheidNL. Dat overheidsorgaan registreert onder meer hoeveel slachtoffers worden behandeld op de spoedeisende hulp van ziekenhuizen. Door de aantallen die gerelateerd zijn aan bedrijfsongevallen – uit de periode 2016 tot en met 2020 – naast de meldingen te leggen die de inspectie die jaren wél ontving, schat de inspectie dat werkgevers grofweg de helft van de werkongelukken niet doorgeven.

Wel nam het aantal meldingen ieder jaar toe: van 3786 in 2016 naar 4474 in 2019. In het coronajaar 2020 ontving de inspectie logischerwijs veel minder meldingen. De inspectie onderzocht niet in welke sectoren de meeste ongevallen plaatsvinden. Volgens vakbond FNV lopen schilders, timmerlieden, stukadoors en metselaars het grootste risico, omdat vallen en struikelen de meest voorkomende oorzaken van bedrijfsongevallen zijn. Ook zijn fabrieksmachines en gevaarlijke stoffen vaak de boosdoener. In dat laatste geval komt de schade pas later aan het licht, maar wordt de werkgever ook geacht de inspectie te verwittigen.

Pakkans klein

Veel werkgevers zijn niet op de hoogte van de meldingsplicht, verklaart de inspectie. Daarnaast weten leidinggevenden vaak niet dat ongelukken met uitzendkrachten en zelfstandigen die onder hun gezag werken ook gemeld moeten worden. Een andere reden is dat een melding mogelijk een boete oplevert en dat de pakkans klein is als een werkgever een ongeval niet doorgeeft, zegt Barend Barentsen, hoogleraar sociaal recht aan de Universiteit Leiden.

“Dat is een probleem”, vindt Barentsen. “Als werkgevers bedrijfsongevallen vaker melden, kunnen we sneller patronen herkennen. Dat bijvoorbeeld een type vloer gevaarlijk is, of dat een bepaalde stof giftig is. Nu zijn er vaak te weinig individuele gevallen bekend om een overkoepelend advies te geven.”

Ook het sociale recht zorgt voor een gebrek aan kennis over bedrijfsongevallen, ziet Barentsen. Om een arbeidsongeschiktheidsuitkering te ontvangen, moet er in vrijwel alle EU-landen een relatie met arbeid zijn. Men moet kunnen aantonen hoe het letsel op de werkvloer is veroorzaakt. In Nederland niet. Hier maakt de oorzaak niet uit zolang je maar kan aantonen niet in staat te zijn om te werken.

De FNV bekritiseert de arbeidsinspectie al jaren. Nergens in Europa zijn zo weinig inspecteurs in dienst als hier. Bedrijven worden daarom te weinig onder de loep genomen, ziet de vakbond. Die kritiek is niet helemaal terecht, vindt Barentsen. Want in vergelijking met andere EU-landen hebben de inspecteurs hier weinig bevoegdheden. Stel dat een werknemer de beloofde loonsverhoging niet ontvangt, dan krijgt die hier hulp van een vakbond. In andere landen vaak van de arbeidsinspectie, dus zijn daar meer inspecteurs nodig.

Later dit jaar hoopt de arbeidsinspectie een oplossing naar buiten te brengen. Volgens Barentsen overweegt de inspectie de meldingsplicht te versoepelen door niet meteen te dreigen met boetes in het geval van een ongeluk, maar in eerste instantie enkel te adviseren over een veilige werkvloer. Barentsen: “Ik betwijfel of die versoepeling verschil maakt, want contact met de arbeidsinspectie blijft voor werkgevers een gedoe.”

Lees ook:

Tegen je baas procederen, je moet het maar durven

Burgers die vinden dat ze door een baas of opdrachtgever oneerlijk zijn behandeld procederen vaker door tot de hoogste rechter, zien deskundigen. Regelmatig dwingen ze zo nog niet bestaande rechtspraak af.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden