Van boven naar beneden: topmannen Tim Cook van Apple, Lucian Grainge van Universal en Pat Gelsinger van Intel.  Beeld Brechtje Rood
Van boven naar beneden: topmannen Tim Cook van Apple, Lucian Grainge van Universal en Pat Gelsinger van Intel.Beeld Brechtje Rood

Bonussen

Ergernis over ‘graaizucht’ en excessief hoge beloningen in het bedrijfsleven neemt toe

Aandeelhouders verzetten zich vaker tegen excessieve beloningen voor topbestuurders. Ook in Nederland.

Koos Schwartz

“De graaizucht bij bedrijven is nog nooit zo groot geweest als nu.” Een prikkelende tekst en helemaal als die uit de mond komt van een kopstuk in de financiële wereld. En een kopstuk is Nicolai Tangen. Hij is de baas van Norges Bank Investment Management, ’s werelds grootste staatsinvesteringsfonds, dat in 9338 bedrijven belangen heeft en ook belegt in (staats)leningen. Eind maart hadden al zijn bezittingen een waarde van 1128 miljard euro. Het fonds wordt gevuld met de opbrengsten uit de Noorse olie- en gasindustrie, de beleggingsopbrengsten komen ten goede aan de Noorse bevolking.

Vooral in de Verenigde Staten heeft de graaizucht bij bestuurders van beursgenoteerde bedrijven grote vormen aangenomen, zei Tangen onlangs in de The Financial Times, en de Noor wil daar wat aan doen. Hoewel bestuurders en commissarissen in zijn ogen in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor de enorm hoge beloningen, ligt er ook een taak voor de aandeelhouders van die bedrijven. Zij moeten zich vaker tegen excessieve beloningen keren, vindt hij.

Apple-voorman Tim Cook

Het Noorse staatsfonds deed dat de laatste maanden: het protesteerde tegen het beloningspakket van Patrick Gelsinger, topman van chipfabrikant Intel: in totaal 178 miljoen dollar. Het sprak zich uit tegen de 99 miljoen dollar die Apple-voorman Tim Cook in zijn tiende jaar als bestuursvoorzitter mocht bijplussen.

Het was ook tegen de remuneratie van de voormannen van IBM, General Electric en Harley-Davidson. Soms omdat het investeringsfonds de beloning te hoog vond gezien de bedrijfsresultaten, soms omdat niet duidelijk was waarom de beloning zo hoog uitviel.

Ondanks de hoge beloningen in de VS – de helft van de bestuursvoorzitters van de 500 bedrijven die de S&P-500 index uitmaken verdiende in 2021 meer dan 14,4 miljoen dollar – stemmen aandeelhouders niet vaak tegen de beloningspakketten van bestuurders. Bij Coca-Cola en Accenture (consultancy) gebeurde wel. Bijna de helft van de stemmende aandeelhouders vond de beloning van respectievelijk James Quincy (25 miljoen) en Julie Sweet (23,1 miljoen) te gortig. Ongebruikelijk veel.

Aandeelhouders van Philips

En in Nederland? Daar nemen aandeelhouders de laatste jaren vaker stelling tegen beloningsvoorstellen of tegen de manier waarop die voorstellen worden uitgevoerd, zegt Joost Schmets van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB). Al gaat het bij Nederlandse bedrijven niet om de kapitale bedragen die in de VS gangbaar zijn.

Veel publiciteit kregen de aandeelhouders van Philips die zich vorige week en masse tegen de bonus van 1,8 miljoen euro voor topman Frans van Houten uitspraken. Gezien de problemen met Philips’ apneu-apparaten en de hoge kosten die met een terugroepactie van die apparaten zijn gemoeid, vond het gros van de aandeelhouders die bonus niet passend.

Tim Cook, een van de best verdiende CEO’s ter wereld met een salaris van 99 miljoen dollar in 2021. Beeld AP
Tim Cook, een van de best verdiende CEO’s ter wereld met een salaris van 99 miljoen dollar in 2021.Beeld AP

Ook bij andere bedrijven klonk gemor. Bij fietsenfabrikant Accell, meldt Schmets, omdat de commissarissen de maatstaven voor bonussen op eigen houtje hadden veranderd; bij verfmaker AkzoNobel, omdat die maatstaven niet duidelijk zijn; bij Flow Traders al drie jaar, omdat aandeelhouders vinden dat de bonussen te sterk afhangen van de hoogte van de winst; bij BE Semiconductor omdat topman Richard Blickman wel erg rijkelijk wordt beloond. Ook bij andere bedrijven, waaronder Heineken, klonken protesten.

In conclaaf

Bij de stemmingen, stelt Schmets, gelden beloningen als ‘goedgekeurd’ als 75 procent voor stemt. Is meer dan 20 procent tegen, dan moeten bedrijven in conclaaf met de ontevreden aandeelhouders. Bedrijven hoeven een afgestemd beloningsvoorstel overigens niet aan te passen. De stemmingen gelden als een advies: de commissarissen van Philips legden dat ‘advies’ naast zich neer. Van Houten krijgt zijn bonus toch.

De stemming over de meest bizarre beloning was overigens vorige week, bij de aandeelhoudersvergadering van het Amerikaanse concern Universal Music Group (UMG) dat een beursnotering heeft in Amsterdam. Topman Lucian Grainge kreeg niet alleen 270 miljoen bijgeschreven (Schmets: ‘Zelfs in de VS zouden ze daar met hun ogen van knipperen’), hij ontving twee bonussen om wel heel bijzondere redenen.

Hij kreeg 195 miljoen dollar omdat hij UMG naar de beurs had gebracht en nog eens zo’n 40 miljoen dollar omdat een Chinese aandeelhouder zijn belang in UMG had vergroot en een Amerikaanse belegger toetrad tot het rijtje grootaandeelhouders. Diezelfde aandeelhouders bepaalden deels ook de uitslag van de stemming over Grainge’s beloning: goedgekeurd.

Lees ook:

Aandeelhouders Philips massaal tegen bonus topman Frans van Houten

Philips-topman Frans van Houten mag zijn bonus houden. Al is dat tegen de zin van het gros van Philips’ aandeelhouders

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden