Oliehandel

Er is nu nauwelijks vraag naar, toch gaat de productie van olie, kerosine en benzine door

De raffinaderij van Esso (Exxon) in Antwerpen. Beeld EPA

Wat groot is en veel geld kost, zet je niet snel stil. Dus gaat de productie van olie, kerosine, benzine, diesel en de grondstof nafta maar door, ook in coronatijden. Alleen: hoelang nog?

Het woord ‘ongekend’ valt vaak in coronatijden en het is ook van toepassing op de oliemarkt. Vorig jaar gingen er in de wereld dagelijks bijna 100 miljoen vaten olie doorheen. Cijfers over het olieverbruik in maart zijn er nog niet, en april is net begonnen. Maar schattingen leren dat dat verbruik in april zeker 20 procent lager is dan vorig jaar, en dikke kans dat het nog lager is, want grofweg de helft van de wereldbevolking is behoorlijk in zijn bewegingsvrijheid beperkt.

Het aanbod van olie is dus veel groter dan de vraag. Bovendien verhoogde Saudi-Arabië in maart zijn productie en joeg het land ook nog een klein deel zijn reservevoorraden de markt op. Nog meer overcapaciteit. Met vreemde gevolgen. Persbureau Reuters verhaalde al over Arabische tankers, volgeladen met Arabische olie, die zonder bestemming de zee op zijn gestuurd. Wachtend op iemand die die olie koopt. 

Landen bieden olie ver onder de marktprijs aan: vaten Canadese olie zouden al voor minder dan tien dollar per vat van de hand zijn gegaan. Vorige week lagen de officiële prijzen tussen de 20 en 30 dollar, ruim de helft lager dan vorig jaar.

Lucratieve weken

Landen als China en de VS maken van de gelegenheid gebruik om hun oliereserves aan te vullen. Handelaren kopen olie, in de hoop die later veel duurder te verkopen. Tankerrederijen beleven lucratieve weken omdat handelaren hun gekochte olie in tankers opslaan. Lucratief zijn deze weken waarschijnlijk ook voor bedrijven als Vopak, gespecialiseerd in de opslag van olie(producten) en chemicaliën. Maar zo langzamerhand begint het eind van de opslagmogelijkheden in zicht te raken. De situatie verschilt sterk van gebied tot gebied. Maar waar het vol zit, moet de olieproductie wel omlaag.

Wat voor olie geldt, geldt ook voor olieproducten: veel aanbod, weinig vraag. De vraag naar kerosine (vliegtuigbenzine) is vrijwel ingestort. Die naar benzine en diesel is flink gedaald. Die naar nafta, een belangrijke grondstof voor de chemie, blijft nog enigszins op peil. Raffinaderijen kunnen, zegt Erik Klooster, directeur van de Vereniging Nederlandse Petroleum Industrie , hun productie wat variëren: wat minder kerosine, wat meer diesel. Of wat kerosine door de benzine mengen. Maar dan houden de mogelijkheden wel zo’n beetje op.

Vijf van de zes raffinaderijen in Nederland raffineren nog door. Alleen de kleine raffinaderij van Gunvor is dicht. Deze week was een grote onderhoudsbeurt gepland, 2500 mensen stonden bij wijze van spreken al aan de bedrijfspoort, maar die gaat vanwege het coronavirus niet door. De grootste raffinaderij is die van Shell in Pernis, die per dag 400.000 vaten ruwe olie kan verwerken. Shell wil niet kwijt of, en hoe, de productie door de coronacrisis is veranderd. Gewoonlijk verwerken de zes raffinaderijen ruim een miljoen vaten olie per dag. Bijna een derde van die productie gaat richting buitenland.

Slachtoffers onder raffinaderijen

Problemen met de opslag van brandstoffen verwacht Klooster voorlopig nog niet. “Nederland zit relatief ruim in zijn opslagmogelijkheden”, zegt hij. Maar eindig zijn ze natuurlijk wel. Als er problemen komen, zal dat in eerste instantie vooral met de opslag van kerosine zijn. En die van bitumen, stroperige olie die in asfalt wordt verwerkt. Vanwege zijn samenstelling is het spul moeilijk op te slaan.

Is er een kans dat er raffinaderijen moeten sluiten? Eigenaren gaan daar niet licht toe over: het duurt een à twee weken voordat een raffinaderij geheel stilligt en eenzelfde periode voordat -ie weer is opgestart. Maar dat er onder de circa 700 raffinaderijen in de wereld slachtoffers gaan vallen, lijkt onontkoombaar.

Lees ook: 
Shell wordt midscheeps geraakt door coronacrisis en bezuinigt miljarden

Shell kwam de eerste maanden van dit jaar goed door. Maar de coronacrisis zal het concern hard raken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden