Bijstand

Eindhoven wil ‘jury’ die beoordeelt of rechtszaken tegen kwetsbare inwoners wel gerechtvaardigd zijn

null Beeld studio vonq
Beeld studio vonq

Niet keihard procederen tegen inwoners met een minimuminkomen, daarover is de hele Eindhovense politiek het eens. Toch liet de gemeente zich onlangs in de rechtbank van haar hardvochtigste kant zien. Het bracht de gemeenteraad deze week tot een bijzonder voorstel.

Een schuld van 3500 euro zonder dat ze er ook maar iets aan kon doen. Dat overkwam de Eindhovense Caro Niang, moeder van vijf kinderen. Eind 2018 zette de gemeente haar uitkering stop vanwege onvolkomenheden in haar dossier. Onterecht, bleek een paar maanden later. Niang kreeg haar geld met terugwerkende kracht alsnog.

Maar intussen was al een hoop kwaad geschied. Rekeningen stapelden zich op, met alle bijkomende incassokosten van dien. Niang dreigde haar huis uitgezet te worden, de elektriciteit werd op een haar na afgesloten. Het leidde tot een hoop stress en een schuld die voor haar niet zomaar even te verhelpen was. Met behulp van coach Joan Versantvoort stapte Niang naar de rechter voor compensatie.

De rechter toonde zich een week of twee geleden verbaasd dat de gemeente het zo ver liet komen. Zo'n uitgebreide juridische procedure over een vanuit de overheid bezien bescheiden schuld. Waarbij de gemeente ook nog eens een hoofdrol speelde bij het ontstaan ervan. Hoewel Eindhoven zich ook tijdens de zitting eerst nog onverbiddelijk opstelde, zo registreerde het Eindhovens Dagblad, kwam er onder druk van de rechter uiteindelijk een schikking. De gemeente neemt nu in elk geval een deel van de schuld op zich.

Onrecht

De kous is daarmee echter allerminst af. Want de politieke onvrede over de gang van zaken bleek enorm. “We gaan als gemeente naar de rechter als de gemeenschap die we vertegenwoordigen onrecht wordt aangedaan”, filosofeerde PvdA-raadslid Hafid Bouteibi deze week tijdens een raadsvergadering. “In dit geval zie ik dat onrecht niet. Maar ik zie wél het onrecht waar wíj als gemeente dit gezin in hebben gestort.”

Hij refereerde eraan dat al vaker de politieke wens is uitgesproken om de menselijke maat te hanteren. En kwetsbare inwoners niet onnodig in juridische procedures te storten. Terwijl de gemeenteraad in dit geval in de krant moest lezen dat de casus van Caro Niang haaks staat op dat voornemen. “Wat zijn we hier dan voor discussies aan het voeren?”

Bouteibi diende daarom een breed ondersteund voorstel in om beter de vinger aan de pols te houden. Hij wil een 'sociale weegtafel’ instellen: een soort jury die per geval bekijkt of een rechtszaak niet beter te voorkomen is. Wethouder Yasin Torunoglu, die eerder in het Eindhovens Dagblad aangaf zelf ‘niet elke rechtszaak bij te kunnen houden’, ziet daar ook wel wat in. “Het sterkt mij bij de beweging die we graag in gang willen zetten”, benadrukt hij. Hij wil het plan van de raad daarom graag via een proefproject ‘handen en voeten geven’.

Het systeem vernachelen

Maar Torunoglu benadrukt daarbij ook dat juist de Participatiewet de gemeente soms klem zet. Die is erg gericht op het opsporen van misbruik en fraude, een probleem dat de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) onlangs al bij het aanstaande kabinet aankaartte. Zij pleit voor een grondige herziening van de wet. “Er is ook een groep die het systeem wil vernachelen”, zo verwees hij naar mensen die misbruik maken van het recht op bijstand. “Ik vind het heel erg dat die groep de inspiratie is geweest voor de Participatiewet.”

Dat Eindhoven nu met een soort jury de stap wil zetten naar meer maatwerk, ziet ook Versantvoort, de coach van Caro Niang, als een positieve stap. “Er lijkt eindelijk iets te gebeuren”, constateert hij. “Maar ondertussen is dit verhaal al sinds eind 2018 aan de gang. Er was nooit aandacht voor. En nu de krant erover schrijft, wil de wethouder ineens een gesprek.”

Er stroomden ook veel reacties op de rechtszaak de afgelopen dagen binnen bij Versantvoort, ook van andere mensen in een vergelijkbare situatie. “Ik hoop dat het voor die mensen tot een oplossing leidt.”

Lees ook:

Gerard Sangers (63) werd vermorzeld door de Participatiewet: ‘Ook ik ben beschuldigd van fraude’

Gerard Sangers raakte in 2011 zijn baan kwijt. Hij werkte keihard om uit de bijstand te komen en nam drie nulurencontracten tegelijk aan. Inmiddels resteert het gevoel dat hij toch het moeras is ingezogen. Hij schreef er een boek over. ‘Uiteindelijk heb ik met werk moeten stoppen, omdat het niet meer te betalen was.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden