Kwaliteitscontrole

Eindelijk een pluim voor de accountantssector

Beeld Reuters

Waakhond AFM spreekt zich na lange tijd een keer lovend uit over de grote accountantskantoren, omdat die meer oog hebben voor kwaliteit tijdens hun controles.

Een opsteker voor de vier grote accountantskantoren, en dat uit onverwachte hoek: toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) concludeert in een nieuw rapport dat de kwaliteit van controles bij zowel Deloitte, EY, PwC en KPMG meer zit ingebakken in de cultuur. In deze tussenrapportage keek de toezichthouder niet naar feitelijke kwaliteit van de controles van de kantoren.

Bedrijfscultuur lijkt een wat vaag en niet strak omlijnd begrip, maar juist om die cultuur was de laatste jaren veel te doen. Zo toonde de onafhankelijke Monitoring Commissie Accountancy (MCA) in januari nog weinig vertrouwen in de intrinsieke motivatie van accountants om zich druk te maken over de kwaliteit. Waarbij het volgens de commissie typerend was dat haar eigen opdracht voor haar vijfjarige onderzoek “onder politieke druk is afgedwongen”. Een andere onderzoeksgroep, de Commissie Toekomst Accountancysector, kwam later in dezelfde maand met een vergelijkbare conclusie.

Ook al keek de AFM nu nog niet naar de kwaliteit van de controles zelf, ze ziet wel dat de grote kantoren meer uit de kast trekken om hun eigen werk te controleren. Zo zijn er meer foutenanalyses, die bovendien met alle medewerkers gedeeld worden. De besturen van de ‘Big4’ riepen dashboards in het leven om de kwaliteit constant te peilen. En kwaliteit zou nu zwaarder meewegen bij de promotie en beoordelingsgesprekken van medewerkers, meldt de AFM. Deloitte, EY, PwC en KPMG bestieren samen 53 procent van alle wettelijke accountantscontroles in Nederland.

Op last van de toezichthouder werken de accountants sinds 2014 aan dit soort cultuuraspecten. In 2017 kregen een aantal grote kantoren (na de ‘grote vier’ komen de ‘volgende grote vijf’, in totaal zijn er dus negen grote kantoren in Nederland) nog een tik op de vingers van de AFM, die vond dat het qua cultuurverandering niet snel genoeg ging. Er waren ondertussen genoeg schandalen die de urgentie van een cultuurverandering benadrukten. 

Denk aan betrokkenheid bij de fraude van woningcorporatie Vestia, of aan de gebrekkige controle bij het uiteindelijk failliete installatiebedrijf Imtech in 2015. Vorige maand kwam financieel dienstverlener Wirecard in Duitsland nog in opspraak omdat het bijna 2 miljard euro op de balans had staan waarvan het bedrijf later moest toegeven dat dat geld waarschijnlijk nooit bestaan heeft. Die fictieve miljarden kwamen door de controle van de Duitse afdeling van EY.

Dat de AFM nu meer oog voor kwaliteit ziet in de sector, betekent niet dat er niets te verbeteren valt. Werkdruk blijft een thema. Medewerkers zeggen in interviews met de AFM dat ze weliswaar meer aandacht ervaren vanuit het bestuur hiervoor en dat ze daar ook makkelijker over aan de bel kunnen trekken. Maar minder overuren en minder bureaucratie (‘formulierendruk’, aldus de AFM), zouden ze evengoed op prijs stellen.

Lees ook:

Accountants leren niet van hun fouten, en dus zijn harde ingrepen nodig, zegt een commissie

Gedegen accountants zijn ‘maatschappelijk onmisbaar’ en moeten ‘een betrouwbare, solide en robuuste financiële infrastructuur borgen’. Dat doen ze niet, concludeert een commissie.

Het imago van accountants is beroerd, toch hoeven ze niets te veranderen

Het imago van accountants is beroerd. Toch zijn ingrijpende maatregelen niet nodig, adviseert een commissie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden