Platforms

‘Er moet wat gebeuren om de platformeconomie niet tot monster uit te laten groeien’

Een bezorger van Deliveroo staat te wachten op een bestelling in Amsterdam.Beeld Hollandse Hoogte

Nederland telt 125 werkplatforms zoals Zoofy en Werkspot. Die zorgen ervoor dat meer mensen aan het werk kunnen, maar hebben ook nadelen. Om die tegen te gaan is politieke actie nodig, zegt de Sociaal-Economische Raad.

Zoals je sushi en burgers kunt bestellen via Thuisbezorgd, taxi-ritten via Uber en overnachtingen via Airbnb kun je ook werk bestellen via platforms als Werkspot en Clickworker. 

Op dit moment telt ons land 125 van dat soort platforms, die vraag en aanbod van werk bij elkaar brengen. Het aantal platformwerkers beslaat in totaal 1 procent van de beroepsbevolking, zo blijkt uit een nieuwe verkenning van de Sociaal-Economische Raad.

Dat is minder dan voorheen werd voorspeld, maar toch zorgelijk vinden de vakbonden. “Vooral op het gebied van inkomen en werkomstandigheden schiet een deel van de platforms te kort", laat vakbond FNV weten. 

Volgens de Ser biedt de platformeconomie – waarover vaak in doemscenario’s wordt gesproken – juist kansen voor een inclusievere arbeidsmarkt. “Mensen die maar een beperkt aantal uren beschikbaar zijn, een arbeidshandicap hebben of moeilijker werk vinden vanwege hun migratieachtergrond komen via dit soort platforms wel aan het werk”, laat de adviesraad weten. 

Nadelen zijn er wel. Schoonmakers, chauffeurs en maaltijdbezorgers die via een platform werken hebben vaak weinig zekerheden, lage verdiensten en geen recht op sociale zekerheid zoals WW. Voor online platformwerk zijn de vergoedingen vaak nog lager, door het grotere aanbod aan werk en de concurrentie van platformwerkers uit lagelonenlanden.

“Met name mensen die via platforms lager gekwalificeerd werk doen en daar hun volledige inkomen uithalen hebben vaak niet de macht om over hun tarieven te onderhandelen of hun eigen uren te bepalen. Zo komt het voor dat zij minder verdienen dan het wettelijk minimumloon”, aldus de verkenning. 

Risico’s naar de werkenden

Ondertussen zijn er groepen die het juist prima voor elkaar hebben. Met name hoogopgeleiden en specialisten gebruiken de platforms om extra bij te verdienen, bijvoorbeeld in de IT-sector. Zij zijn voor hun inkomen niet van de platforms afhankelijk en kunnen daardoor vaak wel hun eigen uren bepalen en onderhandelen over geld. Zij verdienen vaak nog beter dan werknemers in loondienst.

“De verkenning legt de vinger op de zere plek”, zegt Zakaria Boufangacha, arbeidsvoorwaardencoördinator bij vakbond FNV. “De volgende logische stap is nu dat er op korte termijn acties worden ondernomen door de landelijke politiek.”

De Ser kaart aan dat de politiek ook duidelijkheid moet geven over wanneer een platformwerker een werknemer of een zelfstandig ondernemer is. Veel platformbedrijven zetten mensen nu in als zzp’ers. Daarmee liggen er meer risico’s bij de werkenden, en wordt afstand gedaan van de werknemersrechten. De vraag is of dit terecht is. De Ser adviseert de Belastingdienst en de Inspectie SZW ook om het toezicht hierop te verscherpen.

Verder zouden platformbedrijven zich volgens de Ser aan dezelfde regels moeten houden als andere bedrijven. Denk aan fiscale regels, of regels over de inzet van data. Als voor iedereen dezelfde regels gelden, voorkom je dat platformbedrijven de arbeidsmarkt verstoren, staat in de verkenning. 

Volgens de adviesraad is het belangrijk dat er juist nu de platformeconomie nog relatief klein is, haast wordt gemaakt met politieke keuzes. “We moeten antwoord hebben op grote buitenlandse partijen die de Nederlandse markt op komen", zegt de Ser. 

Lees ook: 

De collectiviteitskorting op zorgverzekeringen verdwijnt. Hoe raakt dat zieken met een smalle beurs?

Staatssecretaris Van Ark schrapt de groepskorting op de zorgverzekering. Zorgeconomen snappen dat; het is verworden tot een marketinginstrument voor verzekeraars.  Maar kijk wel wat het betekent voor mensen die krap bij kas zitten, raden ze aan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden